Chuyện người làm chè dưới chân Tam Đảo

Theo chân người làm chè ở sườn Đông Tam Đảo, chúng tôi gặp những người trẻ chọn trở về, làm chè an toàn, nâng giá trị sản phẩm từ chính lợi thế quê hương.

Chị Tô Thị Thủy (bên phải), Giám đốc HTX chè và du lịch sinh thái Vạn Phú, bên nương chè hữu cơ và mạch nguồn trong lành từ dãy Tam Đảo.

Chị Nguyễn Thị Sáng, Phó Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Mây Sườn Đông (xã La Bằng), vừa đưa chúng tôi men theo những luống chè xanh được chăm sóc theo hướng hữu cơ, vừa chia sẻ: Thay vì sử dụng thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu hóa học hay phân bón hóa học, chúng tôi chủ động làm cỏ bằng tay, sử dụng phân vi sinh tự ủ. Trong khâu chế biến, hợp tác xã hướng tới sản phẩm không pha thêm phẩm màu, hương liệu hay chất bảo quản. 

Tôi hỏi chị Sáng, khi chi phí tăng mà sản lượng không dễ cải thiện, điều gì giúp chị kiên trì với hướng đi này? Chị không nói đến những mục tiêu quá xa. Trước hết, HTX muốn giữ được đất, nguồn nước và chất lượng nguyên liệu; sau đó mới tính đến việc mở rộng sản xuất. Máy móc vẫn được sử dụng ở những công đoạn phù hợp, nhưng người làm chè phải kiểm soát để công nghệ không làm mất đi vị chát, hậu ngọt vốn có của trà.

Rời La Bằng, chúng tôi tiếp tục tìm hiểu câu chuyện về những người trẻ giữ nghề chè bên sườn Đông dãy Tam Đảo ở vùng đất Vạn Phú, xã Đại Từ. Chị Tô Thị Thủy, Giám đốc HTX chè và du lịch sinh thái Vạn Phú, đưa chúng tôi đến những nương chè có tuổi đời hàng chục năm.

Chị Thủy cũng từng đi làm, tích lũy kinh nghiệm và vốn liếng. Thế nhưng, tình yêu với trà vẫn níu chị trở về với quê hương. Điều chị muốn tìm lại không chỉ là một giống chè cũ, mà còn là hương vị từng in sâu trong ký ức: Chè trung du được sao trên chảo gang, đặt trên bếp củi, qua đôi bàn tay khéo léo của người làm nghề. 

Từ tình yêu ấy, chị Thủy cùng các thành viên HTX bắt tay xây dựng vùng nguyên liệu, hướng dẫn bà con thực hành quy trình sản xuất an toàn, đồng thời đầu tư nhà xưởng rộng hơn 500m2.

HTX trực tiếp canh tác khoảng 1ha và liên kết với người dân xây dựng vùng nguyên liệu 13ha theo hướng hữu cơ, với sự đồng hành hỗ trợ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông và Môi trường tỉnh từ tháng 3/2026.

Bạn Sáng ứng dụng máy móc, phát triển đa dạng sản phẩm trà.

Không dừng ở trà xanh truyền thống, hiện, HTX phát triển thêm hồng trà, matcha, kẹo lạc và các sản phẩm sử dụng trà xanh làm nguyên liệu nhằm mở thêm cơ hội để nhiều lứa tuổi, nhiều nhóm khách hàng tiếp cận đặc sản trà Thái Nguyên.

Đứng trên đồi chè, nhìn về những ngọn núi phía xa, chị Thủy nhắc đến lợi thế của vùng sườn Đông Tam Đảo: Nguồn nước từ các triền núi, khí hậu và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho cây chè. Chị mong muốn vùng chè nơi đây được biết đến rộng rãi hơn, không chỉ bởi sản phẩm mà còn bởi cảnh quan, văn hóa và những trải nghiệm có thể dành cho du khách.

Ở sườn Đông Tam Đảo, cây chè vừa là sinh kế, vừa gắn với ký ức cộng đồng. Ông Trịnh Văn Thức, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã La Bằng, cho biết: Thổ nhưỡng, khí hậu và cảnh quan vùng chân núi là lợi thế để phát triển cây chè gắn với du lịch sườn Đông Tam Đảo, nâng cao thu nhập cho người dân. Hướng đi này cần sự phối hợp giữa chính quyền, HTX và người sản xuất, từ xây dựng vùng nguyên liệu an toàn đến quảng bá sản phẩm, gìn giữ cảnh quan và văn hóa bản địa.

Rời những nương chè khi mây còn quấn quanh sườn núi, chúng tôi nhận ra rằng giữ nghề hôm nay không chỉ là bảo tồn kinh nghiệm cha ông, mà còn là tìm hướng phát triển hài hòa giữa nông nghiệp, thị trường và du lịch.