Chuyên gia cảnh báo 7 lỗi 'tối kỵ' khi lái xe trên cao tốc mà tài xế cần tránh

Những năm gần đây, hạ tầng giao thông Việt Nam phát triển mạnh mẽ, đặc biệt với việc liên tục đầu tư và đưa vào vận hành nhiều tuyến cao tốc mới. Hệ thống đường cao tốc giúp rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao an toàn và tạo động lực thúc đẩy kinh tế các vùng và địa phương.

Trong dịp đầu năm mới, nhu cầu đi lại, du xuân tăng mạnh và việc cầm lái trên cao tốc đã trở nên quen thuộc với phần lớn tài xế, kể cả những người mới. Tuy vậy, chính sự “quen tay” này đôi khi khiến người lái chủ quan, trong khi cao tốc luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu kỹ năng và sự tập trung cần thiết.

Lái xe trên cao tốc ngày càng phổ biến. Ảnh: Hoàng Hiệp

Trao đổi với VietNamNet, anh Hoàng Văn Tân - giảng viên đào tạo lái xe tại Hà Nội cho biết, so với chạy phố hay đường trường, lái xe trên cao tốc đúng là “nhàn chân” hơn vì ít phải xử lý tình huống bất ngờ. Tuy nhiên, đặc thù vận hành ở dải tốc độ cao khiến mọi sai sót, dù rất nhỏ, cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và gần như không có “cơ hội làm lại”.

Anh Tân phân tích thêm, nhiều tuyến cao tốc tại Việt Nam vẫn chưa đạt trạng thái hoàn chỉnh với số làn đường hạn chế, một số đoạn vẫn cho xe máy lưu thông, thiếu điểm dừng nghỉ an toàn, biển báo chưa đồng bộ… Những yếu tố này, khi kết hợp với tâm lý chủ quan của một bộ phận tài xế, làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra tai nạn.

Theo anh Tân, nhiều lái mới còn chưa quen kỹ năng đặc thù của cao tốc như kiểm soát tốc độ ổn định, đánh lái chuyển làn, giữ khoảng cách an toàn... Một số tài xế lại có thói quen nguy hiểm như đi chậm dưới tốc độ tối thiểu, bật xi-nhan quá muộn, hoặc dừng xe ngay trên làn khẩn cấp để nghỉ ngơi. Đây đều là các hành vi dễ tạo ra "điểm đen" và làm gián đoạn dòng phương tiện đang di chuyển tốc độ cao.

“Cao tốc giúp hành trình nhanh hơn, nhẹ nhàng hơn, nhưng đổi lại yêu cầu tài xế phải kỷ luật hơn, tập trung hơn và hiểu đúng quy tắc vận hành của loại hình đường này”, anh Tân nhấn mạnh.

Anh Hoàng Văn Tân có gần 20 năm kinh nghiệm lái xe và đào tạo lái xe. Ảnh NVCC

Theo vị giảng viên này, khi lái xe trên đường cao tốc, cần nắm được các quy tắc, đồng thời chú ý những điều sau để đảm bảo an toàn cho bản thân và những phương tiện xung quanh:

1. Chú ý tốc độ tối đa và tối thiểu

Trên cao tốc, dải tốc độ tối thiểu và tối đa được xác lập dựa trên thiết kế tuyến và lưu lượng xe, thường từ 80–120 km/h. Đây là ngưỡng an toàn đã được tính toán, nên việc chạy nhanh hơn không chỉ làm giảm khả năng xử lý và tăng rủi ro tai nạn, mà còn bị xử phạt nặng.

Tuy nhiên, đi quá chậm cũng nguy hiểm không kém. Chạy dưới tốc độ tối thiểu khiến xe phía sau phải phanh gấp hoặc đổi làn đột ngột, gây xung đột dòng phương tiện và dễ phát sinh va chạm. Vì vậy, giữ tốc độ đúng khung cho phép chính là nguyên tắc quan trọng nhất để đảm bảo giao thông trên cao tốc luôn trơn tru và an toàn.

Ở mỗi tuyến cao tốc đều có quy định tốc độ tối đa và tối thiểu. Ảnh: Hoàng Hà

2. Không bám làn trái khi đi chậm

Ở Việt Nam, phần lớn cao tốc được bố trí 2-3 làn dành cho xe cơ giới. Theo quy định, làn bên trái luôn là làn có tốc độ cao hơn, ưu tiên cho xe vượt; các làn bên phải dành cho xe chạy ổn định hoặc tốc độ thấp hơn. Vì vậy, nếu chỉ di chuyển ở tốc độ trung bình, tài xế được khuyến nghị chạy ở làn giữa hoặc làn phải, tránh chiếm dụng làn trái - cản trở dòng phương tiện và tiềm ẩn nguy cơ va chạm.

Một dấu hiệu quan trọng để nhận biết mình đang đi sai làn là nhiều xe bắt đầu vượt bạn từ bên phải. Khi đó, tài xế nên giảm nhẹ tốc độ, bật tín hiệu sớm và chuyển sang làn đường phù hợp, vừa đảm bảo an toàn, vừa duy trì nhịp lưu thông trơn tru trên cao tốc.

3. Không nhập làn, chuyển làn quá gấp

Nhập làn, chuyển làn cũng là một kỹ năng mà các tài xế cần hết sức chú ý khi đi trên cao tốc. Các chuyên gia cho rằng, khi nhập làn trên đường cao tốc, tài xế phải giữ nguyên hoặc tăng nhẹ tốc độ, sau đó thực hiện việc chuyển làn tuần tự. Khi thấy ổn định ở làn kế bên thì chuyển sang làn tiếp.

Khi chuyển làn, tài xế bắt buộc phải quan sát thông qua gương chiếu hậu, đồng thời bật đèn tín hiệu để báo hiệu cho các xe cùng chiều biết. Việc chuyển làn đột ngột, chuyển làn liên tiếp là hành động rất nguy hiểm mà các tài xế cần tránh.

4. Không đi quá gần xe phía trước

Các chuyên gia về lái xe an toàn cho rằng, giữ khoảng cách an toàn là yếu tố sống còn khi lái xe trên đường cao tốc bởi với tốc độ rất cao, nếu không giữ đúng khoảng cách sẽ không kịp xử lý (phanh, đánh lái,...) nếu gặp tình huống bất ngờ, rất dễ xảy ra tai nạn.

Những lái xe có kinh nghiệm có thể áp dụng quy tắc "3 giây" để tự đo khoảng cách giữa xe mình với xe phía trước.

Ví dụ như một phương tiện đang di chuyển với tốc độ 90 km/h, tức là mỗi giây đi được 25m. Trong 3 giây, chiếc xe đó di chuyển được 75m. Đây là khoảng cách đủ an toàn để tài xế kịp xử lý, phanh và tránh va chạm xảy ra.

5. Không ham vượt xe

Vượt xe thiếu an toàn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới tai nạn trên cao tốc. Thực tế cho thấy nhiều tài xế, sau khi vượt các xe lớn từ bên phải, đã lập tức đánh lái sang trái để quay lại làn, tạo ra tình huống tạt đầu, khiến xe mất ổn định và dễ xoay ngang, cực kỳ nguy hiểm khi đang chạy ở tốc độ cao.

Theo anh Hoàng Văn Tân, lái xe trên đường trường nói chung và cao tốc nói riêng tuyệt đối không nên “cố vượt” khi không đủ tốc độ, khoảng cách hoặc tầm quan sát. Khi muốn vượt, tài xế phải báo hiệu bằng đèn hoặc còi, đánh giá rõ tình huống và chỉ thực hiện khi mọi điều kiện đều an toàn.

Đặc biệt, cần tránh kiểu vượt “non” rồi tạt đầu xe khác - hành vi dễ dẫn đến mất lái, va chạm và tai nạn dây chuyền. Trên cao tốc, kiên nhẫn và chuẩn mực luôn an toàn hơn vài giây vượt ẩu.

Lái xe trên cao tốc đòi hỏi tài xế luôn phải tập trung. Ảnh: Hoàng Hiệp

6. Nhìn điện thoại, chỉnh màn hình, nói chuyện quá nhiều

Trên cao tốc, tốc độ lớn khiến mọi giây mất tập trung đều trở nên nguy hiểm hơn gấp nhiều lần. Chỉ cần cú liếc nhìn vào điện thoại, chỉnh bản đồ, đổi bài nhạc hay mải trò chuyện vài giây là xe đã đi thêm hàng chục mét mà người lái không kiểm soát.

Đây là nguyên nhân dẫn tới hàng loạt va chạm từ nhẹ đến đặc biệt nghiêm trọng. Vì vậy, khi đã đặt bánh lên cao tốc, tài xế phải coi tập trung là "kim chỉ nam", tuyệt đối tránh mọi tác nhân gây sao nhãng.

7. Không chạy vào làn khẩn cấp và dừng đỗ trên cao tốc.

Nhiều tài xế khi gặp ùn tắc liền lách sang làn khẩn cấp, nhưng đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm vì có thể gặp xe hỏng, chướng ngại vật hoặc lực lượng cứu hộ đang làm việc. Ngoài rủi ro va chạm, lỗi đi vào làn khẩn cấp còn bị xử phạt rất nặng. Vì vậy, trong mọi tình huống, tài xế tuyệt đối không di chuyển vào làn này để đảm bảo an toàn.

Ngoài ra theo quy định, phương tiện không được phép dừng đỗ trên đường cao tốc. Trong trường hợp bắt buộc phải dừng xe do hỏng hóc, va chạm,... tài xế cần đưa xe vào làn dừng khẩn cấp sát lề bên phải, đồng thời cần phải đặt vật cảnh báo phản quang để thông báo cho các tài xế phía sau biết với khoảng cách tối thiểu là 100m.

Bạn có góc nhìn nào về câu chuyện trên? Hãy gửi ý kiến dưới phần bình luận của bài viết. Mọi câu hỏi tư vấn về sử dụng, mua bán xe xin gửi tới Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

Hoàng Hiệp