Chuyên gia cảnh báo những lời quảng cáo 'thần kỳ' về y học tái tạo trong da liễu

Thời gian gần đây, không khó để bắt gặp trên mạng xã hội hay các cơ sở làm đẹp những lời quảng cáo như "trẻ hóa 10 tuổi chỉ sau một lần tiêm", "tái tạo làn da bằng tế bào gốc", "mỹ phẩm chứa tế bào gốc", hay "exosome thần kỳ". Những thông điệp hấp dẫn này khiến không ít người tin rằng chỉ cần sử dụng một sản phẩm hoặc một liệu trình là có thể đảo ngược quá trình lão hóa.

Tuy nhiên, theo TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú – Trưởng khoa Da liễu – Miễn dịch dị ứng Bệnh viện Thống Nhất, y học tái tạo là lĩnh vực rất tiềm năng nhưng cũng là nơi xuất hiện nhiều cách hiểu chưa đúng, thậm chí bị khai thác quá mức để phục vụ mục đích thương mại.

Tại Hội nghị khoa học "Nâng cao công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn già hóa dân số" diễn ra gần đây, TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú cho biết mục tiêu của y học tái tạo là thay thế hoặc sửa chữa những mô bị tổn thương do bệnh tật, chấn thương hoặc quá trình lão hóa. Trong chuyên khoa Da liễu, lĩnh vực này hướng tới cải thiện quá trình lành thương, phục hồi cấu trúc da và hỗ trợ điều trị một số bệnh lý cũng như các vấn đề thẩm mỹ.

Không có chuyện "trẻ mãi"

Theo TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú, một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay là cho rằng tế bào gốc sau khi được tiêm vào da sẽ biến thành các tế bào da mới, giúp làn da trẻ mãi theo thời gian. Thực tế hoàn toàn không đơn giản như vậy.

Chuyên gia ví tế bào gốc giống như một "người chỉ huy". Thay vì trực tiếp thay thế các tế bào già cỗi, tế bào gốc phát ra những tín hiệu sinh học để "đánh thức", điều phối các tế bào sẵn có hoạt động hiệu quả hơn, từ đó góp phần cải thiện môi trường vi mô của làn da và thúc đẩy quá trình phục hồi tự nhiên.

Trưởng khoa Da liễu – Miễn dịch dị ứng Bệnh viện Thống Nhất Trần Nguyên Ánh Tú. Ảnh: Mimosa.

"Đó là lý do không thể hiểu đơn giản rằng cứ tiêm tế bào gốc là sẽ hình thành ngay những tế bào da mới hay giúp làn da trẻ mãi" – chuyên gia phân tích.

Trong thực hành da liễu hiện nay, tế bào gốc được nghiên cứu ứng dụng trong trẻ hóa da, hỗ trợ điều trị rụng tóc, thúc đẩy lành vết thương... Tuy nhiên, ở nhiều chỉ định, tế bào gốc thường phải kết hợp với các kỹ thuật khác như lăn kim nhằm tạo đường dẫn giúp các hoạt chất phát huy hiệu quả tốt hơn.

Cẩn trọng với quảng cáo thổi phồng

Theo chuyên gia, một trong những nội dung cần cảnh giác nhất hiện nay là các quảng cáo về mỹ phẩm chứa tế bào gốc.

Bà phân tích, tế bào gốc là cấu trúc sống có kích thước lớn, rất khó tồn tại trong các sản phẩm mỹ phẩm thông thường và cũng khó có khả năng thẩm thấu qua da chỉ bằng cách bôi ngoài.

Trên thực tế, phần lớn những sản phẩm đang được quảng bá là "mỹ phẩm tế bào gốc" chủ yếu sử dụng các thành phần có nguồn gốc thực vật hoặc các chất chiết xuất liên quan, chứ không phải tế bào gốc sống như nhiều người vẫn lầm tưởng. Vì vậy, người tiêu dùng cần hết sức tỉnh táo trước những lời quảng cáo dễ gây hiểu nhầm.

Theo TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú, nếu thực sự sản xuất được một loại mỹ phẩm chứa tế bào gốc sống với đầy đủ yêu cầu về công nghệ, bảo quản và tính ổn định thì chi phí sẽ rất lớn, khó có thể chỉ ở mức vài trăm nghìn hay vài triệu đồng như nhiều quảng cáo trên thị trường.

"Chúng ta phải cẩn thận để không bị dẫn dắt bởi những thông tin truyền thông mang tính thổi phồng" - chuyên gia nhấn mạnh.

Bên cạnh tế bào gốc, exosome và huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) cũng là những thuật ngữ xuất hiện ngày càng nhiều trong các quảng cáo làm đẹp.

Theo chuyên gia, đây đều là những thành phần thuộc nhóm tín hiệu sinh học, có tiềm năng hỗ trợ quá trình tái tạo mô, song không nên nhìn nhận như những giải pháp có thể chữa được mọi vấn đề của làn da.

Trong đó, exosome có thể hiểu đơn giản là những "túi tín hiệu" cực nhỏ giúp các tế bào trong cơ thể trao đổi thông tin với nhau. Nhờ mang theo các tín hiệu sinh học, exosome được kỳ vọng góp phần thúc đẩy quá trình lành thương, tăng sinh mạch máu, kích thích tạo collagen, hỗ trợ điều trị sẹo, rối loạn sắc tố và một số bệnh lý da.

Tuy nhiên, chuyên gia cho biết hiệu quả của exosome hiện vẫn là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Nhiều sản phẩm trên thị trường có nguồn gốc từ thực vật, trong khi đến nay vẫn chưa có đủ bằng chứng chứng minh hiệu quả tương đương các chế phẩm được nghiên cứu trong y học. Vì vậy, việc sử dụng cần dựa trên cơ sở khoa học thay vì chỉ tin vào các thông điệp quảng cáo.

Tương tự, PRP là kỹ thuật sử dụng chính máu của người điều trị, sau khi ly tâm để thu được phần huyết tương có nồng độ tiểu cầu cao hơn bình thường. Tiểu cầu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng nên được ứng dụng khá lâu trong da liễu nhằm hỗ trợ trẻ hóa da, cải thiện sẹo lõm, rụng tóc hay một số tổn thương da.

Tuy nhiên, TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú nhấn mạnh hiệu quả của PRP không giống nhau ở mọi cơ sở và mọi người bệnh. Chất lượng chế phẩm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cách lấy máu, quy trình ly tâm, thời gian xử lý, nhiệt độ, phương pháp tách tiểu cầu cũng như mục tiêu điều trị. Đây là lý do có người đạt kết quả tốt nhưng cũng có người gần như không thấy cải thiện.

Nhiều rào cản cần vượt qua

Theo TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú, dù mang lại nhiều kỳ vọng, y học tái tạo hiện vẫn đối mặt với không ít thách thức.

Thứ nhất là bằng chứng khoa học. Phần lớn các nghiên cứu hiện nay có quy mô còn nhỏ, chưa có nhiều thử nghiệm lâm sàng lớn để khẳng định hiệu quả lâu dài của từng phương pháp trong từng nhóm bệnh cụ thể.

Thứ hai là những vấn đề về kỹ thuật và an toàn. Riêng với tế bào gốc, việc chiết tách, bảo quản và sử dụng đòi hỏi quy trình rất nghiêm ngặt. Một số loại tế bào còn tiềm ẩn nguy cơ tạo khối u hoặc các rối loạn sinh học nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ngoài ra, yếu tố pháp lý cũng là rào cản quan trọng. Theo chuyên gia, ở nhiều quốc gia cũng như tại Việt Nam, việc ứng dụng tế bào gốc và exosome trong lĩnh vực thẩm mỹ, đặc biệt dưới dạng tiêm, vẫn chưa được chấp thuận rộng rãi mà cần tuân thủ các quy định chuyên môn nghiêm ngặt.

Chuyên gia cũng lưu ý, không phải mọi trường hợp đều phù hợp với cùng một phương pháp điều trị. Chẳng hạn, cùng là rụng tóc nhưng rụng tóc do lão hóa, rụng tóc nội tiết hay rụng tóc do rối loạn miễn dịch sẽ có cơ chế bệnh khác nhau. Nếu không chẩn đoán đúng nguyên nhân mà áp dụng cùng một kỹ thuật, hiệu quả điều trị sẽ rất hạn chế.

Theo chuyên gia, điều quan trọng nhất là người dân cần tiếp cận y học tái tạo bằng góc nhìn khoa học. Đây là lĩnh vực đầy triển vọng và sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai, nhưng không phải "phép màu" có thể thay thế mọi phương pháp điều trị hay giúp đảo ngược quá trình lão hóa chỉ sau một vài liệu trình.

"Những tiến bộ của y học tái tạo sẽ mang lại thêm lựa chọn cho người bệnh và người có nhu cầu làm đẹp. Tuy nhiên, mỗi chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể, lựa chọn đúng phương pháp, đúng đối tượng và thực hiện tại cơ sở đủ năng lực chuyên môn. Đó cũng là cách để phát huy giá trị thực sự của y học tái tạo, đồng thời tránh trở thành nạn nhân của những lời quảng cáo thổi phồng" - TS.BS. Trần Nguyên Ánh Tú khuyến cáo.