Chuyên gia cảnh báo: Ăn Tết thiếu kiểm soát, nhiều bệnh mạn tính sẽ bùng phát sau kỳ nghỉ

Ngày 1/2/2026, tại Hà Nội, Hội Dinh dưỡng Việt Nam phối hợp Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Hội Quân dân Y Việt Nam tổ chức Hội nghị khoa học "Ăn uống ngày Tết với sức khỏe cộng đồng". Hội nghị tập trung phân tích những nguy cơ sức khỏe thường gặp trong dịp Tết và đưa ra các giải pháp dinh dưỡng, lối sống phù hợp cho từng nhóm đối tượng.

Theo đó, Tết Nguyên đán không chỉ là dịp lễ truyền thống quan trọng nhất trong năm của người Việt, mà còn là giai đoạn dễ phát sinh nhiều rối loạn sức khỏe liên quan đến dinh dưỡng và lối sống. Việc ăn uống thất thường, tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng, rượu bia kéo dài, ít vận động và rối loạn nhịp sinh học là những yếu tố khiến các bệnh mạn tính có xu hướng bùng phát trong và sau Tết. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng văn hóa ăn uống ngày Tết lành mạnh, khoa học và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Người đái tháo đường: Không thể "ăn Tết thả phanh"

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) chia sẻ tại Hội nghị.

Tại hội nghị, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) nhấn mạnh, đối với người bệnh đái tháo đường, Tết là giai đoạn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất kiểm soát đường huyết nếu không tuân thủ chế độ dinh dưỡng và điều trị.

Theo chuyên gia, sai lầm phổ biến của người bệnh là bỏ bữa, ăn dồn vào một bữa, sử dụng quá nhiều bánh chưng, bánh tét, đồ chiên rán, bánh mứt, nước ngọt và rượu bia. Những thói quen này có thể gây tăng đường huyết kéo dài, hạ đường huyết muộn hoặc làm trầm trọng thêm các biến chứng tim mạch, thận, thần kinh...

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo, người bệnh đái tháo đường cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản: Ăn đúng giờ, không bỏ bữa; kiểm soát tổng năng lượng trong ngày; cân đối các nhóm chất dinh dưỡng và tăng cường chất xơ từ rau xanh. Bánh chưng, bánh tét vẫn có thể sử dụng nhưng cần kiểm soát khẩu phần, ăn vào bữa chính, không ăn vặt và tránh bánh rán. "Ăn Tết thông minh – sống khỏe quanh năm" là thông điệp được nhấn mạnh dành cho nhóm đối tượng này.

Cân bằng dinh dưỡng – trụ cột của sức khỏe ngày Tết

TS. Nguyễn Mạnh Thản (Phó Chủ tịch Hội Quân dân Y Việt Nam) cho rằng, dinh dưỡng là một trong những trụ cột quan trọng nhất quyết định trạng thái cân bằng thân thể, đặc biệt trong những giai đoạn sinh hoạt bị đảo lộn như dịp Tết. Sức khỏe con người được duy trì trên ba nền tảng: Tiêu hóa – chuyển hóa – thải độc. Khi ăn uống mất cân bằng, các quá trình này bị gián đoạn, dẫn đến mệt mỏi, tăng cân, suy giảm miễn dịch và rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, chế độ ăn ngày Tết cần tuân thủ nguyên tắc "đúng – đủ – đều", ưu tiên thực phẩm tự nhiên, tăng tỷ lệ thực vật, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, dầu mỡ và đồ uống có cồn.

Bên cạnh ăn uống, việc uống đủ nước, ngủ đủ giấc, duy trì vận động nhẹ nhàng và kiểm soát an toàn thực phẩm cũng được coi là những yếu tố không thể thiếu để bảo vệ sức khỏe trong dịp lễ dài ngày.

Cảnh báo thừa cân, béo phì ở trẻ em sau kỳ nghỉ Tết

TS.BS Phan Bích Nga (Viện Dinh dưỡng) cảnh báo về nguy cơ thừa cân, béo phì ở trẻ em trong dịp Tết. Chỉ sau hơn một tuần nghỉ Tết, trẻ có thể tăng từ 1–2kg nếu ăn uống vô độ và ít vận động. Đáng lo ngại, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh, tiệm cận mức trung bình của thế giới. Dịp Tết với nhiều bánh kẹo, nước ngọt, đồ ăn nhanh và thời gian sử dụng thiết bị điện tử kéo dài càng làm gia tăng nguy cơ này.

Theo đó, gia đình cần quản lý khẩu phần ăn của trẻ, hạn chế thực phẩm "năng lượng rỗng", tăng rau xanh, trái cây ít ngọt, khuyến khích trẻ vận động tối thiểu 60 phút mỗi ngày và duy trì nếp sinh hoạt điều độ. Quan trọng hơn, cả gia đình cần cùng thay đổi thói quen ăn uống để tạo môi trường tích cực cho trẻ.

Dưỡng sinh ngày Tết: Ăn thuận tự nhiên, sống điều độ

Dưới góc nhìn kết hợp Đông – Tây y, PGS.TS.BS Nguyễn Tuấn Bình, Chi hội trưởng Chi hội Dinh dưỡng Y dược Truyền thống Việt cho rằng, ăn Tết không đồng nghĩa với kiêng khem cứng nhắc, mà cần ăn có tiết chế, uống có chừng, vận động hợp lý và giữ tâm thế an hòa. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm cay, nóng, béo, ngọt và rượu bia kéo dài sẽ làm tổn thương hệ tiêu hóa, gia tăng rối loạn chuyển hóa.

Chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh vai trò của enzyme trong tiêu hóa và chuyển hóa, coi đây là "nền tảng thầm lặng" của sức khỏe. Ăn uống điều độ, ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, hạn chế ăn dồn và kết hợp nghỉ ngơi hợp lý chính là cách bảo toàn "enzyme gốc", giúp cơ thể phục hồi tốt hơn sau những ngày lễ.

Việc ăn uống khoa học, cân bằng và có ý thức không làm mất đi niềm vui ngày Tết, mà ngược lại, giúp mỗi người tận hưởng trọn vẹn không khí đoàn viên trong trạng thái khỏe mạnh, nhẹ nhàng và an tâm. Xây dựng văn hóa ăn Tết lành mạnh – từ lựa chọn thực phẩm, cách chế biến đến lối sống điều độ – chính là nền tảng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không chỉ trong vài ngày Tết mà cho cả một năm dài phía trước, các chuyên gia nhấn mạnh.

Mời độc giả xem thêm:

Thu Hương