Chuyên gia SHS: Nâng hạng là lời mời, niềm tin mới là 'nam châm' hút vốn

Sau kỳ rà soát tháng 4/2026, FTSE Russell tiếp tục ghi nhận những cải thiện đáng kể của Việt Nam, đặc biệt ở cơ chế giao dịch và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó đưa thị trường tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Kết quả này đến sau hàng loạt thay đổi quan trọng về chính sách, đặc biệt là việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch không cần ký quỹ trước (non-prefunding) và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thông qua các công ty chứng khoán quốc tế.

Tuy vậy, việc nâng hạng không chỉ là câu chuyện dòng tiền, mà là phép thử thực sự với năng lực cạnh tranh của toàn bộ hệ sinh thái thị trường, đặc biệt khi nhà đầu tư ngoại ngày càng có nhiều lựa chọn giao dịch xuyên biên giới.

Xoay quanh những tác động đa chiều này, TheLEADER đã có những trao đổi với ông Vũ Tuấn Duy, chuyên gia vĩ mô và chiến lược thị trường, Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS).

Nghịch lý nâng hạng - bán ròng bao giờ kết thúc?

Dù FTSE Russell xác nhận nâng hạng, khối ngoại vẫn duy trì xu hướng bán ròng nhiều năm qua. Theo ông, đâu là nguyên nhân của sự “lệch pha” này và liệu dòng vốn có thực sự quay trở lại như kỳ vọng?

Ông Vũ Tuấn Duy: Tôi nghĩ, điều cốt yếu không phải là đi nhanh hay chậm, mà là đi cho đúng hướng. Khi nền tảng đã vững, dòng nước ắt sẽ tìm về.

Việc FTSE Russell ghi nhận những bước tiến của thị trường là một tín hiệu đáng mừng, nhưng hiện tượng khối ngoại bán ròng kéo dài cũng không phải là điều mâu thuẫn. Hai điều ấy chỉ đang phản ánh hai tầng nhìn khác nhau.

Một bên là khung kỹ thuật, là mức độ mở cửa của thị trường; còn một bên là dòng tiền thật vốn luôn nhạy cảm với nhiều yếu tố: mặt bằng lãi suất, sức mạnh của đồng USD, hay xu hướng dịch chuyển về những thị trường lớn và sâu hơn. Nhà đầu tư dài hạn lại càng thận trọng với ổn định tỷ giá, điều này quý độc giả có thể tự quan sát diễn biến những năm qua.

Bởi vậy, nếu dòng vốn có quay lại thì cũng không phải là một cơn sóng dâng lên ào ạt. Nó sẽ đến lặng lẽ, từng lớp một, tìm đến những nơi đủ độ tin cậy: cổ phiếu có thanh khoản, minh bạch, còn room, còn “đất” để đứng. Từ kỳ vọng chính sách đi đến niềm tin vận hành, bao giờ cũng cần thời gian.

Sau nâng hạng, dòng vốn vào Việt Nam sẽ thiên về ETF thụ động hay các quỹ chủ động? Làm sao để hạn chế rủi ro dòng vốn “vào nhanh – ra nhanh” với quy mô lớn hơn, đặc biệt với thị trường có sự biến động lớn với nhiều nhà đầu tư cá nhân như tại Việt Nam?

Ông Vũ Tuấn Duy: Trong bối cảnh hiện tại, nếu vĩ mô chưa có chuyển biến rõ rệt, thì dòng vốn thụ động như ETF có lẽ sẽ là những người đến trước. Nhưng dòng vốn “đi nhanh” thường cũng “rút nhanh”, nếu không có nền đất đủ vững để giữ lại.

Muốn giữ được, trước hết phải giữ cho được sự ổn định: tỷ giá và lãi suất như hai bên bờ cùng giữ dòng nước không tràn. Sau đó mới nói đến việc làm sạch sâu lòng con sông, sao cho thanh khoản bền hơn, sản phẩm phòng vệ rủi ro đầy đủ hơn. Những điều ấy, hành trình của chúng ta vẫn còn dang dở.

Thị trường đối mặt rủi ro dòng vốn “vào nhanh – ra nhanh” với quy mô lớn hơn sau nâng hạng.

Nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận cổ phiếu Việt Nam qua các công ty chứng khoán hoặc nền tảng quốc tế. Xu hướng này sẽ ảnh hưởng thế nào đến thị phần của các công ty chứng khoán trong nước?

Ông Vũ Tuấn Duy: Sự tham gia của các định chế quốc tế có thể tạo áp lực cạnh tranh lên các công ty chứng khoán trong nước. Nhưng hiểu cho đúng, họ không thể đứng ngoài hệ thống Việt Nam mà vận hành riêng rẽ. Dù giao dịch qua nền tảng nào, dòng lệnh vẫn phải đi qua những “cửa ngõ” nội địa.

Vấn đề không nằm ở chỗ giữ hay mất, mà ở chỗ mình làm được gì. Công ty trong nước nếu biết dựa vào lợi thế của mình là sự hiểu thị trường, hiểu pháp lý, có khả năng cung cấp vốn, và đặc biệt là phát triển mảng ngân hàng đầu tư thì vẫn giữ được vị trí của mình.

Miếng bánh môi giới có thể sẽ chia lại, nhưng ai dựng được một hệ sinh thái đủ rộng và đủ sâu, người đó vẫn là trung tâm. Nên nhìn áp lực này như một lời nhắc để tự nâng mình lên, hơn là một điều cần né tránh.

3 'nút thắt' cần tháo cho mục tiêu MSCI

Việc mở rộng cửa cho dòng vốn và trung gian quốc tế có thể giúp phục vụ các tiêu chí nâng hạng, nhưng liệu có làm gia tăng rủi ro “mất kiểm soát” dòng tiền, phát sinh các vấn đề về tỷ giá, đặc biệt trong các giai đoạn biến động? Cơ chế giám sát hiện tại đã đủ theo kịp chưa?

Ông Vũ Tuấn Duy: Càng mở cửa, càng tiến gần tới chuẩn nâng hạng, thị trường càng trở nên nhạy cảm với nhịp thở của thế giới.

Khi dòng vốn lớn lên, bài toán không còn đơn thuần là của thị trường chứng khoán như trước đây, mà ngày càng trở thành câu chuyện ổn định tài chính cấp quốc gia.

Khi ấy, cơ chế giám sát cũng phải khác: nhanh hơn, sát hơn, và phối hợp chặt chẽ hơn giữa tiền tệ, ngoại hối và thị trường vốn. Một chính sách đơn lẻ khó có thể giữ được cân bằng; phải là sự phối hợp đồng bộ giữa lãi suất, tỷ giá, quản lý dòng vốn và an toàn vĩ mô tựa như nhiều sợi dây cùng giữ một con diều trong gió lớn vậy.

Thị trường cần giải quyết các “nút thắt” lớn cho lộ trình tới nâng hạng theo chuẩn MSCI

Sau FTSE, mục tiêu tiếp theo là nâng hạng theo MSCI. Theo ông, đâu là những cải cách then chốt để thị trường phát triển bền vững?

Ông Vũ Tuấn Duy: Con đường từ FTSE đến MSCI, suy cho cùng, vẫn còn ba “nút thắt” cần tháo.

Một là giới hạn sở hữu nước ngoài khi nhiều ngành nghề lớn vẫn còn khép lại, thì cánh cửa dù có mở nhưng không khí cũng chưa lưu thông. Cần đi theo một lộ trình thận trọng, sẽ giúp dòng vốn ngoại có thể tham gia sâu hơn mà không tạo “điểm nghẽn cấu trúc”.

Hai là điều kiện về cơ chế ngoại hối, ta không cần buông lỏng hoàn toàn, nhưng cần linh hoạt và thuận tiện hơn, để người ta bớt e dè với môi trường đầu tư của mình. Thực tế khá nhiều thị trường mới nổi vẫn chưa hoàn toàn tự do hóa FX nhưng họ đã thiết lập đủ các cơ chế và công cụ phòng vệ rủi ro để vận hành ổn định trong đa dạng kịch bản.

Ba là cách vận hành thị trường từ mở tài khoản, thanh toán, cho đến minh bạch thông tin bằng tiếng Anh, bởi nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào chính sách viết ra, mà đánh giá bằng trải nghiệm thực sự khi họ bước vào.

Gỡ được những điều ấy, ắt con đường đi tiếp tự khắc sẽ hanh thông.

Suy cho cùng, tôi cho rằng thị trường cũng như con người, không lớn lên bằng những bước nhảy vội vàng, mà bằng những tích lũy âm thầm. Có những điều nhìn thấy rất rõ trên giấy tờ, nhưng lại cần rất lâu mới thành niềm tin trong lòng người. Dòng vốn cũng vậy, nó không đi theo lời gọi, mà đi theo sự an tâm.

Khi nền đất đủ vững, khi luật chơi đủ rõ, khi cách vận hành đủ đáng tin, thì không cần mời gọi, người ta cũng tự tìm đến. Cho nên, điều đáng quý nhất không phải là ta được nhìn nhận ra sao, mà là ta thực sự đã trở thành gì. Mở cửa là điều cần, nhưng giữ được nhịp bên trong còn quan trọng hơn.

Đi chậm một bước mà chắc vẫn hơn đi nhanh mà lạc hướng. Con đường thị trường vốn, nếu biết bồi đắp từ gốc bằng niềm tin, từ kỷ luật và nhất quán thì rồi sẽ đến lúc tự mở ra, lúc đó có muốn ngăn cũng không được.

Xin cảm ơn ông!