Chuyện làng - Chuyện phố: Quan tham “ăn đất”!

Tranh biếm hoạ về chống tham nhũng, tiêu cực. Nguồn: Internet.

Bác Tư Sẹo ngồi quán nước đầu làng, nhấp chén trà đặc, giở tờ báo rồi bỗng đập tay xuống bàn:

- Chú xem, người ta bảo đất là vàng. Nhưng vàng còn phải đào đãi vất vả, chứ đất mà lọt vào tay người biết dùng con dấu thì khéo một đêm thành cả núi tiền!

Ông giáo Hòa nhấc kính, thủng thẳng:

- Bác nói thế cũng chưa đủ. Đào đất thì cần máy xúc, xe ben; muốn đào cho đúng phép còn cần hồ sơ. Mà hồ sơ, nếu người ta có lòng vòng vo, thì cái sai cũng có thể mặc áo "đúng quy trình".

Câu chuyện đầu làng hôm ấy bắt đầu từ xã Hợp Kim, tỉnh Phú Thọ. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố, bắt tạm giam Hoàng Văn Lộc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; Đinh Thanh Tùng, Chủ tịch UBND xã; và Bùi Trọng Nghĩa, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã, để điều tra về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Bác Tư chép miệng:

- Ba ông ngồi những ghế quan trọng ở xã, lẽ ra phải giữ phép công, sao lại để chuyện đất đai thành chuyện đau đầu của dân?

Ông giáo đáp:

- Pháp luật đang điều tra, phải tôn trọng kết luận cuối cùng. Nhưng những gì cơ quan điều tra công bố cũng đủ khiến người ta phải đặt câu hỏi: Khi người giữ chìa khóa kho tài nguyên lại bị cáo buộc tiếp tay cho việc lấy tài nguyên, thì ai bảo vệ cái kho ấy?

Theo bocongan.gov.vn: Quá trình điều tra, đấu tranh mở rộng vụ án, ngày 22/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quyết định khởi tố bổ sung vụ án hình sự; Quyết định khởi tố bị can, Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Hoàng Văn Lộc (sinh năm 1971, hộ khẩu thường trú phường Hoà Bình), Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Hợp Kim (nguyên Phó Giám đốc Sở tài chính tỉnh Hoà Bình cũ); Đinh Thanh Tùng (sinh năm 1973, hộ khẩu thường trú xã Kim Bôi), Chủ tịch UBND xã Hợp Kim (nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Kim Bôi, tỉnh Hoà Bình cũ) và Bùi Trọng Nghĩa (sinh năm 1983, hộ khẩu thường trú xã An Nghĩa), Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Hợp Kim về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Cơ quan Cảnh sát điều tra tống đạt quyết định và lệnh đối với đối tượng Hoàng Văn Lộc, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Hợp Kim, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: bocongan.gov.vn

Cuối năm 2025, tại xã Hợp Kim xảy ra sạt lở đất rừng sản xuất của một số hộ dân. Chính quyền xã đã xin ý kiến cấp tỉnh. Văn bản chỉ đạo nêu rõ: Hạ tải để phòng, chống thiên tai không đồng nghĩa với việc mặc nhiên được cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản. Nếu phát sinh đất dư thừa, phải có phương án xử lý theo quy định.

Đáng lẽ, chuyện phải làm là chống sạt lở, bảo vệ đất, bảo vệ người. Nhưng theo kết quả điều tra ban đầu, các bị can bị xác định đã thông đồng với hai doanh nghiệp lập khống 26 phương án cải tạo mặt bằng làm vườn ươm và vận chuyển đất dư thừa, trong khi thực tế không có dự án vườn ươm.

Tôi ngồi nghe mà cứ nghĩ mãi: Vườn ươm đâu chẳng thấy, chỉ thấy giấy tờ mọc lên như cỏ sau mưa. Phải chăng trong thứ phép màu kỳ lạ ấy, cây chưa kịp bén rễ mà đất đã kịp lên xe?

Hai mươi sáu giấy xác nhận được cấp trái quy định, với tổng khối lượng đất dư thừa ghi nhận lên tới hơn 2,334 triệu mét khối. Theo tài liệu điều tra, lợi dụng các giấy xác nhận ấy, hai doanh nghiệp đã khai thác trái phép hơn 386.934 mét khối đất san lấp, bán ra thị trường, thu bất chính hơn 25,447 tỷ đồng.

Bác Tư nghe đến con số tiền thì tròn mắt:

- Quan tham không may bị lộ “chết” vì “ăn đất”! Ngần ấy tiền! Đất chạy bằng bánh xe, tiền chạy bằng đường nào mà nhanh thế?

Ông giáo không cười, giọng thủng thẳng:

- Điều trớ trêu, hai ông quan đứng đầu xã Hoàng Kim là Hoàng Văn Lộc, Đinh Thanh Tùng trong hội nghị tổng kết năm 2025, triển khai công tác đầu năm nay đều xếp loại thuộc diện hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Hai ông còn thay nhau phát biểu kêu gọi mọi người nêu cao gương sáng, sống liêm chính… Nhưng không ngờ, hai vị quan này lại tham sân si, vướng vào lao lý. Tiền có thể đếm được các bác ạ. Nhưng lòng tin của dân một khi đã bị xúc đi thì lấy gì mà đong đếm?

Ngoài đường, một chiếc xe tải chở đất chạy qua, bụi đỏ phủ lên mấy tàu lá chuối. Thằng bé nhà hàng xóm hỏi mẹ: “Mẹ ơi, đất nhà mình có bị chở đi không?”. Người mẹ im lặng một lát rồi bảo: “Đất vẫn ở đó, con ạ. Chỉ mong người lớn đừng đem lòng tham chôn xuống đất rồi bắt con cháu đào lên trả nợ”.

Câu nói ấy làm tôi thấy cổ họng mình nghèn nghẹn.

Ở đời, người dân có thể nghèo tiền, nhưng không nghèo lẽ phải. Họ biết đất sạt lở thì phải gia cố; đất dư thừa thì phải quản lý; khoáng sản của quốc gia thì phải tuân thủ pháp luật. Họ chẳng đòi hỏi điều gì cao xa, chỉ mong người được giao quyền đừng biến quyền hạn thành chiếc xẻng xúc lợi ích riêng.

Bởi thế, vụ việc xã Hợp Kim không chỉ là chuyện vài tờ giấy hay vài chuyến xe đất. Nó là lời cảnh tỉnh về trách nhiệm công quyền, về sự giám sát và về những lỗ hổng có thể bị lợi dụng khi quyền lực thiếu liêm chính. Cơ quan điều tra đang tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; mọi kết luận về tội trạng phải căn cứ vào quá trình tố tụng và phán quyết có thẩm quyền.

Chiều xuống, bác Tư đứng dậy, phủi vạt áo:

- Thôi, về thôi ông giáo. Đất thì có thể xúc đi từng xe, nhưng công lý mà làm đến nơi đến chốn thì chẳng ai xúc nổi.

Ông giáo gật đầu:

- Chỉ sợ người ta tưởng con dấu là lá bùa, chức vụ là cái ô, còn đất công là của không chủ. Đến lúc pháp luật gõ cửa mới biết: Con dấu không che được sự thật, chức vụ không đứng cao hơn pháp luật.

Tôi nhìn về phía cánh đồng cuối làng. Đất vẫn lặng im, chẳng biết nói năng gì. Nhưng trong cái im lặng ấy, tôi nghe như có tiếng người dân nhắc nhau: Đất có thể sinh ra của cải, song không thể sinh ra quyền cho bất kỳ ai tùy tiện chiếm đoạt.

Và nếu có kẻ nào còn định lấy công làm tư, lấy thiên tai làm bình phong, lấy giấy tờ làm áo khoác cho lòng tham, thì xin nhớ một điều giản dị: Đất có thể bị xúc đi, tiền có thể được giấu đi, nhưng trách nhiệm trước pháp luật thì không thể đem chôn !

V.X.B