Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng không buông lỏng quản lý môi trường

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, chiều ngày 6/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Cuối phiên, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm.

Cắt giảm thủ tục nhưng không giảm yêu cầu kiểm soát ô nhiễm

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đại diện Chính phủ làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Phó Thủ tướng cho biết, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng không buông lỏng quản lý Nhà nước về môi trường.

Tiếp thu ý kiến này, Chính phủ xác định cải cách thủ tục hành chính phải gắn với đổi mới thực chất phương thức quản lý, không chỉ đơn thuần là cắt giảm thủ tục hay chuyển trách nhiệm từ cơ quan Nhà nước sang doanh nghiệp.

Dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng quy định cụ thể các tiêu chí phân loại dự án dựa trên mức độ rủi ro về môi trường, làm cơ sở áp dụng thủ tục phù hợp. "Bảo đảm cắt giảm nhưng không giảm yêu cầu kiểm soát đối với những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao," Phó Thủ tướng nói.

Dự thảo cũng tiếp tục quy định các yếu tố nhạy cảm về môi trường liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân; bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường thông qua dữ liệu, công nghệ số kết hợp kiểm tra thực tế nhằm kịp thời phát hiện, cảnh báo và xử lý vi phạm.

Về quản lý chất thải, Phó Thủ tướng cho biết dự thảo luật được hoàn thiện theo hướng chuyển từ tư duy quản lý chất thải sang coi chất thải là tài nguyên, ưu tiên giảm phát sinh, tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng.

Trong đó, các quy định về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được thống nhất, đồng thời làm rõ trách nhiệm của địa phương trong tổ chức hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý riêng từng loại chất thải sau phân loại. Chính phủ sẽ quy định cụ thể lộ trình thực hiện phù hợp với từng khu vực.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định kiểm soát chất thải từ đất liền, lưu vực sông ra biển; phân định rõ chất thải, phế liệu và vật liệu tái chế, tạo điều kiện đưa những loại chất thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trở lại làm nguyên liệu sản xuất.

Bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân

Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ đã hoàn thiện cơ chế quản lý tổng hợp, điều phối sử dụng không gian biển theo hướng rõ đầu mối, trách nhiệm và thẩm quyền quyết định.

Trong đó, Quy hoạch không gian biển quốc gia được xác định là công cụ quản lý, điều phối phát triển. Việc phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực, năng lực thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát, tránh tình trạng phối hợp liên ngành làm phân tán trách nhiệm.

Về giao, cho thuê, đăng ký và đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, dự thảo Luật quy định quyền sử dụng theo phạm vi, thời hạn, mục đích và điều kiện cụ thể, có tính đến độ sâu, độ cao.

"Hoạt động đấu giá phải bảo đảm công khai, cạnh tranh thực chất, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm và xác định rõ nghĩa vụ tài chính, đặc biệt đối với các dự án sử dụng đồng thời cả đất và biển, nhằm tránh trùng lặp thủ tục," Phó Thủ tướng nói.

Các đại biểu Quốc hội tại phiên họp chiều ngày 6/11. Ảnh: Media Quốc hội

Liên quan đến quyền tài sản, thu hồi, bồi thường và hỗ trợ, Phó Thủ tướng cho biết việc sử dụng khu vực biển có những đặc thù so với đất đai do không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như đối với đất liền. Vì vậy, việc xác định giá trị bồi thường khi thu hồi khu vực biển phải căn cứ vào quyền sử dụng, nghĩa vụ tài sản và các chi phí hợp pháp. Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa bồi thường khi thu hồi với hỗ trợ sinh kế, chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh dự thảo luật lần này đã bổ sung quy định bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân, trong đó có việc bố trí lối đi và sử dụng không gian công cộng ven biển.

Về phát triển kinh tế biển, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Phó Thủ tướng cho biết, dự thảo Luật xác định chính sách ưu đãi, hỗ trợ có trọng tâm, rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, kết quả, cơ chế giám sát, phù hợp với nguồn lực và tránh trùng lặp. Quy định việc thử nghiệm mô hình công nghệ mới cần xác định rõ phạm vi, thời gian, tiêu chí đánh giá, điều kiện dừng và trách nhiệm ứng phó, khắc phục bồi thường.

Kết thúc phần giải trình, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu, khẩn trương hoàn thiện hai dự thảo Luật để trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Cùng với đó, Chính phủ sẽ chuẩn bị đồng bộ các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm quy định chuyển tiếp không làm gián đoạn hoạt động hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn cho địa phương, nhất là cấp xã, để triển khai ngay khi luật có hiệu lực.