CNN: CIA leo thang chiến dịch bí mật chống ma túy ngay trên lãnh thổ Mexico

Hình ảnh cắt từ video cho thấy một chiếc xe phát nổ trên đường cao tốc ở Tecámac, Mexico, khiến Francisco “El Payin” Beltran, một thành viên băng đảng Sinaloa, và lái xe của ông ta thiệt mạng. Ảnh: X/CNN

Chiến dịch ám sát bí mật ngay giữa ban ngày

Mùa xuân năm nay, một vụ nổ bí ẩn đã phá hủy chiếc xe chở Francisco Beltran, biệt danh “El Payin”, trên một tuyến cao tốc đông đúc gần thủ đô Mexico City. Beltran, được cho là thành viên cấp trung của băng đảng ma túy Sinaloa Cartel, thiệt mạng cùng tài xế tại chỗ. Hình ảnh từ hiện trường cho thấy chiếc xe bốc cháy dữ dội rồi tiếp tục lao đi trước khi dừng lại bên đường.

Giới chức Mexico giữ kín thông tin về vụ việc, nhưng nhiều nguồn tin nói với CNN rằng đây là một vụ ám sát có chủ đích với sự hỗ trợ của các sĩ quan tác chiến thuộc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA). Công tố bang Mexico xác nhận có thiết bị nổ được giấu bên trong xe.

Theo CNN, đây chỉ là một phần trong chiến dịch bí mật mở rộng của CIA tại Mexico nhằm triệt phá các mạng lưới cartel ma túy. Chiến dịch do đơn vị Ground Branch - lực lượng bán quân sự tinh nhuệ và bí mật nhất của CIA - dẫn dắt.

Từ năm ngoái, các đặc vụ CIA tại Mexico được cho là đã tham gia trực tiếp hoặc hỗ trợ nhiều vụ tấn công nhằm vào các thành viên cartel, chủ yếu ở cấp trung. Một nguồn tin nhận định: “Mức độ sát thương trong các chiến dịch này đã tăng lên đáng kể”.

Mỹ thay đổi chiến lược chống cartel

Theo các nguồn tin, vai trò của CIA trong các chiến dịch rất khác nhau: từ chia sẻ tình báo, hỗ trợ kỹ thuật đến tham gia trực tiếp các vụ ám sát.

Mục tiêu của Washington không chỉ là tiêu diệt các trùm ma túy hàng đầu mà còn phá vỡ toàn bộ cấu trúc tổ chức của cartel bằng cách nhắm vào những mắt xích quan trọng trong mạng lưới vận chuyển ma túy.

Các quan chức an ninh Mỹ cho biết chiến thuật này tương tự những chiến dịch chống khủng bố mà Mỹ từng áp dụng ở Trung Đông. Tuy nhiên, hoạt động của CIA tại Mexico có thể vi phạm luật pháp nước này nếu không được chính phủ liên bang cho phép rõ ràng.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy mở rộng vai trò của CIA từ đầu nhiệm kỳ hai. Sau khi lên nắm quyền, ông Trump xếp nhiều cartel Mexico vào danh sách “tổ chức khủng bố nước ngoài”, tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động mạnh tay hơn.

CIA sau đó tăng cường các chuyến bay do thám bằng UAV trên lãnh thổ Mexico và xem xét quyền sử dụng vũ lực sát thương đối với cartel.

Một nhân vật quan trọng trong chiến lược này là Đại sứ Mỹ tại Mexico Ronald Johnson, cựu sĩ quan bán quân sự CIA. Các nguồn tin cho biết ông Johnson đóng vai trò trung tâm trong việc phối hợp với giới chức Mexico.

Cuối năm ngoái, Tổng thống Trump được cho là đã mở rộng quyền hạn cho CIA tiến hành các chiến dịch bí mật và hoạt động sát thương tại Mỹ Latinh.

Mexico phản ứng thận trọng

Sự hiện diện ngày càng sâu của CIA tại Mexico khiến quan hệ song phương trở nên nhạy cảm hơn.

Cuối tháng trước, hai quan chức Đại sứ quán Mỹ - đồng thời là đặc vụ CIA - thiệt mạng trong một vụ tai nạn xe hơi tại bang Chihuahua. Trước đó vài giờ, họ tham gia một cuộc đột kích vào phòng thí nghiệm ma túy cùng lực lượng địa phương Mexico.

Chính phủ liên bang Mexico sau đó khẳng định họ không hề cấp phép cho nhóm đặc vụ này hoạt động. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum phản ứng gay gắt: “Không thể có các đặc vụ thuộc bất kỳ cơ quan nào của chính phủ Mỹ hoạt động trên lãnh thổ Mexico”.

Theo luật an ninh quốc gia Mexico ban hành năm 2020, mọi đặc vụ nước ngoài phải thông báo vị trí và hoạt động với chính phủ liên bang. Bà Sheinbaum cho rằng hoạt động của CIA tại Chihuahua có thể đã vi phạm luật này.

Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định chính quyền Mexico đang ở thế khó. Ông Trump từng đe dọa triển khai quân đội Mỹ sang Mexico nếu nước này không kiểm soát được cartel. Một số nguồn tin cho rằng Mexico có thể “nhắm mắt làm ngơ” với một số hoạt động bí mật của CIA để tránh nguy cơ Mỹ can thiệp quân sự công khai.

Nguy cơ leo thang và mất kiểm soát

Các chiến dịch của CIA tại Mexico bị đánh giá là cực kỳ rủi ro. Cartel ma túy có mạng lưới rộng lớn, vũ trang mạnh và hoạt động xuyên biên giới Mỹ - Mexico.

Một cựu quan chức CIA cảnh báo nguy cơ bạo lực lan sang lãnh thổ Mỹ là hoàn toàn có thật. Tháng 2 năm nay, sau khi thủ lĩnh cartel Jalisco New Generation Cartel là Nemesio “El Mencho” Oseguera Cervantes bị tiêu diệt, các băng nhóm ma túy đã mở hàng loạt cuộc tấn công trả đũa, đốt xe buýt, cơ sở kinh doanh và đấu súng với lực lượng an ninh Mexico.

Theo CNN, các sĩ quan CIA có mặt gần hiện trường chiến dịch, cung cấp tình báo thời gian thực và hỗ trợ kỹ thuật cho lực lượng Mexico, dù không trực tiếp nổ súng.

Mỹ ngày càng nghi ngờ khả năng kiểm soát cartel của chính quyền Mexico, đặc biệt do tình trạng tham nhũng và sự xâm nhập của cartel vào lực lượng an ninh.

Tháng trước, Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Thống đốc bang Sinaloa cùng nhiều quan chức Mexico có liên hệ với Sinaloa Cartel.

Một vụ việc vào năm 2012 vẫn ám ảnh CIA đến nay: hơn chục cảnh sát liên bang Mexico từng phục kích xe bọc thép của Đại sứ quán Mỹ chở hai đặc vụ CIA. Washington khi đó nghi ngờ đây là âm mưu ám sát theo lệnh từ cartel ma túy.