Chuyên gia cảnh báo việc Mỹ chiếm đóng Greenland 'sẽ là dấu chấm hết cho NATO'

"Tôi đồng ý với thủ tướng Đan Mạch rằng đó sẽ là dấu chấm hết cho NATO, nhưng đối với người dân, điều đó cũng sẽ rất, rất tiêu cực" - Ủy viên Andrius Kubilius nói với Reuters tại một hội nghị an ninh ở Thụy Điển.

Ông Kubilius cũng đặt câu hỏi rằng ai sẽ công nhận bất kỳ cuộc chiếm đóng nào?. Ông nói rằng điều đó sẽ có "tác động tiêu cực rất sâu sắc đến người dân và đến quan hệ xuyên Đại Tây Dương của chúng ta".

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố Mỹ phải sở hữu Greenland để ngăn chặn Nga hoặc Trung Quốc chiếm đóng vùng lãnh thổ Bắc Cực giàu khoáng sản và có vị trí chiến lược này. Ông chủ Nhà Trắng cũng tuyên bố rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở đó là không đủ.

Đan Mạch và Mỹ đều là thành viên NATO, dự kiến sẽ gặp nhau trong tuần này để thảo luận về Greenland. Chính quyền Greenland và Đan Mạch đã nhiều lần nhấn mạnh rằng Greenland không phải để bán, nhưng ông Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng Mỹ không loại trừ khả năng chiếm lấy nó bằng vũ lực.

Trước những diễn biến trên, ông Kubilius chia sẻ quan điểm rằng một chiến dịch quân sự của Mỹ nhắm vào Greenland sẽ đi ngược lại điều khoản 42.7 của Hiệp ước Liên minh châu Âu buộc các quốc gia thành viên phải hỗ trợ Đan Mạch nếu nước này phải đối mặt với lực lượng quân sự của một nước ngoài khối EU.

Lính Đan Mạch tập trận ở Greenland - Ảnh: Reuters

"Điều đó sẽ phụ thuộc rất nhiều vào Đan Mạch, cách họ phản ứng, lập trường của họ sẽ như thế nào, nhưng chắc chắn có nghĩa vụ như vậy đối với các quốc gia thành viên phải hỗ trợ lẫn nhau nếu một quốc gia thành viên khác đang phải đối mặt với sự xâm lược quân sự" - ông cảnh báo.

Ông Kubilius đặt câu hỏi về lý do chiếm đóng Greenland bằng vũ lực và cảnh báo rằng điều đó sẽ ảnh hưởng đến tất cả các khía cạnh của quan hệ giữa châu Âu và Hoa Kỳ.

"Ai sẽ công nhận sự chiếm đóng đó và những tác động của nó đến toàn bộ mối quan hệ giữa Mỹ và Châu Âu, bao gồm cả thương mại, nơi người Mỹ cũng có thể phải đối mặt với những hậu quả tiêu cực khá đau đớn?" - ông chỉ ra.

Ông Kubilius cho biết EU có thể cung cấp thêm an ninh cho Greenland nếu Đan Mạch yêu cầu, bao gồm cả quân đội và cơ sở hạ tầng quân sự như tàu chiến và khả năng chống máy bay không người lái.

"Đó là việc của giới quân sự để quyết định Greenland hay khu vực Bắc Cực cần gì để phòng thủ. Mọi thứ đều có thể" - ông nói.

Ông Kubilius cũng cho biết châu Âu cần xây dựng năng lực quân sự của mình, bất kể họ có thể dựa vào sự giúp đỡ của Mỹ hay không - nhưng bất kỳ sự rút lui nào của Mỹ khỏi NATO cũng sẽ rất khó khăn.

Ủy viên Andrius Kubilius - Ảnh: Reuters

"Sẽ là một thách thức rất lớn để sẵn sàng bảo vệ châu Âu, khi độc lập, khi không có Hoa Kỳ. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào chúng ta có thể sử dụng các cấu trúc của NATO trong trường hợp đó, làm thế nào chúng có thể trở thành nền tảng cho trụ cột châu Âu của NATO. Nhưng NATO như hiện tại chắc chắn sẽ không còn tồn tại nữa" – ủy viên Kubilius đưa ra cảnh báo khi nói về trường hợp Mỹ tấn công chiếm lấy Greenland.

Tuần trước, ông Trump nói rằng Mỹ sẽ luôn ủng hộ NATO, đồng thời cho rằng Nga cùng Trung Quốc chỉ lo sợ liên minh này chừng nào Mỹ còn là thành viên.

Nhiều quốc gia NATO đã tăng đáng kể chi tiêu quân sự trong những năm gần đây, sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát vào năm 2022 và yêu cầu của ông Trump đối với các đồng minh châu Âu, buộc họ phải đầu tư nhiều hơn vào nền quốc phòng của chính họ.

Anh Duy