Chuyên gia: Nhà xã hội cho thuê là chìa khóa hiện thực hóa chỉ đạo 'nhà là để ở'

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa chỉ đạo, yêu cầu thúc đẩy việc tăng tốc phát triển thị trường nhà ở cho thuê, khuyến khích khu vực tư nhân cùng các tổ chức phi lợi nhuận tham gia vào xây dựng, tài trợ vốn, quản lý cho thuê căn hộ giá rẻ, nhằm hỗ trợ các gia đình có thu nhập thấp không có khả năng mua nhà, có chỗ ở ổn định lâu dài.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, đây là giải pháp căn cơ trong bối cảnh hiện nay nhiều người thu nhập thấp đang thiếu nơi ở và không đủ điều kiện mua nhà.

"An cư lạc nghiệp" phải được hiểu khác đi

Theo TS Đinh Thế Hiển, từ nhiều năm trước, nhiều chuyên gia đã đề xuất câu chuyện phát triển nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu làm việc, học tập của người lao động thành thị, nhất là khu vực TP.HCM, Hà Nội vốn “khát” nhà ở.

Để người thu nhập thấp có nhà, Nhà nước phải chủ động tạo ra nguồn cung rẻ ngay từ gốc. (Ảnh: Quỳnh Nguyễn)

Thực tế, công nhân, người lao động thu nhập thấp hay lao động trẻ mới đi làm đa phần đang lựa chọn ở thuê, thay vì mua nhà. Hiện nay, nhiều nhà trọ được đầu tư bài bản, với diện tích căn hộ chừng 30 m², nhiều tiện ích và giá cho thuê 3 - 4 triệu đồng/tháng.

"Với giá thuê như vậy, một gia đình gồm 2 người hoặc có thể một đứa con, thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng có thể tiếp cận, để có không gian sống tạm ổn", ông Hiển nhận xét.

Vì thế, theo ông Hiển, rất cần tạo thêm những khu nhà ở xã hội cho thuê với giá cả hợp lý, tiện ích đảm bảo. Các khu nhà này cũng có thể không phải nhà xã hội mà do tư nhân đầu tư theo mô hình nhà trọ đảm bảo.

Giá chung cư liên tục tăng khiến giấc mơ nhà ở tại các đô thị lớn ngày càng xa tầm tay người lao động.

Trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng khiến giấc mơ nhà ở tại các đô thị lớn ngày càng xa tầm tay người lao động thì Nhà nước cần khuyến khích các chủ đầu tư tư nhân ở các vị trí phù hợp xây dựng loại hình nhà thuê này với các chính sách hỗ trợ cho họ đầu tư.

Chẳng hạn như tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng điện, nước; có chính sách về giá điện, nước cho các khu nhà trọ công nhân, đảm bảo người lao động được sử dụng điện, nước như giá phổ thông.

Thậm chí, để đáp ứng nguyện vọng “an cư”, có thể xây dựng chính sách cho vay lãi suất thấp, để công nhân trả tiền thuê trọ dài hạn từ 2-5 năm.

Ông Hiển nói thêm công nhân, người nghèo cần có chính sách hỗ trợ thuê. Ví dụ thuê các căn hộ do Nhà nước chỉ định, không cần phải là căn hộ do Nhà nước đầu tư nhưng được Nhà nước xác định chất lượng, giá hợp lý và hỗ trợ tiền thuê. Có thể là Nhà nước, doanh nghiệp hỗ trợ 20-30% tiền thuê, hoặc cho vay. Như vậy, họ sẽ chọn thuê và yên tâm thuê dài hạn, ổn định.

“Đây là những biện pháp cụ thể, thực tế mà rất dễ áp dụng”, ông Hiển nói.

Chuyên gia này cũng cho rằng tư duy về nhà ở cần có những thay đổi phù hợp. Trong thời đại công nghiệp hiện nay, nội hàm của vấn đề "an cư lạc nghiệp" phải được hiểu khác đi. Bởi sự dịch chuyển lao động giữa các khu công nghiệp trong một thành phố, giữa các thành phố diễn ra thường xuyên, liên tục.

TP.HCM có nhiều khu nhà trọ kiểu mẫu, giá hợp lý đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người thuê. (Ảnh: TL)

Nơi cư trú phải gần nơi làm việc. Nên ưu tiên phải là nhà thuê để linh động. Đó là lý do ở các đô thị phát triển trên thế giới, chính sách hướng nhiều hơn đến xây dựng nhà cho thuê, thậm chí thuê dài hạn hàng chục năm.

"Từ trước đến nay, nhiều người mua vì tâm lý luôn lo sợ không mua thì sẽ mất lượt vì đến lúc nào đó giá nhà tăng mua không nổi, khiến người ta lo lắng. Nhưng theo tôi, người lao động chưa có dư tiền thì không phải 'sống chết để có nhà' mà nên thuê nhà để có chỗ ở ổn định", ông Hiển nhấn mạnh.

Nhà nước chủ động tạo ra nguồn cung rẻ ngay từ gốc

Chuyên gia kinh tế Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM, cũng cho rằng để đảm bảo người thu nhập thấp thành thị có nhà ở, Nhà nước phải chủ động tạo ra nguồn cung rẻ ngay từ gốc.

Việc xây dựng mô hình nhà ở xã hội cho thuê - thuê mua, thay vì bán đứt, là giải pháp rất cần thiết. Ưu tiên nhà ở gần khu công nghiệp, tuyến metro, bến xe, để giảm chi phí đi lại, tăng chất lượng sống.

Đồng thời, hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động là chính sách thiết thực. Nhà nước cần có Quỹ tiết kiệm nhà ở bắt buộc (như mô hình CPF của Singapore), trong đó người lao động và doanh nghiệp cùng đóng, tạo nguồn vốn dài hạn cho nhà ở xã hội.

Các dự án nhà xã hội liên tục được đầu tư tại TP.HCM nhưng cung không đủ cầu. (Ảnh: Quỳnh Nguyễn)

Chia sẻ tại diễn đàn nhà xã hội mới đây, bà Tống Thị Hạnh, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết nếu phân khúc nhà ở cho thuê được phát triển bài bản, thì đây sẽ là hướng đi đúng đắn khi phục vụ trực tiếp nhu cầu ở thực của người dân, thay vì nhu cầu sở hữu tài sản.

Bên cạnh đó, nhà ở xã hội cho thuê còn giúp tiết kiệm nguồn lực đất đai. Phát triển nhà ở xã hội cho thuê, nền kinh tế cũng sẽ hưởng lợi theo hướng bền vững hơn.

Doanh nghiệp có thể tạo ra dòng tiền ổn định dài hạn từ hoạt động cho thuê, đồng thời hình thành hệ sinh thái dịch vụ quản lý, vận hành và dịch vụ nhà ở.