Đại biểu lo 'cú sốc' thuế xe điện từ 2031, nguy cơ sốt ảo rồi đóng băng thị trường

Sáng 23-4, tiếp tục kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bốn luật thuế gồm: Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp và Thuế tiêu thụ đặc biệt. Nhiều đại biểu bày tỏ sự quan tâm đến ngưỡng doanh thu miễn thuế, cơ chế kiểm soát chính sách và lộ trình ưu đãi thuế đối với xe điện.

Lo ngại chia nhỏ doanh thu để né thuế

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) đánh giá dự thảo luật đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng, song vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính minh bạch, ổn định và hạn chế bị lợi dụng.

Dự thảo mới đã bổ sung nguyên tắc Chính phủ quy định mức doanh thu năm căn cứ bối cảnh kinh tế xã hội trong từng thời kỳ. Bà cho rằng đây là nội dung tiếp thu cần thiết, nhưng nhấn mạnh cần làm rõ cơ chế kiểm soát.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - TP Hải Phòng. Ảnh: QH

Theo bà, nếu lấy ngưỡng doanh thu làm căn cứ miễn thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng, rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

“Vấn đề không chỉ là giao ai quy định, mà là quy định xong thì kiểm soát như thế nào”, bà Nga nói và đề nghị cần thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu, đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để bảo đảm chính sách không trở thành kẽ hở gây thất thu ngân sách.

Đối với quy định thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức có tổng doanh thu năm dưới mức quy định của Chính phủ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, nữ đại biểu đoàn TP Hải Phòng cho rằng cần cân nhắc kỹ.

Bà cho rằng thuế thu nhập doanh nghiệp về bản chất là thuế đánh vào thu nhập, nhưng dự thảo lại dùng doanh thu làm căn cứ miễn thuế là chưa thật sự phù hợp.

“Cơ quan thẩm tra đã ghi nhận có ý kiến cho rằng cách thiết kế này chưa thật đúng bản chất của sắc thuế, vì có doanh nghiệp doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận rất cao, trong khi có doanh nghiệp doanh thu lớn nhưng lãi rất thấp”, bà nói.

Đại biểu cũng cho biết, theo cảnh báo của Bộ Tư pháp, cách thiết kế này có thể tạo ra khoảng cách lớn về nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp ngay dưới ngưỡng và doanh nghiệp bằng hoặc vượt ngưỡng. Từ đó dẫn đến hành vi che giấu doanh thu, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu hoặc chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi.

Vì vậy, đại biểu đề nghị phải làm rõ cơ chế kiểm soát chống lợi dụng chính sách và lý do lựa chọn tiêu chí doanh thu thay vì các tiêu chí khác phản ánh sát hơn năng lực tài chính thực của doanh nghiệp.

Đại biểu lo tình trạng "mua xe điện chạy thuế" trước 2031

Liên quan đến chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TP.HCM) đồng tình với việc kéo dài ưu đãi, nhưng cảnh báo rủi ro nếu tăng thuế đột ngột.

Theo dự thảo, mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô chạy bằng pin được áp dụng mức ưu đãi từ 1% đến 3% kể từ ngày 1-1-2026; sau đó điều chỉnh tăng mạnh lên mức từ 4% đến 11% kể từ ngày 1-1-2031.

Đại biểu cho rằng mức tăng gấp ba đến bốn lần trong thời gian ngắn có thể gây ba hệ lụy lớn.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc - TP.HCM. Ảnh: QH

Thứ nhất là gây bất ổn thị trường, tạo tâm lý “mua chạy thuế”, dẫn đến sốt ảo vào thời điểm cuối năm 2030 và nguy cơ sụt giảm mạnh sức mua ngay sau đó, thậm chí đóng băng thị trường từ đầu năm 2031 do giá xe tăng đột biến.

Thứ hai là ảnh hưởng đến đầu tư hạ tầng trạm sạc, do tiêu thụ giảm đột ngột từ năm 2031 sẽ phá vỡ phương án tài chính của nhà đầu tư, dẫn đến nguy cơ đình trệ việc mở rộng mạng lưới trạm sạc.

Thứ ba là làm giảm sức hấp dẫn thu hút FDI, bởi các dự án công nghiệp ô tô và pin thường có chu kỳ đầu tư dài 7-10 năm. Biên độ biến động thuế quá lớn trong khoảng thời gian ngắn 5 năm sẽ làm giảm tính dự báo, khiến các nhà đầu tư quốc tế e ngại rủi ro và có thể chuyển hướng dòng vốn.

Từ đó, đại biểu đề nghị áp dụng lộ trình tăng thuế theo bậc thang. Thay vì áp dụng mức tăng đột biến vào năm 2031, cần chia nhỏ biên độ điều chỉnh tịnh tiến theo chu kỳ 2 đến 3 năm để hạn chế “cú sốc” về giá, bảo đảm ổn định của thị trường, đồng thời duy trì động lực phát triển hệ sinh thái giao thông xanh, bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước một cách bền vững.

Dự kiến nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỉ đồng làm giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỉ đồng

Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện dự thảo luật.

Theo Bộ trưởng, vấn đề ngưỡng doanh thu miễn, giảm thuế được Quốc hội đặc biệt quan tâm. Cơ quan soạn thảo đã tính toán kỹ lưỡng và cho rằng mức 1 tỉ đồng là hài hòa trong bối cảnh hiện nay.

Đồng thời, trong dự thảo luật cũng tiếp thu theo hướng ngưỡng cụ thể sẽ giao Chính phủ quy định, trên cơ sở phù hợp với diễn biến kinh tế - xã hội từng thời kỳ, trên nguyên tắc "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ".