Chuyển ưu đãi thuế thành lợi ích thực chất cho học sinh, người bệnh

Làm rõ đối tượng thụ hưởng và điều kiện áp dụng

Tại phiên thảo luận Tổ trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào chiều ngày 23/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) tán thành sự cần thiết sửa đổi 3 luật để thực hiện chủ trương phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ, hỗ trợ người dân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Theo đại biểu, số lượng điều sửa đổi không nhiều nhưng tác động đáng kể đến nguồn thu ngân sách, môi trường đầu tư và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, mỗi chính sách cần được xem xét đồng thời trên 3 phương diện: có đúng mục tiêu hay không; lợi ích thực tế đến với ai; và có đủ điều kiện tổ chức thực hiện hay không.

Chính sách thuế mới kỳ vọng giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ y tế và dinh dưỡng tốt hơn với chi phí thấp hơn. Ảnh: Đức Thanh

Đại biểu Vương Đức Thắng (đoàn Đà Nẵng) cũng cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, nhấn mạnh ưu đãi thuế phải xác định rõ đối tượng thụ hưởng, điều kiện áp dụng, cơ chế kiểm soát và bảo đảm lợi ích thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Về nội dung cụ thể, đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn Đà Nẵng) tán thành chủ trương miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện, bởi đây là nhu cầu cần thiết hằng ngày, liên quan trực tiếp đến sức khỏe của rất nhiều gia đình.

Theo đại biểu, đây là lĩnh vực lợi nhuận thấp nhưng yêu cầu cao và trách nhiệm lớn. Chính sách nhằm khuyến khích đơn vị làm ăn bài bản, mua nguyên liệu có nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ tham gia và gắn bó lâu dài; đơn vị làm tốt, có lãi có thêm nguồn lực mở rộng bếp ăn, kho bảo quản, phương tiện vận chuyển.

Tuy nhiên, đại biểu chia sẻ băn khoăn rằng, miễn thuế chưa bảo đảm giá suất ăn giảm, cũng chưa bảo đảm phần thuế được miễn được dùng vào an toàn thực phẩm. Để nguồn lực chuyển thành bữa ăn an toàn, chính sách phải gắn với kết quả và có số liệu đánh giá sau một thời gian thực hiện.

Do đó, đại biểu Nguyễn Hải Long kiến nghị chỉ miễn thuế cho đơn vị đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm; không miễn thuế trong thời hạn ba năm đối với cơ sở có vụ ngộ độc thực phẩm do lỗi của đơn vị hoặc bị xử phạt về an toàn thực phẩm.

Về phạm vi, đại biểu đề nghị xác định thu nhập được miễn từ suất ăn cung cấp theo hợp đồng với cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, phục vụ người học, người bệnh theo số suất do cơ sở đặt hoặc xác nhận; không áp dụng với căng tin, bán lẻ đồ ăn, thức uống trong khuôn viên.

Theo đại biểu Nguyễn Bình Tân (đoàn Cà Mau), chính sách giảm thuế cho doanh nghiệp, cá nhân cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế là chủ trương đúng đắn nhằm hỗ trợ nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, người bệnh.

Tuy nhiên, giảm thuế không đồng nghĩa chất lượng suất ăn và an toàn thực phẩm sẽ tự động được cải thiện. Vì vậy, cần tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm và kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng. Nhiều doanh nghiệp vừa cung cấp suất ăn công nghiệp, vừa phục vụ trường học, chợ, bệnh viện. Nếu quản lý không chặt, doanh nghiệp có thể chuyển doanh thu từ hoạt động khác sang phần thu nhập được ưu đãi, gây thất thu ngân sách nhà nước.

Ưu đãi giáo dục, khoa học đúng mục tiêu

Đối với giáo dục, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga ủng hộ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ sở giáo dục công lập và tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Chính sách thuế phù hợp góp phần huy động nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo, mở rộng cơ hội học tập.

Đại biểu đánh giá, việc bổ sung xác định cơ sở giáo dục theo pháp luật chuyên ngành là nội dung tiếp thu cần thiết. Tư cách “không vì lợi nhuận” phải đi cùng yêu cầu duy trì đúng bản chất trong suốt thời gian hưởng ưu đãi. Đại biểu cũng đề nghị cần dự liệu trường hợp không chia lợi nhuận trực tiếp nhưng chuyển lợi ích cho nhà đầu tư qua tiền thuê tài sản, lãi vay, phí quản lý hoặc giao dịch liên quan không phù hợp giá trị thực tế.

“Không vì lợi nhuận không đồng nghĩa với không được có thặng dư thu chi”, đại biểu nhấn mạnh. Vấn đề quyết định là nguồn lực có được tái đầu tư cho giáo dục và có bị phân phối trái quy định hay không.

Với quan điểm này, đại biểu đề nghị phân biệt thu nhập từ giáo dục, nghiên cứu, hoạt động hỗ trợ với kinh doanh thương mại độc lập; tránh miễn mọi khoản thu chỉ vì đơn vị có tư cách cơ sở giáo dục.

Với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, đại biểu Trần Mạnh Huy (đoàn Đà Nẵng) đề nghị xác định thu nhập được miễn theo tính chất hoạt động nghiên cứu, phát triển, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời làm rõ quan hệ với các ưu đãi hiện hành.

Về sử dụng công cụ thuế để chống lãng phí đất đai, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga bày tỏ tán thành và đề nghị phân biệt hành vi giữ đất, chậm triển khai với trường hợp có nguyên nhân khách quan hoặc thực hiện đúng tiến độ được duyệt.

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh) đề nghị cắt nghĩa cụ thể các khái niệm đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng, nhất là trường hợp người dân mua đất ở nhưng chưa đủ điều kiện xây nhà.

Với đất sử dụng sai mục đích, dự thảo quy định thuế suất 0,15%. Đại biểu Nguyễn Bình Tân đề nghị nghiên cứu nâng mức thuế lên bằng hoặc cao hơn mức 0,2% đối với đất bỏ hoang, chẳng hạn 0,25%, để bảo đảm tính răn đe, tương xứng với tính chất vi phạm.