Chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là câu chuyện công nghệ

Cô, trò Trường THCS Như Thanh 1 trong giờ học tiếng Anh.

Chủ động thích ứng trong môi trường số

Năm học 2026-2027, Trường THCS Như Thanh 1, xã Như Thanh có 1.046 học sinh với 26 lớp. Trong đó, 10 lớp được học tại 10 phòng học thông minh, trang bị màn hình tương tác thông minh. Các lớp còn lại đều có tivi thông minh hoặc máy chiếu, cơ bản đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ trong dạy học.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận ở một trường học khu vực miền núi không chỉ nằm ở hệ thống thiết bị được đầu tư mà ở việc đội ngũ giáo viên từng bước thay đổi tư duy, chủ động tìm kiếm và lựa chọn những công cụ số phù hợp với từng môn học, từng bài giảng.

Cô giáo Hà Như Quỳnh, giáo viên môn tiếng Anh, Trường THCS Như Thanh 1, cho biết: “Tùy vào mục tiêu và nội dung từng bài học mà tôi lựa chọn sử dụng một số phần mềm, ứng dụng để soạn bài, thiết kế bài giảng điện tử như PowerPoint, Canva. Trong kiểm tra, đánh giá học sinh, tôi sử dụng Azota, Quizizz. Đây là những phần mềm tôi tự tìm hiểu, lựa chọn vì thấy phù hợp với đặc thù môn học”.

Từ việc ứng dụng những công cụ số trong từng tiết học, giáo viên có thêm điều kiện đổi mới phương pháp, tăng tính tương tác, tạo hứng thú và phát huy tính chủ động của học sinh.

Hiệu trưởng Trường THCS Như Thanh 1, Trần Văn Tuấn chia sẻ: “Tất cả các thầy, cô giáo trong trường đều tích cực CĐS trong quá trình dạy học, kiểm tra, đánh giá, quản lý hồ sơ... Trên tinh thần đó, các thầy cô đã đổi mới tư duy, phương pháp và cách thức dạy học, chủ động cập nhật, tìm kiếm những giải pháp đổi mới sáng tạo, từ đó tạo ra môi trường học tập linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay”.

Thay đổi tư duy để CĐS thực chất

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đang làm thay đổi phương thức tiếp cận tri thức, cách thức tổ chức dạy và học, mô hình quản trị nhà trường cũng như mối quan hệ giữa nhà trường, giáo viên và học sinh. Trong bối cảnh đó, CĐS đặt ra yêu cầu không chỉ về hạ tầng, thiết bị mà trước hết là sự thay đổi trong tư duy.

PGS.TS. Ngô Chí Thành, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hồng Đức cho rằng, CĐS có nhiều cơ hội để mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước xây dựng môi trường học tập linh hoạt, hiện đại. Quá trình này đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về thể chế, cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo và người học. Vì vậy, CĐS trong giáo dục không thể chỉ dừng ở việc đầu tư công nghệ hay số hóa những hoạt động đang có. Điều quan trọng hơn là phải đổi mới tư duy, phương thức quản trị, nội dung và phương pháp giáo dục; đồng thời phát triển năng lực thích ứng, khả năng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của mỗi chủ thể tham gia vào quá trình giáo dục.

Thực tế tại Trường Đại học Hồng Đức, CĐS đang được triển khai gắn với đổi mới chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, quản trị nhà trường và phát triển môi trường học tập số. Nhà trường đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, mở rộng hợp tác quốc tế, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong trường đại học.

Để thúc đẩy CĐS trong giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Thanh Hóa đã hướng dẫn các cơ sở giáo dục thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027, trong đó khuyến khích giáo viên, tổ chuyên môn chủ động, linh hoạt ứng dụng AI trong giảng dạy.

Cùng với khuyến khích ứng dụng công nghệ, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và sử dụng AI đúng mục đích. Sở GD&ĐT dự kiến sẽ ban hành bộ nguyên tắc sử dụng AI, đồng thời cung cấp nền tảng AI và học liệu số dùng chung đã được kiểm duyệt, góp phần hỗ trợ các nhà trường trong quá trình triển khai.

Đối với học sinh, việc trang bị kỹ năng số cũng được xem là một nội dung quan trọng. Học sinh cần được hướng dẫn sử dụng internet, mạng xã hội và AI an toàn, có trách nhiệm; đồng thời nâng cao ý thức phòng ngừa sao chép, gian lận học thuật và hạn chế sự lệ thuộc vào công nghệ.

Có thể thấy, khi CĐS đúng hướng và thực chất sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận giáo dục, nâng cao hiệu quả quản lý, mở rộng cơ hội học tập và tạo ra môi trường giáo dục linh hoạt, hiện đại. Song để quá trình này thực sự đi vào chiều sâu, các giải pháp để thúc đẩy CĐS trong giáo dục cần xuất phát từ điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục; tránh chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải, đồng thời bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và bền vững.