Chuyển trọng tâm từ 'vận động' sang 'kiến tạo thị trường' tiêu thụ hàng Việt

Đại diện Bộ ngành, hiệp hội doanh nghiệp chủ trì phiên thảo luận tại chương trình. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Trong khi nhiều nhà bán lẻ vẫn đang tìm kiếm nguồn hàng trong nước đạt chuẩn, ổn định về sản lượng và rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ, thì không ít sản phẩm thực phẩm Việt đã đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường xuất khẩu nhưng lại chưa tìm được đường lên kệ hàng ngay tại quê nhà.

Đây là nhận định của một số chuyên gia tại Chương trình “Kết nối tiêu thụ hàng thực phẩm sản xuất trong nước” do Bộ Công Thương phối hợp với Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh, ngày 12/11.

Theo ông Phan Văn Chinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), khoảng cách thị trường nội địa không nằm ở năng lực sản xuất hay sức mua, mà là khoảng cách về thông tin khi nhà bán lẻ chưa biết hết những nguồn hàng tốt đang có. Còn nhiều doanh nghiệp sản xuất, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, chưa nắm rõ hệ thống phân phối cân gì, tiêu chí ra sao và bắt đầu từ đâu?

Tiếp theo là khoảng cách về chuẩn mực, bởi để có mặt ổn định trên kệ hàng hiện đại, sản phẩm không chỉ cần ngon và sạch mà còn phải đáp ứng đồng bộ yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn hàng hóa, bảo quản, giao nhận và tính liên tục của nguồn cung.

Cuối cùng, có thể kể đến là khoảng cách về niềm tin giữa nhà sản xuất và nhà phân phối vào một quan hệ hợp tác lâu dài; niềm tin của người tiêu dùng vào chất lượng thật, nguồn gốc thật của thực phẩm Việt.

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 05/4/2026 về thúc đẩy phát triển thị trường trong nước, kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Đặc biệt, ngày 29/10/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quyết định số 2069/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình "Hàng Việt vì người Việt" giai đoạn 2026 - 2030.

Tinh thần cốt lõi của chương trình là chuyển trọng tâm từ "vận động" sang "kiến tạo thị trường", từ kêu gọi người tiêu dùng ưu tiên hàng Việt sang tạo điều kiện để hàng Việt xứng đáng được ưu tiên, với sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, hiệp hội, nhà sản xuất và hệ thống phân phối.

Quang cảnh chương trình. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Ông Chinh chỉ ra rằng, tình cảm có thể giúp hàng Việt được chọn ở lần mua đầu tiên, nhưng chỉ có chất lượng, giá cả hợp lý và sự minh bạch mới giữ được người tiêu dùng ở lần thứ hai, thứ ba và lâu dài. "Hàng Việt vì người Việt" trước hết phải là hàng Việt xứng đáng với người Việt, vì khi mỗi sản phẩm được làm ra bằng sự tận tâm, được phân phối bằng sự đồng hành và được kiểm chứng bằng sự minh bạch, thực phẩm Việt sẽ không chỉ có mặt trên kệ hàng mà sẽ ở lại trong niềm tin và trong bữa cơm của mỗi gia đình Việt Nam.

Ở góc độ nhà bán lẻ, ông Dương Minh Quang, Phó Tổng giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP. Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) chia sẻ, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, điều kiện sản xuất và chế biến, độ an toàn, dinh dưỡng, hạn sử dụng và thông tin minh bạch.

Ngoài ra, với bối cảnh sức mua phân hóa khiến khách hàng cân nhắc kỹ giữa chất lượng và giá cả; đồng thời mua sắm trực tuyến và giao hàng nhanh cũng đặt thêm yêu cầu về đóng gói, bảo quản, vận chuyển và giao nhận.

Trước thực trạng này, ông Quang khuyến nghị, nhà cung ứng cần xác định rõ nhóm khách hàng, chủng loại, sản lượng và mức giá phù hợp. Sau khi đưa hàng vào hệ thống, cần phối hợp với nhà bán lẻ để theo dõi kết quả kinh doanh, tiếp nhận phản hồi và cải tiến sản phẩm.

Cùng với đó, nhà cung cấp chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm thông qua đầu tư vào sản xuất, sơ chế, chế biến và bảo quản, nhất là công nghệ sau thu hoạch, kho lạnh và vận chuyển chuyên dụng. Tăng liên kết trong chuỗi cung ứng để ổn định sản lượng và tiến độ giao hàng sẽ giúp nhà cung ứng hát triển sản phẩm đặc sản vùng miền để nâng giá trị nguyên liệu và thương hiệu.

Với dân số hơn 100 triệu người, Việt Nam có nhu cầu lớn đối với nhóm hàng thực phẩm thiết yếu. Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025 của Bộ Công Thương, quy mô thị trường bán lẻ đạt khoảng 269 tỷ USD, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 9-10% so với năm trước.

Lương thực, thực phẩm chiếm 34,1% trong cơ cấu bán lẻ hàng hóa. Những con số này cho thấy, thực phẩm không chỉ là nhóm hàng thiết yếu, giữ vai trò quan trọng trong đời sống dân sinh, mà còn là một trong những động lực chủ yếu của thị trường bán lẻ trong nước.

Nhiều chuyên gia cho rằng, phát triển thị trường nội địa không chỉ là mở rộng điểm bán mà còn là xây dựng năng lực tổ chức chuỗi cung ứng, giảm chi phí lưu thông, thúc đẩy chuyển đổi số trong kết nối giao thương và tạo dựng niềm tin đối với hàng Việt.

Với sự phối hợp của cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối, Chương trình “Kết nối tiêu thụ sản phẩm thực phẩm sản xuất trong nước” được kỳ vọng góp phần nâng cao vị thế thực phẩm Việt, đem đến thêm lựa chọn an toàn, chất lượng cho người tiêu dùng và phát huy tốt hơn tiềm năng của thị trường 100 triệu dân, để thực phẩm Việt hoàn toàn chinh phục được người tiêu dùng Việt.