Tránh đầu cơ, giữ chỗ nhằm trục lợi tài nguyên biển

Tránh giữ chỗ rồi chuyển nhượng dự án

Tại phiên thảo luận, các đại biểu nhận xét, biển không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn là không gian sinh tồn của cộng đồng dân cư ven biển.

Vì vậy, dự thảo luật cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa khai thác và bảo tồn, lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của người dân, phát triển trước mắt và trách nhiệm đối với thế hệ tương lai.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) phát biểu tại buổi thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo đại biểu Lê Hữu Trí, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa, việc đấu giá quyền sử dụng khu vực biển phải bảo đảm thực chất, minh bạch, tránh lợi dụng cơ chế để đầu cơ, giữ chỗ rồi chuyển nhượng dự án nhằm trục lợi từ tài nguyên biển.

Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa dự án có hiệu quả kinh tế cao với dự án mang lại lợi ích tổng thể cao.

Đại biểu Lê Hữu Trí cũng đề nghị chuyển mạnh từ tư duy xử lý ô nhiễm sang phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm ngay từ đầu. Đối với các cơ sở có nguy cơ ô nhiễm lớn, cần tăng cường kiểm tra đột xuất, giám sát định kỳ và bảo đảm duy trì tài chính cho việc khắc phục sự cố.

Ngoài ra, phải bảo đảm nguyên tắc người gây ô nhiễm chịu toàn bộ chi phí khắc phục. Đại biểu Lê Hữu Trí nêu: “Không để xảy ra sự cố rồi mới xác định trách nhiệm, càng không để ngân sách nhà nước và người dân gánh chịu hậu quả từ hoạt động của doanh nghiệp”.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và các đại biểu dự phiên họp tại Hội trường Diên Hồng, chiều 6-11. Ảnh: QUANG PHÚC

Bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo

Với quan điểm đạo luật về biển phải là công cụ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, đại biểu Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) đề nghị hoạt động nghiên cứu khoa học của các tổ chức, cá nhân nước ngoài có khoan ở đáy biển hoặc sử dụng thiết bị khảo sát ở đáy sâu trong vùng biển Việt Nam, tuyệt đối không áp dụng cơ chế chấp thuận mặc nhiên, mà bắt buộc phải qua thủ tục thẩm định, cấp phép thường xuyên và có sự tham gia, giám sát trực tiếp của lực lượng chuyên trách quốc phòng, an ninh.

Đại biểu Trần Quang Tâm đề nghị bổ sung hành vi “cố ý cung cấp sai lệch tọa độ, thông số kỹ thuật hoặc sử dụng dữ liệu điều tra cơ bản, nghiên cứu khoa học biển làm phương hại đến quốc phòng, an ninh” vào nhóm tội danh hoặc hành vi vi phạm hành chính đặc biệt nghiêm trọng, làm căn cứ thu hồi giấy phép ngay lập tức và trục xuất người, phương tiện vi phạm.

Đại biểu Trần Quang Tâm (Đắk Lắk) phát biểu tại buổi thảo luận. Ảnh QUANG PHÚC

Trong khi đó, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị bổ sung nguyên tắc: các dự án ven biển, lấn biển, xây dựng công trình trên biển phải xác định rõ lối tiếp cận biển công cộng, bãi tắm công cộng và không gian sinh hoạt truyền thống của cộng đồng; không được biến quyền tiếp cận biển hợp pháp của người dân thành quyền phụ thuộc vào sự cho phép của chủ đầu tư.

Phiên họp Quốc hội chiều 6-11. Ảnh: QUANG PHÚC

Bảo đảm quyền lợi của người sử dụng biển

Làm rõ những vấn đề các đại biểu nêu, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thông tin, dự thảo luật đã rà soát, thể chế hóa kịp thời các quan điểm tại Nghị quyết 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, đổi mới quản trị biển theo hướng tổng hợp, thống nhất, hiện đại, khơi thông nguồn lực, phát triển gắn với bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Về giao, cho thuê, đăng ký và đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các quy định trong dự thảo được thiết kế phù hợp với đặc điểm từng vùng biển, thể hiện rõ mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, chiều 6-11. Ảnh: QUANG PHÚC

Phó Thủ tướng khẳng định, Chính phủ chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện các quy định về quyền chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn, thế chấp phù hợp hình thức sử dụng và điều kiện của từng đối tượng. Các quy định đã làm rõ căn cứ thu hồi nhằm bảo đảm quyền lợi của người sử dụng biển, xác định cụ thể quyền sử dụng, nghĩa vụ thực hiện, tài sản và chi phí hợp pháp.

“Sử dụng biển không có sổ, việc định giá để đền bù có tính đặc thù, trên cơ sở xác định rõ nghĩa vụ, tài sản và các chi phí hợp pháp”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Đặc biệt, theo Phó Thủ tướng, dự thảo luật đã quy định bảo đảm quyền tiếp cận của người dân đối với biển, trong đó có việc quy định bố trí lối đi và sử dụng không gian công cộng của biển.