Chuyện ít biết về người Co mang họ Hồ, giữ tình yêu với Bác ở Quảng Ngãi

Sinh ra đều mang họ Hồ

Ở vùng Trường Sơn tỉnh Quảng Ngãi, giữa bạt ngàn rừng quế xanh mướt là nơi cư trú lâu đời của người Co bản địa. Đến nay, đồng bào Co có hơn 30.000 người.

Ngày 2/9/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần; toàn bộ cán bộ, nhân dân đồng bào Co hướng ra miền Bắc, hướng về Bác Hồ. Và cũng từ đó đến nay, đồng bào Co đồng lòng tự nguyện đổi sang mang họ Hồ để tỏ lòng biết ơn Bác.

Gia đình ông Hồ Văn Thái (73 tuổi, thôn Trà Hiệp, xã Thanh Bồng) là điển hình như thế. Trong căn nhà mình, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt ở gian giữa. Ông Thái đã có 45 năm tuổi Đảng. Nhắc đến Bác, ông nhắc ngay một điều đã trở nên thân thuộc: “Ở đây tất cả bà con, ai sinh ra đều mang họ Hồ, họ của Bác Hồ”.

Người Co khi dựng nhà, việc đầu tiên tính đến là đặt bàn thờ Bác Hồ ở đâu cho trang trọng nhất (ảnh Vân Anh)

Ông Thái kể lại, cách đây 68 năm, người Co đã ghi dấu ấn lịch sử trong cuộc khởi nghĩa Trà Bồng. Từ ngày 7 đến ngày 10/7/1958, Đại hội nhân dân các dân tộc miền Tây Quảng Ngãi diễn ra ở Gò Rô, xã Trà Phong, với 200 đại biểu là đồng bào Co, Ca Dong, Hrê và Kinh. Tại đây, Đại hội đã ra lời kêu gọi: “Các dân tộc anh em phải đoàn kết xung quanh Bác Hồ, đồng lòng hợp sức để đánh đổ Mỹ - Diệm. Mọi người không phân biệt dân tộc, già trẻ, gái trai phải tham gia lực lượng vũ trang, luyện tập quân sự... sẵn sàng nổi dậy giành chính quyền”.

Ngày 28/8/1959, quân và dân Trà Bồng đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền và sau đó lan rộng ra khắp miền Tây Quảng Ngãi, thành lập chính quyền cách mạng, bảo vệ vùng giải phóng. Người Co một lòng sắt son đi theo Đảng, Bác Hồ, góp sức cùng cả nước thắng trận.

Với nhiều gia đình người Co, tình cảm dành cho Bác đã đi vào nếp nhà qua nhiều thế hệ. Nhìn sự đổi thay của quê hương từ chính những gì diễn ra quanh mình, nhìn triền quế xanh mướt đang là sinh kế, ông Thái tâm tình: “Trước đây nhờ có Đảng, Bác Hồ dẫn đường, chỉ lối nên người dân nói chung và đồng bào Co nói riêng mới có được cuộc sống như ngày hôm nay. Vì vậy, người Co khi dựng nhà, việc đầu tiên tính đến là đặt bàn thờ Bác Hồ ở đâu cho trang trọng nhất. Bàn thờ Bác được đặt ở vị trí trang trọng, nhắc con cháu nhớ về những năm tháng đồng bào một lòng theo Đảng, theo cách mạng".

Hồ Văn Thái (73 tuổi, thôn Trà Hiệp, xã Thanh Bồng) nâng niu từng chiếc, với mong muốn mai này còn có người biết đánh, có người nhớ những điệu hát và hiểu phong tục của dân tộc mình (ảnh Vân Anh)

Ở tuổi 73, ông Thái vẫn dành thời gian trò chuyện, chỉ bảo cán bộ trẻ và con em trong thôn điều hay lẽ phải. Bên cạnh câu chuyện về họ Hồ, trong căn nhà của ông có những chiếc chiêng đã qua ba đời. Ông vẫn nâng niu từng chiếc, với mong muốn mai này còn có người biết đánh, có người nhớ những điệu hát và hiểu phong tục của dân tộc mình.

Đồng bào Co luôn đặc biệt chú trọng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc như nghệ thuật đấu chiêng, các điệu múa hay Lễ hội ngã rạ.

Ông Hồ Văn An, thôn Trà Vòn, xã Trà Bồng cho biết, bảo tồn văn hóa không phải là giữ những giá trị ấy trong ký ức mà đưa chúng trở lại đời sống. Trong dịp cúng, giỗ, cưới hỏi hay sinh hoạt cộng đồng, những phong tục truyền thống vẫn cần được thực hành để người trẻ không chỉ nghe kể mà còn trực tiếp trải nghiệm, hiểu và tiếp nối. Đáng chú ý hơn, tinh thần “giữ lửa” ấy đang được thế hệ trẻ tiếp nối một cách thiết thực bằng cách, nhiều bạn trẻ ngày nay vẫn thường xuyên tìm đến nhà ông An để lắng nghe, tìm hiểu về các phong tục, tập quán.

Tinh thần “giữ lửa” văn hoá bản địa đang được thế hệ trẻ tiếp nối một cách thiết thực bằng cách, nhiều bạn trẻ ngày nay vẫn thường xuyên tìm đến nhà các bô lão để lắng nghe, tìm hiểu về các phong tục, tập quán và sử dụng đấu chiêng, múa.. (ảnh Vân Anh)

Phát huy truyền thống, xây dựng quê hương trong thời kỳ mới

Đặc biệt, người Co ở vùng đất Quế luôn luôn nhớ lời dạy Bác Hồm phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết dân tộc, để hôm nay cùng xây dựng quê hương giàu mạnh.

Những năm qua, từ sự quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước qua các chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội, diện mạo nông thôn miền núi đã đổi thay từng ngày; điện, đường, trường, trạm được kiên cố hóa.

Từ những bản làng xa xôi, đồng bào tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, khai thác thế mạnh kinh tế rừng và cây quế Trà Bồng nổi tiếng. Trong xu thế phát triển mới, không còn canh tác theo phương thức truyền thống, nhiều hộ gia đình và các mô hình kinh tế do người Co làm chủ đã biết tận dụng Internet, mạng xã hội (như Zalo, Facebook, các sàn thương mại điện tử) để quảng bá, giới thiệu, đưa sản phẩm đặc trưng như: quế Trà Bồng, dược liệu và nông sản sạch vươn xa ra thị trường lớn.

Đồng bào Co tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, khai thác thế mạnh kinh tế rừng và cây quế Trà Bồng nổi tiếng (ảnh Vân Anh)

Tiêu biểu cho tinh thần dám nghĩ, dám làm này có chị Hồ Thị Nghi (thôn Trà Hiệp, xã Trà Thanh). Sinh ra trong gia đình nghèo khó, để xứng đáng là người con mang họ Bác Hồ, chị Nghi mạnh dạn vay vốn phụ nữ, tích cực tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật. Từ hai bàn tay trắng, chị xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp gồm rừng quế, keo, trồng nấm bào ngư và nuôi hàng chục con dúi, lợn, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Chị Nghi chủ động sử dụng điện thoại thông minh, kết nối mạng xã hội và các nền tảng số để tìm hiểu mô hình hay, học hỏi kinh nghiệm chăn nuôi, đồng thời quảng bá, tiêu thụ sản phẩm nông sản ra thị trường bên ngoài.

Trà Bồng hôm nay đang từng bước đổi thay trên chính nền tảng của truyền thống cách mạng. Những con số đã minh chứng cho sự bứt phá của địa phương: Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn ước đạt hơn 497 tỷ đồng, tăng 29,1% so với cùng kỳ năm 2025; sản xuất nông, lâm nghiệp được duy trì ổn định, công nghiệp - xây dựng tăng trưởng khá, thương mại - dịch vụ từng bước phục hồi.

Cùng với phát triển kinh tế an sinh xã hội được bảo đảm, cải cách hành chính, chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực; quốc phòng, an ninh được giữ vững, trật tự an toàn xã hội ổn định. 

Ông Hoàng Anh Ngọc, Bí thư Đảng ủy xã Trà Bồng cho hay, Đảng bộ, chính quyền và đồng bào dân tộc trên địa bàn xã quyết tâm xây dựng quê hương phát triển lên tầm cao mới, xứng đáng với sự quan tâm, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và mong ước của đồng bào Co.

Những người con mang họ Hồ vẫn đang ngày đêm đoàn kết, đồng lòng, gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, viết tiếp bản hùng ca về ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và khát vọng dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh (ảnh Vân Anh)

Phát huy truyền thống vẻ vang ấy, Trà Bồng tiếp tục khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế để phát triển kinh tế bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, tạo sinh kế ổn định và từng bước xây dựng nơi đây trở thành vùng động lực phát triển của khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi.

Ông Lê Anh Chiến, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thanh Bồng khẳng định, mang họ Bác Hồ không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của đồng bào Co mà còn là nguồn động lực mạnh mẽ để địa phương tiếp tục vươn lên phát triển. Những người con mang họ Hồ vẫn đang ngày đêm đoàn kết, đồng lòng, gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, viết tiếp bản hùng ca về ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và khát vọng dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.