Chuyên gia chỉ cách lái xe tiết kiệm nhiên liệu trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao

Cách vận hành xe giúp tiết kiệm nhiên liệu

Theo Bộ Công Thương, xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.

Trên thế giới, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m3/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m3/tấn/tháng. Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

Giá nhiên liệu thế giới đang có nhiều biến động.

Trong bối cảnh khó khăn chung, Bộ Công Thương đề nghị người dân cần đồng lòng triển khai các giải pháp tiết kiệm xăng dầu. Bảo dưỡng phương tiện định kỳ: kiểm tra lốp xe đúng áp suất, thay dầu nhớt đúng hạn, tắt máy khi dừng đỗ lâu giúp giảm 10-15% lượng xăng tiêu hao. Để lái xe tiết kiệm nhiên liệu, người dân nên giữ tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột, hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết.

Việc tiết kiệm nhiên liệu không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường bằng cách giảm phát thải khí thải. Chạy xe đúng cách và giải pháp khoa học đơn giản, dựa trên nguyên lý vật lý và kỹ thuật ô tô, giúp người dùng giảm tiêu hao nhiên liệu lên đến 10% - 20%.

Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TP HCM, nếu người lái giữ tốc độ ổn định và đều ga ở tốc độ 50-80 km/h trên đường đô thị hoặc cao tốc giúp động cơ hoạt động ở vòng tua lý tưởng (1.500-2.500 vòng/phút), giảm ma sát không khí. Tránh tăng tốc đột ngột hoặc phanh gấp, vì mỗi lần như vậy tốn thêm 10% - 20% nhiên liệu. Sử dụng chế độ ga tự động Cruise Control (nếu xe có) để duy trì tốc độ tự động, có thể tiết kiệm 5% - 10% xăng.

Tắt động cơ khi dừng lâu. Khi dừng đèn đỏ hoặc tắc đường trên 30 giây, tắt máy giúp tiết kiệm nhiên liệu, vì động cơ chạy không tải vẫn tiêu hao 0,5 - 1 lít/giờ. Nhiều xe hiện đại có hệ thống Start-Stop tự động làm việc này, giảm phát thải CO2, phù hợp với quy định khí thải mới tại Hà Nội và TP HCM từ năm 2027.

Ngoài ra, người lái xe lưu ý lốp non hơi tăng ma sát lăn, khiến động cơ phải làm việc nhiều hơn, tiêu tốn thêm 3% - 5% nhiên liệu. Giữ áp suất lốp theo tiêu chuẩn nhà sản xuất sẽ giúp giảm lực cản, đồng thời tăng tuổi thọ lốp. Nên kiểm tra lốp hàng tháng, đặc biệt trước chuyến đi dài, để tránh lãng phí.

Lập kế hoạch di chuyển và bảo dưỡng định kỳ cũng rất quan trọng. Chọn tuyến đường ít tắc nghẽn để tránh dừng/đi liên tục. Bảo dưỡng xe (thay dầu, lọc, bugi) đúng lịch giúp động cơ hiệu quả hơn 4% - 5%. Đổ xăng vào buổi sáng (khi xăng đặc hơn do nhiệt độ thấp) cũng tiết kiệm một ít.

Khả năng tự chủ nguồn cung xăng dầu trong nước thế nào?

Theo một chuyên gia độc lập về năng lượng, con số được công bố năm 2025, Việt Nam nhập khẩu khoảng 9,9 triệu tấn xăng dầu thành phẩm (~6,8 tỷ USD) trong đó diesel khoảng 3,3 tỷ USD, xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu bay hơi hơn 1,5 tỷ USD, còn lại là dầu Mazut. Điều này cho thấy nước ta vẫn rất phụ thuộc vào nhập khẩu thành phẩm.

Vai trò của Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn hiện rất quan trọng. Hai nhà máy này là trụ cột cung cấp nhiên liệu cho Việt Nam, chiếm khoảng 72–80% nhu cầu xăng dầu trong nước — tức là phần lớn xăng dầu mà người dân sử dụng hằng ngày là "made in Vietnam" từ Dung Quất và Nghi Sơn.

Tuy nhiên các nhà máy vẫn phải nhập dầu thô để chế biến thành xăng, diesel… Nhà máy lọc dầu Dung Quất dùng khoảng 30–35% dầu thô nhập khẩu từ nhiều thị trường như Tây Phi, Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông. Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn thì phụ thuộc khá nhiều vào dầu thô từ Kuwait. Vì thế nếu nguồn dầu thô bị gián đoạn, thì dù hai nhà máy này sản xuất nhiều xăng dầu — cũng sẽ bị áp lực về nguyên liệu đầu vào.

Tuy vậy, tổng sản lượng xăng dầu do Dung Quất + Nghi Sơn sản xuất có thể cung ứng khoảng 65–70% nhu cầu trong nước. Phần còn lại (~30–35%) phải nhập thêm xăng dầu thành phẩm từ nước ngoài (như Singapore, Hàn Quốc, Malaysia…) để đáp ứng đủ lượng tiêu dùng.

Theo ông Cao Hoài Dương, Chủ tịch Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), trong điều kiện bình thường nguồn cung của PVOIL chủ yếu đến từ hai nhà máy lọc dầu trong nước là Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn, chiếm khoảng 80% sản lượng. Khoảng 20% còn lại được nhập khẩu, chủ yếu từ Singapore và Hàn Quốc.

Hiện tại, nguồn cung trong tháng 3 của PVOIL vẫn được đảm bảo nhờ lượng tồn kho dầu thô dự phòng và các hợp đồng nhập khẩu đã ký trước đó. Tuy nhiên, khả năng cung ứng trong tháng 4–5 sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến chiến sự và tình hình vận tải quốc tế.

Nếu xung đột kéo dài hoặc các tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn, chi phí nhập khẩu, phụ phí vận chuyển và bảo hiểm hàng hải có thể tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch tạo nguồn xăng dầu.

Ngày 09/03/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan.

Cụ thể, giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21 - Chưa pha chế); 2710.12.22 - Pha chế với ethanol; 2710.12.24 - Chưa pha chế; 2710.12.25 - Pha chế với ethanol) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).

Thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi cũng được giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine.

Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, p-xylen được giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%. Nghị định này có hiệu lực kể từ 9/3/2026 đến ngày 30/4/2026.

Tô Hội