Chuyến thăm đặc biệt của Tổng Bí thư Lê Duẩn

Cuốn “Lịch sử Đảng bộ Quảng Bình, tập II, 1954-1975" dành cho sự kiện này những trang viết trang trọng: "Tháng 2/1973, đồng chí Lê Duẩn-Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng vào thăm và làm việc với cốt cán tỉnh Quảng Bình. Đồng chí đã khẳng định: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước Quảng Bình đã có cống hiến xuất sắc thì trong công cuộc xây dựng hòa bình, Quảng Bình có thể và trở thành một tỉnh tiêu biểu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa”. Lời khẳng định đó đã tiếp thêm động lực cho mọi nỗ lực quyết tâm của quân và dân tỉnh nhà vượt qua khó khăn, gian khổ.

Còn trong hồi ức “Tháng ngày chưa xa" của đồng chí Trần Sự, cố Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình (cũ), thời điểm đó là Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh, vẫn vẹn nguyên hình ảnh của vị lãnh đạo Trung ương Đảng trong những năm tháng không quên. Sau khi nói chuyện với lãnh đạo tỉnh, đi thăm một số đơn vị bộ đội, cơ sở sản xuất ở một số địa phương, đồng chí Lê Duẩn đến thăm và nói chuyện với Bộ CHQS và lực lượng vũ trang của tỉnh.

Theo ý kiến của đồng chí Nguyễn Tư Thoan, thay mặt Bộ CHQS tỉnh, đồng chí Trần Sự báo cáo với đồng chí Lê Duẩn và Tư lệnh Quân khu về quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang tỉnh qua những năm đánh Mỹ. Đồng chí Lê Duẩn rất vui, khen ngợi và nhắc nhở, miền Bắc hòa bình rồi, nhưng không được lơ là mất cảnh giác, phải chăm lo luyện quân, phải luôn sẵn sàng chiến đấu.

Đồng chí Lê Duẩn (thứ 2 từ trái sang) làm việc với Tỉnh ủy Quảng Bình, tháng 2/1973 - Ảnh: Bảo tàng tỉnh

Làm việc với Bộ CHQS tỉnh xong, đồng chí Bí thư thứ nhất và các đồng chí cùng đi ra thăm cán bộ, chiến sĩ Quảng Bình. Đông đủ cán bộ, chiến sĩ trung đoàn bộ binh, các tiểu đoàn cao xạ, pháo binh, công binh, đại đội địa phương huyện và dân quân tự vệ tập trung đội ngũ chỉnh tề trong sân vận động của cơ quan. Đồng chí Lê Duẩn vui mừng biểu dương những thành tích của lực lượng vũ trang Quảng Bình trong những năm đánh Mỹ và động viên cán bộ, chiến sĩ sẵn sàng bước vào giai đoạn cách mạng mới, cùng cả nước tiến lên "đánh cho ngụy nhào" giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Điều đặc biệt trong chuyến đi này chính là cuộc gặp gỡ giữa người đứng đầu Đảng ta và bộ đội Trường Sơn. Trong hồi ký “Với cả cuộc đời", cố Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên- thời điểm bấy giờ là Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn còn nhớ mãi cuộc gặp gỡ ý nghĩa hôm đó: "Đầu năm 1973, Hiệp định Pari được ký kết. Bom đạn Mỹ tạm ngừng rơi trên đường Trường Sơn.

Đúng những ngày trời Trường Sơn như trong xanh hơn, tán rừng lao xao như tiếng ngàn quân reo vui thắng trận, chúng tôi được đón Bí thư thứ nhất Trung ương Đảng-anh Lê Duẩn và Đại tướng Võ Nguyên Giáp-anh Văn vào thăm, làm việc. Trong một loạt vấn đề quan trọng cần báo cáo, để đạt với những người giữ trọng trách cao nhất của Đảng, quân đội, Bộ Tư lệnh Trường Sơn chúng tôi đề nghị cho tranh thủ thời cơ, mở nhanh đường Đông Trường Sơn từ Tân Kỳ (Nghệ An) đến Lộc Ninh (Bình Phước) thành đường tiêu chuẩn quốc gia cấp 4 miền núi, để tăng cường năng lực vận tải và chuẩn bị cơ động các binh quân chủng khi cần thiết.

Đồng thời cho sửa đường 15, đường số 9 và các cảng sông, cảng biển ở Quảng Bình, Quảng Trị, sân bay Đồng Hới (Quảng Bình). Thật mừng là anh Ba Duẩn và anh Văn đều rất tán thành. Các anh còn nhắc chúng tôi khẩn trương lập dự án để trình Chính phủ".

Cụ Lê Mậu Xiêm dù ở tuổi 92 nhưng vẫn nhớ mãi chuyến thăm lịch sử của đồng chí Lê Duẩn cách đây hơn 50 năm - Ảnh: M.N

Trong chuyến thăm của đồng chí Lê Duẩn đến sở chỉ huy của Bộ Tư lệnh Trường Sơn ở thôn Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh (cũ), ông Lê Mậu Xiêm, nguyên Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hiền Ninh vinh dự được đại diện cho lãnh đạo xã đón đoàn. Dù đã bước sang tuổi 92, ông vẫn còn nhớ nguyên vẹn từng chi tiết của chuyến thăm ý nghĩa đó. Lúc bấy giờ, lãnh đạo xã chỉ có 3 đồng chỉ được tham gia đoàn đón, gồm: Bí thư Đảng ủy xã, ông và Chủ tịch UBND xã.

Trong trí nhớ của ông, đồng chí Lê Duẩn rất thân mật, gắn gũi, vui vẻ và nhắn nhủ, giờ hòa bình rồi, bà con xã nhà phải tiếp tục nỗ lực xây dựng quê hương giàu đẹp hơn. Đó là một chuyến thăm đấy bất ngờ, không báo trước và mang lại nhiều niềm vui, tự hào cho bà con Hiền Ninh. Đồng chí Lê Duẩn còn thăm cầu phao Long Đại và Bình trạm 12.

Còn với nhà báo Nguyễn Văn Trường, nguyên Trưởng ban Biên tập tin trong nước, Thông tấn xã Việt Nam, người tháp tùng đồng chí Lê Duẩn trong chuyến đi này, trong bài viết “Nhớ chuyến công tác đầu xuân 1973 phục vụ Tổng Bí thư Lê Duẩn", những ký ức vẫn còn như vẹn nguyên: "Sáng 30 Tết, chiếc trực thăng chở đồng chí Lê Duẩn hạ cánh giữa một rừng cờ hoa biểu ngữ cùng tiếng nhạc, tiếng hò reo của cán bộ, bộ đội và Nhân dân địa phương đứng chật sân bay chào đón người lãnh đạo cao nhất của Đảng. Lúc này, tôi quan sát đồng chí Lê Duẩn như trẻ lại trong tiếng cười hồn nhiên...

Sau khi thăm hai huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy (Quảng Bình), đồng chí Lê Duẩn được mời xuống đò đi ngược dòng Kiến Giang lung linh bóng núi và đôi bờ rợp đỏ sắc cờ; đến ăn Tết với bộ đội Trường Sơn. Đại tá Đặng Tính, Chính ủy và đại tá Đồng Sĩ Nguyên, Tư lệnh Binh đoàn 559 cùng các chiến sĩ cơ quan Bộ Tư lệnh đón đồng chí lãnh đạo cao nhất của Đảng với một tình cảm chân chất, mộc mạc như đón người anh cả xa nhà về ăn Tết. Đồng chí cười rất vui, với giọng nói sang sảng, truyền đạt quyết tâm chiến lược của Trung ương sớm giải phóng miền Nam...

Trong chuyến đi ấy, đồng chí Lê Duẩn đã về thăm "Đất thép" Vĩnh Linh (Quảng Trị), đến đầu cầu Hiền Lương hướng về quê nhà Triệu Phong bên kia giới tuyến tạm thời. Đồng chí đã dự buổi gặp mặt đầu xuân với một số bà con cô bác quê nhà, hỏi thăm từng người, ai còn ai mất. Nhiều cụ già nắm chặt tay, ôm chầm lấy đồng chí nhắc lại những kỷ niệm thời niên thiếu... Đồng chí xúc động nói với bà con: Nước nhà sắp thống nhất rồi, tôi hứa sẽ về thăm cô bác, quê hương...".