Chuyển đổi số y tế, phục vụ người dân tốt hơn

Bệnh viện đa khoa Hà Đông hỗ trợ khám, chữa bệnh tại xã Bình Minh (Hà Nội). Ảnh: Thắng Đạt

Tiên phong chuyển đổi số, xây dựng nền tảng y tế thông minh

Triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, Nghị quyết số 02-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, ngành Y tế Hà Nội đã chủ động vào cuộc với nhiều giải pháp đồng bộ, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, nền tảng quan trọng để quản lý, theo dõi sức khỏe người dân theo vòng đời. Hà Nội cũng là địa phương tiên phong thí điểm mô hình trạm y tế số theo mô hình 2 cấp tại một số địa bàn, qua đó từng bước hiện đại hóa phương thức cung cấp dịch vụ y tế.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện cho biết, điểm nhấn quan trọng là việc các trạm y tế thực hiện đăng ký khám chữa bệnh ban đầu bằng căn cước công dân tích hợp trên ứng dụng VNeID. Nhờ đó giảm thiểu thủ tục hành chính cho người dân và tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện để cán bộ y tế tập trung nhiều hơn vào chuyên môn, chăm sóc người bệnh.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử đang được triển khai theo lộ trình bài bản, bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”. Trọng tâm là chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu sức khỏe người dân (từ 15-1 đến 15-4-2026), nhằm chuẩn hóa và đồng bộ thông tin trên toàn hệ thống.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện trao đổi tại chương trình thời sự với chủ đề “Phát triển y tế cơ sở - Nền tảng hạnh phúc của nhân dân”. Ảnh: Phan Anh

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều dữ liệu thiết yếu như địa chỉ bảo hiểm xã hội, căn cước công dân, số điện thoại… vẫn còn thiếu hoặc chưa đồng bộ. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành trong việc rà soát, cập nhật và liên thông dữ liệu.

Đoàn Thanh niên xã Trung Giã hỗ trợ Trạm Y tế xã tăng tốc chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu hồ sơ sức khỏe người dân. Ảnh: Vi Giáng

Trước thực tế đó, ngành y tế Hà Nội đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để làm sạch và kết nối dữ liệu giữa các cơ sở khám chữa bệnh, từng bước hình thành hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất, liên tục. Khi hoàn thiện, hệ thống này không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn giúp người dân được chăm sóc sức khỏe một cách xuyên suốt, không bị “đứt đoạn” thông tin.

Đáng chú ý, Hà Nội cũng đang từng bước hình thành cơ chế sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao dùng chung, kết nối mạng lưới chuyên gia từ các bệnh viện trung ương, viện nghiên cứu, trường đại học y dược… tạo nên một “hệ sinh thái” chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Cụ thể, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã thí điểm sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để vận chuyển mẫu bệnh phẩm, thậm chí là máu, giữa bệnh viện và các trạm y tế lân cận. Mô hình này giúp người dân được tiếp cận dịch vụ xét nghiệm, chẩn đoán ngay tại cơ sở, đồng thời tận dụng hiệu quả hệ thống trang thiết bị dùng chung của bệnh viện tuyến trên, giảm áp lực đầu tư hạ tầng mà vẫn nâng cao chất lượng dịch vụ.

Người dân lấy vé khám bệnh qua ki-ốt tự động, tạo sự thuận tiện và nhanh chóng . Ảnh: CTV y tế cơ sở

Cùng với đó, các bệnh viện như Bệnh viện Xanh Pôn, Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã tăng cường đào tạo, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới thông qua hệ thống khám, chữa bệnh từ xa (telemedicine). Thông qua các nền tảng hội chẩn trực tuyến, bác sĩ tuyến cơ sở có thể cập nhật kiến thức chuyên sâu, đồng thời nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ các chuyên gia tuyến trên trong quá trình điều trị.

Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, mục tiêu lâu dài là từng bước xây dựng hệ thống “bệnh viện thông minh”, dựa trên nền tảng dữ liệu lớn trong các lĩnh vực khám chữa bệnh, an toàn thực phẩm, phòng, chống dịch… Các dữ liệu này sẽ được tích hợp với cơ sở dữ liệu dân cư, từ đó ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, dự báo mô hình bệnh tật theo từng địa phương.

“Đây sẽ là cơ sở quan trọng giúp ngành y tế tham mưu cho thành phố trong việc đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và nguồn nhân lực phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Qua đó nâng cao hiệu quả chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân”, ông Nguyễn Trọng Diện nhấn mạnh.

Gỡ “điểm nghẽn” để chuyển đổi số đi vào thực chất

Dù đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, hành trình chuyển đổi số y tế vẫn còn không ít thách thức. Theo TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Hà Nội là một trong những địa phương tiên phong trong chuyển đổi số y tế. Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, cần tháo gỡ đồng bộ 5 “điểm nghẽn” lớn.

Đó là hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều trạm y tế còn thiếu đồng bộ; nguồn nhân lực, nhất là nhân lực có kỹ năng số, chưa đáp ứng yêu cầu; dữ liệu y tế còn phân tán, thiếu kết nối liên thông. Bên cạnh đó, cơ chế tài chính và chính sách hỗ trợ y tế cơ sở chưa thực sự tạo động lực để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó, nhận thức và thói quen của người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế số vẫn cần thời gian để thay đổi. Việc đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin sức khỏe cá nhân cũng là yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự đầu tư bài bản, đồng bộ.

TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) chỉ rõ 5 "điểm nghẽn" trong chuyển đổi y tế cơ sở. Ảnh: Phan Anh

Theo ông Nguyễn Trọng Khoa, để tháo gỡ các “nút thắt” cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế cơ sở, đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống. Đây là nền tảng quan trọng để y tế cơ sở thực sự trở thành “tuyến đầu” vững chắc trong chăm sóc sức khỏe nhân dân trước bối cảnh mới.

Đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần người dân

Từ thực tiễn triển khai tại Hà Nội cho thấy, chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi diện mạo y tế cơ sở. Việc phân cấp quản lý trạm y tế về địa phương, cùng với ứng dụng công nghệ, đã mở ra nhiều cơ hội mới trong nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Để nâng cao chất lượng y tế cơ sở, ngành Y tế Hà Nội đang đẩy mạnh phối hợp với chính quyền cơ sở, từng bước hoàn thiện mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu theo hướng đồng bộ, hiệu quả.

Tổ giám sát, hỗ trợ của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội ghi nhận những khó khăn của Trạm Y tế xã Trung Giã trong triển khai chuẩn hóa, làm sạch, đồng bộ dữ liệu hồ sơ sức khỏe người dân. Ảnh: Vi Giáng

Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, công tác tập huấn, nâng cao năng lực quản lý nhà nước cho đội ngũ cán bộ cơ sở được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. “Chúng tôi đã tổ chức tập huấn mạng lưới quản lý nhà nước tại 126 xã, phường. Qua đó, lực lượng phòng văn hóa - xã hội ở địa phương hiểu rõ chức năng, nhiệm vụ trong các lĩnh vực như vệ sinh an toàn thực phẩm, quản lý hành nghề y dược tư nhân, phòng, chống dịch bệnh, cũng như công tác dân cư và bảo trợ xã hội”, ông Nguyễn Trọng Diện cho biết.

Song song với đó, ngành Y tế tăng cường kết nối, hỗ trợ chuyên môn và đào tạo nguồn nhân lực cho tuyến cơ sở. Trong đó, chương trình đào tạo bác sĩ gia đình tại Hà Nội được triển khai nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, giúp người dân được theo dõi, quản lý sức khỏe một cách liên tục, toàn diện.

Thống kê hiện nay, toàn thành phố đã có 45 trạm y tế đạt tiêu chuẩn phòng khám đa khoa, tạo nền tảng quan trọng ngành y tế Thủ đô đặt mục tiêu “phủ sóng” 126 phòng khám đa khoa tại 126 xã, phường.

Không dừng lại ở con số, định hướng này cho thấy quyết tâm đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần dân hơn, giúp người dân được khám, chữa bệnh kịp thời ngay tại nơi cư trú, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên. Trong thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục rà soát, đầu tư và hoàn thiện mạng lưới theo hướng đồng bộ, phù hợp với đặc thù từng địa bàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò của chính quyền địa phương được xác định là then chốt. Lãnh đạo các cấp cần chủ động vào cuộc trong công tác quy hoạch mạng lưới y tế cơ sở, bảo đảm tính khoa học, hợp lý, gắn với yêu cầu “gần dân, sát dân”. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế, cũng như quan tâm phát triển nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tiễn và năng lực chuyên môn tại từng địa phương, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn dân.