Chuyên gia đề xuất xây đập chắn eo biển Bering để 'cứu' khí hậu Trái đất

Mới đây, nhóm chuyên gia đến từ Viện nghiên cứu Đại dương và Khí quyển Utrecht thuộc Đại học Utrecht (Hà Lan) đề xuất ý tưởng táo bạo là xây đập chắn eo biển Bering - tuyến đường thủy hẹp giữa Nga và Alaska (Mỹ) - nhằm ngăn chặn sự sụp đổ của Vòng tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC).

AMOC là hệ thống hải lưu đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết khí hậu trên Trái đất nhưng đang bị đe dọa do hiện tượng ấm lên toàn cầu. Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science Advances, xây đập chắn eo biển Bering rộng khoảng 82 km có thể kéo dài tuổi thọ cho AMOC.

AMOC hoạt động giống như băng chuyền nước, vận chuyển nước bề mặt ấm, mặn từ vùng nhiệt đới đến Bắc Đại Tây Dương, nơi nước nguội đi, đặc hơn và chìm xuống. Đây là lý do vì sao châu Âu có khí hậu tương đối ôn hòa, bất chấp vĩ độ cao. Nước lạnh sau đó trở về phía Nam, mang theo những chất dinh dưỡng thiết yếu cho sinh vật biển.

Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây của giới khoa học chỉ ra AMOC đang suy yếu. Khi nhiệt độ tăng, băng ở Greenland tan chảy, đổ nước ngọt vào Bắc Đại Tây Dương. Điều này khiến nước bề mặt giảm độ mặn, làm gián đoạn quá trình nước lạnh chìm xuống, kéo theo lượng nước ấm từ vùng nhiệt đới chảy vào sụt giảm.

Eo biển Bering LÀ tuyến đường thủy hẹp giữa Nga và Alaska (Mỹ). Ảnh: Ocean Color/NASA.

Nếu AMOC sụp đổ thì nhân loại có thể đối mặt với những hậu quả tồi tệ như mực nước dọc theo bờ biển phía Đông nước Mỹ sẽ dâng cao, nhiệt độ ở châu Âu giảm, quy luật mưa thay đổi, châu Âu và châu Phi có thể xảy ra hạn hán.

Vì vậy, các nhà khoa học ở Hà Lan đã đưa ra đề xuất xây hệ thống đập chắn ngang eo biển Bering có thể giúp Trái đất có thêm thời gian. Eo biển Bering cho phép nước ngọt di chuyển từ Thái Bình Dương sang Bắc Băng Dương, rồi tới Đại Tây Dương. Con đập sẽ cản trở dòng chảy này, làm thay đổi lượng nước ngọt và nước mặn trong mỗi đại dương.

Nhà hải dương học vật lý Jelle Soons tại Đại học Utrecht và là đồng tác giả nghiên cứu chia sẻ đã nảy ra ý tưởng xây đập chắn eo biển Bering vì mực nước biển khoảng 2,6 - 5,3 triệu năm trước (tức trong kỷ Pliocene) thấp hơn khi có một cây cầu đất chắn ngang eo biển Bering. Nghiên cứu trước đó chỉ ra, AMOC mạnh hơn trong thời kỳ này một phần lớn nhờ rào cản tự nhiên nói trên.

Nhóm nghiên cứu của nhà hải dương học vật lý Soons cho rằng, việc xây đập khi AMOC suy yếu nhẹ có thể củng cố hệ thống hải lưu và cho phép nó hoạt động, ngay cả khi lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính tăng lên. Tuy nhiên, nếu AMOC đã gần như sụp đổ thì kế hoạch xây đập chắn eo biển Bering sẽ đẩy nhanh quá trình mất ổn định của Vòng tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương.

Theo đề xuất nhóm nghiên cứu, 3 đập sẽ được xây vì có 2 hòn đảo nằm giữa eo biển Bering. Trong đó, đập dài nhất là khoảng 38 km. Đập ở eo biển Bering sẽ có độ sâu tối đa 59m, không hơn nhiều so với phần sâu nhất của tường chắn sóng Saemangeum, đạt 54m.

Mặc dù ý tưởng xây đập chắn eo biển Bering khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng nhóm nghiên cứu nhận định vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Theo họ, việc ngắt kết nối giữa Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương sẽ ảnh hưởng đến sinh vật hoang dã, ngành đánh bắt cá, vận tải biển và những cộng đồng dựa vào eo biển này để kiếm sống.

Vì vậy, nhóm nghiên cứu cho biết sẽ cần thực hiện thêm nhiều mô phỏng để kiểm chứng đề xuất xây đập chắn eo biển Bering để có thể biết được nhân loại sẽ đối mặt với những điều sẽ xảy ra trong các kịch bản khác nhau.

Mời độc giả xem video: Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.