Chuyên gia giải đáp thực phẩm nên ăn và nên tránh khi mắc ung thư vú

1. Những thực phẩm người bệnh ung thư vú có thể ăn được nhưng cần chú ý liều lượng

Thạc sĩ, Cử nhân Dinh dưỡng Nguyễn Thị Loan, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội

1.1. Đậu nành

Các thực phẩm từ đậu nành nhìn chung an toàn và có thể có lợi cho hầu hết bệnh nhân ung thư vú. Các nghiên cứu đã cho thấy đậu nành chứa phytoestrogen (isoflavone) hoạt động khác với estrogen của người và không làm tăng nguy cơ ung thư vú.

Các thực phẩm từ đậu nành nguyên chất (đậu hũ, tempeh (thực phẩm có nguồn gốc từ đậu nành lên men), đậu hũ non, sữa đậu nành) có liên quan đến nguy cơ tái phát thấp hơn ở một số nhóm dân số, đặc biệt là phụ nữ châu Á thường xuyên ăn đậu nành trong suốt cuộc đời.

Do đó người bệnh ung thư vú có thể dùng 1 - 2 phần thực phẩm từ đậu nành mỗi ngày (ví dụ: 200 ml sữa đậu nành + 1 bìa đậu hũ nhỏ 60 - 80 g). Tránh dùng các chất chiết xuất từ đậu nành liều cao như viên isoflavone cô lập hoặc viên protein cô lập, trừ khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ.

Người bệnh ung thư vú có thể dùng 1 - 2 phần thực phẩm từ đậu nành mỗi ngày.

1.2. Sữa và các sản phẩm từ sữa

Sữa và sữa chua là nguồn đạm, canxi, vitamin D hữu ích nếu người bệnh dung nạp tốt. Chưa có nghiên cứu nào khẳng định sữa gây tái phát ung thư vú; trên thực tế, các sản phẩm từ sữa ít béo có thể là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh. Do đó khẩu phần của người bệnh có thể thêm sữa tách béo hoặc sữa không đường.

Nếu uống sữa khiến người bệnh đầy bụng, phân lỏng thì nên tập từ từ để cơ thể dần làm quen, sữa chua sẽ tốt hơn cho lúc này do một phần lactose trong sữa chua đã được vi khuẩn có lợi phân hủy, giúp hạn chế những khó chịu do tình trạng kém dung nạp lactose gây nên.

1.3. Cà phê

Người bệnh ung thư vú vẫn có thể uống cà phê nhưng với lượng vừa phải. Ngày càng có nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy cà phê có thể có tác dụng bảo vệ nhẹ đối với một số loại ung thư. Tuy nhiên cần hạn chế lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg/ngày (khoảng 3 - 4 tách cà phê thông thường), trừ khi bác sĩ của bạn có chỉ định khác (ví dụ: đối với các vấn đề về tim mạch hoặc chứng mất ngủ nghiêm trọng).

Người bệnh cần tránh các loại siro đường, kem tươi và đường bổ sung quá nhiều vào cà phê, vì chúng có thể góp phần gây tăng cân và các phản ứng viêm, từ đó dẫn đến nhiều rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.

1.4. Thịt đỏ

Người bệnh ung thư vú không cần phải kiêng hoàn toàn thịt đỏ nhưng khẩu phần và tần suất ăn rất quan trọng. Thịt đỏ nạc (thịt bò, thịt lợn, thịt trâu…) là nguồn cung cấp protein, sắt, kẽm và vitamin B₁₂ tốt.

Tuy nhiên ăn quá nhiều thịt đỏ (đặc biệt là thịt chế biến công nghiệp) làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư. Do đó mỗi ngày người bệnh có thể ăn 30 - 50 g và nên chế biến từ thịt tươi, dạng luộc, hấp, xào; hạn chế gia nhiệt mạnh (như nướng, áp chảo).

2. Những thực phẩm cần tránh

2.1. Rượu

Rượu rõ ràng có liên quan đến việc tăng nguy cơ ung thư vú. Do đó người bệnh nên hạn chế tối đa, tốt nhất không uống rượu, bia hoặc bất kỳ đồ uống có cồn nào.

2.2. Đường

Bản thân đường không "nuôi dưỡng" tế bào ung thư nhiều hơn các loại carbohydrate khác nhưng chế độ ăn nhiều đường thúc đẩy tăng cân và viêm, có thể làm tăng nguy cơ tái phát bệnh. Vì thế người bệnh hãy sử dụng vị ngọt tự nhiên từ thực phẩm (như nước luộc ngô, nước luộc quả la hán) thay cho đường tinh luyện; tập cho cơ thể thưởng thức vị tự nhiên từ thực phẩm thay cho cảm giác thích ngọt từ đồ uống hoặc các đồ ăn vặt có đường.

Hãy ưu tiên nguồn tinh bột thô như gạo lứt, bánh mì nguyên cám hoặc bánh mì thêm hạt, khoai, ngô; và dùng trái cây nguyên quả thay cho nước ép.

Người bệnh nên ưu tiên các loại tinh bột thô như gạo lứt trong khẩu phần ăn hằng ngày.

3. Vận động và giấc ngủ

3.1. Vận động

Nếu dinh dưỡng là vật liệu xây dựng, thì hoạt động thể chất là người chỉ huy, hướng dẫn cơ thể sử dụng những vật liệu đó. Người bệnh thường nghe từ "nghỉ ngơi" và cho rằng đó là "nghỉ ngơi trên giường" nhưng đúng ra là "nghỉ ngơi khỏi căng thẳng, chứ không phải khỏi mọi vận động".

Ngay cả những hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ ngắn, thường xuyên, giãn cơ nhẹ nhàng, làm việc nhà nhẹ nhàng cũng có thể giảm mệt mỏi, bảo vệ cơ bắp, cải thiện tâm trạng, giúp ngủ ngon và ăn ngon miệng hơn.

Hãy vận động nhiều nhất có thể trong khả năng của người bệnh, dần dần thêm một chút, vào tất cả các ngày. Nếu hôm qua chỉ là "từ giường đến nhà vệ sinh", thì hôm nay có thể là "từ giường đến nhà vệ sinh cộng thêm ba phút đi bộ chậm trong nhà".

3.2. Rối loạn giấc ngủ

Giấc ngủ không cần kê đơn nhưng nó lại hoạt động như một loại thuốc: sai liều lượng và thời gian, mọi thứ khác đều hoạt động kém hiệu quả hơn. Nhiều bệnh nhân ung thư vú phải vật lộn với chứng mất ngủ, thức giấc sớm hoặc giấc ngủ bị gián đoạn do steroid, lo lắng, những cơn đau hoặc bốc hỏa.

Ở cấp độ đơn giản nhất, bạn cần tuân thủ lịch ngủ đều đặn mỗi ngày; tránh ăn những bữa ăn lớn, nặng bụng và uống nhiều rượu gần giờ đi ngủ; hạn chế caffeine vào buổi chiều và buổi tối; không uống cà phê sau 3 giờ chiều là một quy tắc cụ thể mà nhiều bệnh nhân có thể nhớ. Bạn cũng cần tập thư giãn trước khi ngủ (chuyển đèn về ánh sáng mờ, hít thở thư giãn) và tránh sử dụng màn hình trong 30 - 60 phút trước khi ngủ nếu có thể.