Chuyển đổi số y tế - nền tảng vững chắc cho y tế hiện đại (Bài cuối): Từ dữ liệu số đến y tế thông minh

Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực đầu tư, đưa vào vận hành hệ thống máy cộng hưởng từ 3.0 Tesla uMR 780 tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Tạo đột phá từ nền tảng số

Thực tiễn triển khai cho thấy, khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, y tế không chỉ hiện đại hơn, mà còn chủ động và chính xác hơn. Tại Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực, hệ thống máy cộng hưởng từ 3.0 Tesla uMR 780 tích hợp trí tuệ nhân tạo đã chính thức được đưa vào vận hành. Việc bước đầu ứng dụng AI trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm đã mang lại hiệu quả tích cực, giúp rút ngắn thời gian đọc kết quả, hỗ trợ bác sĩ trong những ca bệnh phức tạp. Trong thời gian ngắn, phần mềm khoanh vùng những vị trí nghi ngờ tổn thương, cung cấp gợi ý để bác sĩ đối chiếu, đánh giá. Quyết định cuối cùng vẫn do bác sĩ đưa ra, song AI đã giúp rút ngắn thời gian đọc phim và hỗ trợ hiệu quả trong những trường hợp khó. Nếu như trước đây, việc xử lý khối lượng lớn hình ảnh chẩn đoán phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân và mất nhiều thời gian, thì nay công nghệ đã trở thành “trợ lý” đắc lực, giúp nâng cao độ chính xác và giảm áp lực cho bác sĩ.

Theo BSCKI Đỗ Xuân Ban, Trưởng Khoa Chẩn đoán hình ảnh, việc tích hợp AI giúp kỹ thuật viên rút ngắn thời gian thiết lập kỹ thuật chụp, đồng thời hỗ trợ tối ưu hóa các xung chụp một cách nhanh chóng. Nhờ khả năng tự động điều chỉnh của AI, chất lượng hình ảnh được đảm bảo ổn định, có độ tương phản cao và rõ nét hơn, hạn chế việc phải can thiệp điều chỉnh thủ công, qua đó hỗ trợ hiệu quả cho công tác chẩn đoán. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào thực tiễn không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý y tế tại bệnh viện mà còn cải thiện trải nghiệm của người bệnh, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện và bền vững. Đây cũng là một trong những bước đi quan trọng, thể hiện nỗ lực của bệnh viện trong hành trình CĐS, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của Nhân dân trong giai đoạn mới.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình CĐS y tế tại Thanh Hóa cũng đặt ra không ít thách thức. Trước hết, hạ tầng công nghệ thông tin tại một số cơ sở y tế, nhất là tuyến cơ sở và khu vực miền núi, vẫn còn chưa đồng bộ. Việc đầu tư trang thiết bị, máy chủ, đường truyền và các giải pháp bảo mật chưa theo kịp yêu cầu triển khai hồ sơ bệnh án điện tử toàn diện và liên thông dữ liệu. Thực tế tại một số bệnh viện vùng cao, biên giới cho thấy, khi lưu lượng truy cập tăng cao, hệ thống có thời điểm hoạt động chưa ổn định, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý công việc.

Bên cạnh đó, mặc dù khối lượng dữ liệu y tế ngày càng lớn, song việc khai thác, phân tích dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành và hoạch định chính sách vẫn còn hạn chế. Dữ liệu ở nhiều đơn vị mới dừng lại ở mức “lưu trữ”, chưa được chuẩn hóa đầy đủ để phân tích chuyên sâu. Điều này khiến tiềm năng của “tài sản dữ liệu y tế” chưa được phát huy tương xứng.

Một “điểm nghẽn” khác là năng lực số của đội ngũ cán bộ y tế chưa đồng đều. Trong khi nhiều đơn vị, nhất là tuyến tỉnh, đã hình thành đội ngũ cán bộ thành thạo công nghệ, thì ở một số cơ sở y tế tuyến dưới, việc tiếp cận và làm chủ các hệ thống thông tin còn gặp khó khăn. Tâm lý e ngại thay đổi, thói quen làm việc dựa trên hồ sơ giấy vẫn tồn tại ở một bộ phận cán bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung của quá trình CĐS. Ngoài ra, việc tồn tại song song giữa quy trình thủ công và quy trình điện tử tại một số cơ sở y tế đã làm giảm hiệu quả đầu tư, gây lãng phí nguồn lực. Công tác bảo đảm an toàn, an ninh thông tin tuy được quan tâm nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ nếu không tiếp tục được đầu tư bài bản, nhất là trong bối cảnh dữ liệu y tế ngày càng trở nên quan trọng và nhạy cảm.

Bác sĩ CK2 Đỗ Thanh Thủy, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa, cho biết: "Đối với bệnh viện ở khu vực miền núi, CĐS là yêu cầu bắt buộc nhưng cũng là thách thức lớn. Chúng tôi xác định phải làm từng bước chắc chắn, vừa đầu tư hạ tầng, vừa đào tạo cán bộ để từng bước làm chủ công nghệ".

Hoàn thiện nền tảng số, hướng tới y tế thông minh

Nhận diện rõ những “điểm nghẽn” là cơ sở để ngành y tế Thanh Hóa xác định hướng đi trong giai đoạn tiếp theo. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện nền tảng số, lấy hồ sơ bệnh án điện tử, dữ liệu y tế và các nền tảng dùng chung làm “xương sống” cho hệ sinh thái y tế số. Theo định hướng của ngành, năm 2026 và những năm tiếp theo sẽ là giai đoạn tăng tốc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử toàn diện tại 100% bệnh viện, tiến tới loại bỏ hoàn toàn hồ sơ giấy trong hoạt động khám, chữa bệnh. Khi dữ liệu khám, chữa bệnh được chuẩn hóa, lưu trữ tập trung và liên thông, bác sĩ có thể tiếp cận đầy đủ thông tin người bệnh, hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả hơn. Song song với đó, ngành y tế Thanh Hóa xác định dữ liệu y tế là tài sản số đặc biệt quan trọng. Việc kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở y tế, giữa ngành y tế với các ngành liên quan và Cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ tiếp tục được đẩy mạnh. Trên nền tảng đó, năng lực phân tích dữ liệu, ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, điều hành và chuyên môn y tế sẽ từng bước được nâng cao. Ở lĩnh vực y tế dự phòng, CĐS tiếp tục được xác định là công cụ then chốt để nâng cao năng lực giám sát, dự báo và phòng, chống dịch bệnh. Các hệ thống giám sát dịch tễ, quản lý tiêm chủng, theo dõi sức khỏe cộng đồng sẽ được hoàn thiện, giúp ngành y tế chuyển từ “bị động ứng phó” sang “chủ động phòng ngừa”, chăm sóc sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa.

Dữ liệu khám, chữa bệnh được chuẩn hóa, lưu trữ tập trung và liên thông giúp bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa tiếp cận đầy đủ thông tin người bệnh, hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả.

Trao đổi với lãnh đạo Sở Y tế, được biết, một trong những bài học lớn rút ra từ thực tiễn là CĐS chỉ thành công khi con người thực sự làm chủ công nghệ. Do đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số tiếp tục được ngành y tế Thanh Hóa xác định là nhiệm vụ then chốt. Công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, nhân viên y tế sẽ được triển khai thường xuyên, đa dạng hình thức, phù hợp với từng tuyến, từng vị trí việc làm. Cùng với đó, việc xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin trong ngành y tế được chú trọng, bảo đảm mỗi cơ sở y tế đều có lực lượng nòng cốt để vận hành, duy trì và phát triển các hệ thống số. Đây là yếu tố quyết định để CĐS không bị gián đoạn, phụ thuộc hoàn toàn vào đơn vị cung cấp dịch vụ công nghệ. Cùng với đó, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin tiếp tục được xác định là “điều kiện tiên quyết” trong quá trình CĐS y tế. Việc thẩm định, phân cấp độ an toàn hệ thống thông tin, kiểm tra, giám sát an ninh mạng và nâng cao nhận thức của cán bộ y tế về bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu y tế sẽ được thực hiện đồng bộ, gắn với trách nhiệm người đứng đầu đơn vị.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa, CĐS y tế là hành trình dài đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và quyết tâm cao của cả hệ thống. Mục tiêu cao nhất không phải là số hóa cho bằng được, mà là thông qua công nghệ để phục vụ người dân tốt hơn, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, giảm phiền hà và tăng sự hài lòng của Nhân dân. Thực tiễn triển khai tại Thanh Hóa cho thấy, khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả; khi cán bộ y tế làm chủ công nghệ và người dân thực sự được hưởng lợi từ các tiện ích số, thì CĐS không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành động lực đổi mới mạnh mẽ của ngành y tế. Từ bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu, cải cách thủ tục hành chính, đến bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn, ngành y tế Thanh Hóa đang từng bước hình thành nền tảng cho mô hình y tế thông minh, góp phần xây dựng nền y tế Thanh Hóa hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn và bền vững - vì sức khỏe và sự hài lòng của Nhân dân.

Bài và ảnh: Tô Hà