Ngủ khi tivi vẫn bật gây hại cho sức khỏe như thế nào?

Với nhiều người, tiếng nói hoặc âm thanh phát ra từ tivi tạo cảm giác thư giãn, giúp họ dễ đi vào giấc ngủ hơn hoặc bớt cảm giác trống trải khi ở một mình. Tuy nhiên, nếu kéo dài việc ngủ trong khi tivi vẫn hoạt động có thể gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe.

1. Giấc ngủ không chỉ cần đủ thời gian mà còn cần đủ chất lượng

Giấc ngủ là khoảng thời gian cơ thể và não bộ phục hồi sau một ngày làm việc. Để quá trình này diễn ra hiệu quả, môi trường ngủ cần bảo đảm yên tĩnh, ánh sáng thấp và hạn chế các yếu tố gây kích thích.

Không ít người có thói quen bật tivi rồi đi ngủ. Tuy nhiên, dưới góc độ y học, đây không phải là một thói quen có lợi. Ảnh minh họa AI

Khi tivi vẫn bật, ánh sáng từ màn hình, đặc biệt là ánh sáng xanh, có thể ức chế quá trình tiết melatonin – hormone giúp điều hòa nhịp sinh học và tạo cảm giác buồn ngủ. Đồng thời, âm thanh thay đổi liên tục từ các chương trình truyền hình khiến não bộ vẫn tiếp tục tiếp nhận và xử lý thông tin, ngay cả khi người ngủ không còn ý thức về điều đó.

Hậu quả là người ngủ có thể đi vào giấc ngủ chậm hơn, giảm thời gian ngủ sâu hoặc xuất hiện nhiều lần thức giấc ngắn mà bản thân không nhận biết. Những rối loạn này làm giảm chất lượng giấc ngủ, khiến cơ thể không được phục hồi đầy đủ.

2. Ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và chuyển hóa

Trong khi ngủ, nhịp tim và huyết áp có xu hướng giảm để tạo điều kiện cho cơ thể nghỉ ngơi. Tuy nhiên, những thay đổi bất ngờ về âm lượng hoặc hình ảnh trên tivi có thể kích hoạt các phản ứng vi thức giấc (micro-arousals), làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm.

Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, cơ thể có thể duy trì trạng thái căng thẳng sinh lý ngay cả trong khi ngủ. Nhiều nghiên cứu cho thấy chất lượng giấc ngủ kém kéo dài có liên quan đến tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, béo phì, đái tháo đường típ 2 và rối loạn chuyển hóa.

3. Não bộ và sức khỏe tinh thần cũng chịu tác động

Não bộ cần các giai đoạn ngủ sâu và ngủ mơ (REM) để củng cố trí nhớ, xử lý thông tin và điều hòa cảm xúc. Khi giấc ngủ bị gián đoạn bởi ánh sáng và âm thanh từ tivi, các quá trình này không diễn ra trọn vẹn.

Người duy trì thói quen ngủ cùng tivi trong thời gian dài có thể gặp các biểu hiện như mệt mỏi sau khi thức dậy, giảm khả năng tập trung, suy giảm trí nhớ, dễ cáu gắt và giảm hiệu quả làm việc. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, việc ngủ trong môi trường có tivi hoạt động còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển nhận thức, khả năng học tập và hành vi.

Đặc biệt, nếu nội dung trên tivi là các chương trình có tính kích thích mạnh như phim hành động, tin tức căng thẳng hoặc các chương trình gây xúc động, não bộ sẽ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn, từ đó làm tăng nguy cơ mất ngủ hoặc ngủ không sâu.

4. Thay đổi thói quen để có giấc ngủ khỏe mạnh

Việc từ bỏ thói quen bật tivi khi ngủ không quá khó nếu được thực hiện từng bước.

Trước hết, nên tắt tivi ít nhất 30–60 phút trước giờ đi ngủ để não bộ có thời gian giảm dần mức độ kích thích. Trong khoảng thời gian này, có thể thay thế bằng những hoạt động thư giãn như đọc sách, nghe nhạc nhẹ, tập hít thở hoặc thiền ngắn.

Đối với những người cảm thấy khó ngủ khi phòng quá yên tĩnh, có thể sử dụng các âm thanh đơn điệu, nhẹ nhàng như tiếng mưa, tiếng sóng biển hoặc tiếng ồn trắng (white noise) với âm lượng nhỏ và có chế độ hẹn giờ tự tắt. Những âm thanh này ít gây kích thích não bộ hơn so với chương trình truyền hình.

Bên cạnh đó, cần xây dựng môi trường ngủ phù hợp: phòng ngủ tối, yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu; hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử có màn hình trước giờ ngủ.

5. Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn

Giấc ngủ chất lượng là nền tảng của sức khỏe. Một thói quen tưởng như vô hại, như để tivi hoạt động suốt đêm, có thể âm thầm làm giảm chất lượng giấc ngủ và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể nếu kéo dài.

Mỗi người nên chủ động xây dựng thói quen vệ sinh giấc ngủ (sleep hygiene) khoa học, trong đó việc tắt tivi trước khi đi ngủ là một thay đổi đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích. Một phòng ngủ yên tĩnh, tối và không có các thiết bị điện tử hoạt động sẽ giúp cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ, nâng cao sức khỏe tim mạch, cải thiện trí nhớ, tinh thần minh mẫn và góp phần phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính trong tương lai.