Chuyên gia chỉ cách 'điều khiển' hoa đào nở đúng Tết

Nhiệt độ là yếu tố quyết định thời điểm nở hoa

Tết Nguyên đán 2026 cận kề song do là năm nhuận, thời tiết nắng ấm kéo dài nên nhiều nơi hoa đào đã nở rất nhiều. Dù còn hơn một tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhưng sắc thắm của đào Nhật Tân và đào rừng đã rực rỡ chợ hoa Quảng An. Tại các vườn đào hay hộ trồng đào nhiều khu vực khác, những cánh hoa đã bung nở rực rỡ.

Phục vụ thị trường Tết Bính Ngọ năm nay, nông dân xã Chợ Lách trồng hơn 1 triệu chậu hoa tươi các loại, trong đó hoa cúc chiếm số lượng lớn. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết, khoảng 30% chậu hoa cúc mâm xôi đã nở rộ sớm, buộc phải tiêu thụ trước Tết. Hiện nay, người trồng hoa đang áp dụng các biện pháp kỹ thuật để kéo dài thời gian nở và chủ động bán lượng hoa đã nở.

Năm nay hoa đào nở khá sớm, dù cách Tết Nguyên đán hơn 1 tháng nữa.

Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả, để cây hoa đào nở hoa đúng dịp Tết Nguyên đán, người trồng cần kiểm soát đồng thời yếu tố sinh lý bên trong cây và điều kiện ngoại cảnh. Về sinh lý, quan trọng nhất là quá trình phân hóa mầm hoa và trạng thái ngủ nghỉ của nụ. Cây phải sinh trưởng đủ mạnh trong vụ trước, tích lũy đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là carbohydrate, thì mầm hoa mới hình thành tốt và có khả năng phát triển đồng loạt. Việc chuyển hóa từ sinh trưởng dinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực cần được điều chỉnh đúng thời điểm.

Về ngoại cảnh, nhiệt độ là yếu tố quyết định hàng đầu. Đào là cây rụng lá ôn đới, cần một giai đoạn nhiệt độ thấp nhất định để phá ngủ nụ; nếu mùa đông quá ấm, nụ dễ phát triển sớm và nở trước Tết, ngược lại rét kéo dài sẽ làm hoa nở muộn. Bên cạnh đó, nước tưới và dinh dưỡng phải được điều tiết hợp lý: hạn chế nước và đạm vào giai đoạn trước phân hóa mầm hoa để "hãm" sinh trưởng, sau đó bổ sung vừa phải khi cần thúc nụ phát triển. Ánh sáng và độ thông thoáng cũng ảnh hưởng đến chất lượng nụ và màu sắc hoa.

"Tóm lại, để điều khiển đào nở hoa đúng Tết, người trồng phải hiểu rõ quy luật sinh lý của cây và chủ động điều chỉnh các yếu tố nhiệt độ, nước tưới, dinh dưỡng và ánh sáng theo từng giai đoạn sinh trưởng, thay vì chỉ dựa vào một biện pháp kỹ thuật đơn lẻ", PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết.

Tuốt lá, khoanh vỏ, điều tiết nước, làm sao cho đúng?

Trong thực tế sản xuất, các biện pháp như tuốt lá, khoanh vỏ, điều tiết nước và dinh dưỡng là những công cụ kỹ thuật then chốt giúp người trồng chủ động điều chỉnh thời điểm nở hoa của cây đào, nhưng hiệu quả chỉ cao khi được kết hợp đồng bộ và đúng thời điểm.

Tuốt lá là biện pháp quan trọng nhất, có tác dụng trực tiếp thúc đẩy quá trình phân hóa và phát triển nụ hoa. Khi lá bị loại bỏ, dòng dinh dưỡng và hormone sinh trưởng được dồn cho nụ, giúp nụ phát triển nhanh và đồng đều hơn. Tuy nhiên, tuốt lá phải căn cứ vào giống, tuổi cây và điều kiện thời tiết từng năm; tuốt quá sớm hoa dễ nở trước Tết, tuốt muộn thì hoa nở chậm hoặc không đều.

Khoanh vỏ có vai trò hỗ trợ, giúp hạn chế dòng vận chuyển chất đồng hóa xuống rễ, từ đó tăng tích lũy dinh dưỡng ở cành và nụ. Biện pháp này đặc biệt hữu hiệu với những cây sinh trưởng quá mạnh, nhiều lộc đông. Tuy nhiên, nếu làm không đúng kỹ thuật hoặc lạm dụng có thể khiến cây suy yếu, giảm sức bền sau Tết.

Hoa đào nở rực rỡ tượng trưng cho mùa xuân ấm áp sum vầy.

Điều tiết nước tưới là biện pháp "mềm" nhưng rất quan trọng. Việc giảm nước ở giai đoạn trước phân hóa mầm hoa giúp hãm sinh trưởng dinh dưỡng; ngược lại, khi cần thúc hoa, việc bổ sung nước hợp lý sẽ giúp nụ phát triển nhanh và bung cánh đúng thời điểm.

Dinh dưỡng, đặc biệt là cân đối giữa đạm, lân và kali, quyết định chất lượng nụ và hoa. Hạn chế đạm vào cuối năm giúp tránh phát lộc đông, trong khi lân và kali góp phần làm nụ chắc, hoa to, màu sắc tươi và lâu tàn.

PGS.TS Đặng Văn Đông kết luận, không có biện pháp nào mang tính "vạn năng". Thành công trong điều chỉnh đào nở hoa đúng Tết phụ thuộc vào sự phối hợp linh hoạt các biện pháp kỹ thuật, dựa trên hiểu biết sâu về giống, sinh lý cây và diễn biến thời tiết cụ thể của từng năm.

Chọn cây đào khỏe, đẹp

Đối với người tiêu dùng, để chọn được cây đào hoặc cành đào khỏe, bền hoa và có giá trị thẩm mỹ cao, cần chú ý một số tiêu chí cơ bản nhưng rất quan trọng.

Thứ nhất là tình trạng sinh lý của cây/cành. Một cây hoặc cành đào đạt yêu cầu thường có đủ ba thế hệ: hoa đã nở, nụ sắp nở và nụ non. Sự phân bố này giúp hoa nở nối tiếp, kéo dài thời gian chơi. Nụ phải mập, chắc, không bị thui, teo hoặc khô đầu nụ; hoa đã nở có cánh dày, màu tươi, không dập nát hay có vết sâu bệnh.

Thứ hai là độ tươi và sức sống của cây/cành. Với đào chậu, cây phải tươi tắn, lá non (nếu còn) xanh khỏe, thân cành không nhăn nheo, không có biểu hiện bị chột do mới đánh từ đất vào chậu. Với đào cành, nên chọn cành mới cắt, vết cắt còn tươi, cành có độ đàn hồi tốt, không bị khô hoặc rỉ nhựa bất thường.

Thứ ba là hình dáng và tính thẩm mỹ tổng thể. Cây hoặc cành đào đẹp cần có dáng hài hòa, cân đối giữa thân – cành – hoa; các cành phân bố đều, không mọc rối, không lệch tán. Với đào thế, thế cây phải rõ, các cành sắp xếp hợp lý, tạo cảm giác tự nhiên và ổn định.

Thứ tư là sự phù hợp với không gian trưng bày. Người mua nên cân nhắc chiều cao, độ xòe tán và màu sắc hoa sao cho hài hòa với diện tích, ánh sáng và màu sắc nội thất trong nhà; không nên chọn cây quá to hoặc quá nhỏ so với không gian sử dụng.

Chuyên gia kết luận, một cây hoặc cành đào tốt không chỉ đẹp ở thời điểm mua mà còn phải khỏe, có sức bền và khả năng nở hoa kéo dài. Quan sát kỹ nụ, hoa, cành và tổng thể dáng cây sẽ giúp người chơi đào chọn được sản phẩm xứng đáng để thưởng thức trọn vẹn trong những ngày Tết.

Tô Hội