Cơ chế 'luồng xanh' phát triển nhà ở xã hội

Phối cảnh dự án nhà ở xã hội tại tổ 9, phường Tô Hiệu.

Chính sách cải thiện nhà ở cho người thu nhập thấp

Thực hiện Quyết định số 338/QĐ-TTg 3/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030", ngày 12/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 7/NQ-CP về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, Sơn La được giao chỉ tiêu từ năm 2026 đến năm 2030, hoàn thành 3.900 căn nhà ở xã hội, trong đó: Năm 2026 là 100 căn, 2027 và 2028 mỗi năm 900 căn, năm 2029 và 2030 mỗi năm 1.000 căn.

Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chương trình phát triển nhà ở xã hội. Thành lập Ban Chỉ đạo phát triển nhà ở xã hội tỉnh Sơn La và Quy chế làm việc của Ban Chỉ đạo. HĐND tỉnh thông qua và UBND tỉnh đã hành Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Sơn La đến năm 2030; UBND tỉnh đã phê duyệt Kế hoạch phát triển nhà ở tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2030. Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 70/2025/QĐ-UBND ngày 26/7/2025 ban hành quy định về đối tượng, điều kiện được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La. Các đối tượng được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh theo quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023, như: Người có công với cách mạng, hộ gia đình nghèo, cận nghèo; người có thu nhập thấp tại khu vực đô thị; công nhân, người lao động, cán bộ, công chức, viên chức... Điều kiện được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định tại Điều 29 Nghị định số 100/2024/NĐ-CP, như: Chưa có nhà ở thuộc quyền sở hữu của mình trên địa bàn tỉnh Sơn La hoặc có nhà ở thuộc quyền sở hữu nhưng diện tích bình quân đầu người thấp hơn 15 m2 sàn/người…

Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Sở Xây dựng tiếp tục tham mưu UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 77/2025/QĐ-UBND ngày 31/7/2025 quy định về trường hợp người có nhà thuộc quyền sở hữu của mình nhưng cách xa địa điểm làm việc được hưởng chính sách về nhà ở xã hội (cách từ 30 km trở lên theo chiều dài đường giao thông đường bộ có lộ trình ngắn nhất). Sở Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra danh sách các đối tượng dự kiến được giải quyết mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội tại dự án do chủ đầu tư dự án gửi đến.

Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng trao đổi về chương trình phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La.

UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành tiếp tục rà soát, cải cách thủ tục hành chính theo hướng rút ngắn thời gian, đơn giản hóa quy trình, thực hiện cơ chế “luồng ưu tiên”, “luồng xanh”, triển khai đồng thời các thủ tục về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, công khai minh bạch thông tin để thu hút nhà đầu tư.

Hiện nay, UBND tỉnh đã công bố thông tin 4 dự án được xác định để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh Sơn La tại Quyết định số 2745/QĐ-UBND ngày 04/11/2025. Hiện có 3 nhà đầu tư đề xuất dự án, với tổng số 1.498 căn nhà ở xã hội. Sở Xây dựng đang phối hợp với các sở, ban, ngành và các đơn vị có liên thẩm định, dự kiến trình UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư, dự kiến khởi công dự án nhà ở xã hội trong tháng 5/2026.

Công ty cổ phần Phạm Gia Tây Bắc là một trong những đơn vị tích cực triển khai đầu tư phát triển nhà ở xã hội tại Sơn La, ông Phạm Tiến Đạt, Chủ tịch HĐQT Công ty, chia sẻ: Công ty đang đề xuất dự án đầu tư nhà ở xã hội tại tổ 9 Quyết Thắng, phường Tô Hiệu, tổng diện tích đất dự án 4.700 m²; xây dựng khối nhà 12 tầng nổi và 1 tầng hầm, tổng số 160 căn nhà xã hội, có diện tích từ 37,9 m² - 70 m², giá bước đầu xây dựng 16 triệu đồng/m² sàn. Dự án đầu tư đang được Sở Xây dựng thẩm định, xin ý kiến các ngành liên quan quan. Trong quá trình triển khai quy trình đầu tư, chúng tôi được các sở, ban, ngành quan tâm hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi về giải quyết thủ tục hành chính.

Ngoài ra, Sở Xây dựng đã tham mưu trình UBND tỉnh điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Sơn La đến năm 2030; trình UBND tỉnh ban hành Kế hoạch phát triển nhà ở tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2030 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển nhà ở theo từng giai đoạn; làm cơ sở tổ chức triển khai thực hiện, thu hút đầu tư và huy động các nguồn lực phát triển các loại hình nhà ở, trong đó có nhà ở xã hội, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Hiện nay, có 5 dự án đầu tư xây dựng nhà ở đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, trong đó có khoảng 855 căn nhà ở xã hội, tổng diện tích lô đất khoảng 58.402 m², tại các dự án: Dự án số 2 Khu đô thị Hồ Tuổi trẻ, có khoảng 72 căn nhà ở xã hội với tổng diện tích lô đất khoảng 6.098 m²; Dự án Khu đô thị kiểu mẫu Mộc Châu khoảng 320 căn nhà ở xã hội với tổng diện tích lô đất khoảng 21.154 m²; Dự án Khu đô thị mới lân cận trung tâm du lịch trọng điểm tại phường Vân Sơn khoảng 226 căn nhà ở xã hội với diện tích lô đất khoảng 15.121 m²; Dự án Khu đô thị dọc suối Ang khoảng 182 căn nhà ở xã hội với diện tích lô đất khoảng 12.167 m².

Tháo nút thắt, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Hiện nay, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 192/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 ngày 29/5/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, đã tháo những nút thắt, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, phát triển nhà ở xã hội tại Sơn La gặp một số khó khăn, vướng mắc: Về xác định các khu vực nằm trong địa giới hành chính phường thuộc tỉnh phải xây nhà chung cư, theo Nghị quyết số 66.15/2026/NQ-CP ngày 13/02/2026 của Chính phủ, nhà ở xã hội tại các phường thuộc tỉnh bắt buộc phải là nhà chung cư. Một số dự án nhà ở xã hội đã được UBND tỉnh công bố (hiện các nhà đầu tư quan tâm đang đề xuất loại nhà ở xã hội gồm cả nhà ở riêng lẻ và nhà chung cư). Bất cập trong việc xác định các dự án đầu tư xây dựng nhà ở phải xây dựng nhà ở để bán, cho thuê mua, cho thuê tại các đô thị loại II, loại III: Do thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các dự án đầu tư xây dựng nhà ở tại các xã trước ngày 1/7/2025 là đô thị loại IV, loại V, nay được chuyển tiếp thành đô thị loại III. Điều này dẫn đến lúng túng trong việc xác xác định dự án có phải xây dựng nhà ở (xây 100% nhà ở, không có đất nền) và có phải thực hiện nghĩa vụ về nhà ở xã hội (phải dành tối thiểu 20% tổng diện tích đất ở để phát triển nhà ở xã hội), gây khó khăn cho công tác thu hút đầu tư. Mặt khác chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư lớn; công tác giải phóng mặt bằng kéo dài, dẫn đến chậm bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư xây dựng cao do điều kiện địa hình miền núi, chi phí san lấp, xử lý nền móng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và vận chuyển vật liệu lớn hơn nhiều so với vùng đồng bằng. Trong khi đó, giá bán nhà ở xã hội bị khống chế, dẫn đến hiệu quả đầu tư thấp, khó thu hút các nhà đầu tư.

Phối cảnh dự án nhà ở xã hội do Công ty cổ phần Phạm Gia Tây Bắc làm chủ đầu tư tại phường Tô Hiệu.

Theo ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng: Sở đã chủ động có công văn đề nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn và kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ xem xét cơ chế đặc thù cho các tỉnh miền núi, cho phép địa phương linh hoạt lựa chọn loại hình nhà ở xã hội (nhà ở riêng lẻ hoặc nhà chung cư) trên cơ sở phù hợp quy hoạch và điều kiện thực tế để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội.

Sở Xây dựng tiếp tục tham mưu cho UBND tỉnh giao chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; đôn đốc, chỉ đạo UBND các xã, phường rà soát các quỹ đất sạch tại các vị trí thuận lợi, phù hợp với quy hoạch để công thông tin, thu hút đầu tư. Tiếp tục đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch; ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ để giảm chi phí cho nhà đầu tư. Cải cách thủ tục hành chính theo hướng rút ngắn thời gian, thực hiện cơ chế “luồng xanh” đối với các dự án nhà ở xã hội.

Tiếp tục tham mưu UBND tỉnh giao UBND các, xã phường chủ động rà soát, điều chỉnh quy hoạch, linh hoạt lựa chọn loại hình nhà ở xã hội phù hợp với điều kiện miền núi; tăng cường công bố danh mục dự án để thu hút đầu tư. Tham mưu UBND tỉnh sử dụng ngân sách nhà nước từ nguồn vốn đầu tư công, nguồn vốn chi thường xuyên, nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về đầu tư công, quy định khác của pháp luật có liên quan để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngoài phạm vi dự án nhà ở xã hội để tạo quỹ đất phát triển nhà ở xã hội; trong đó, ưu tiên sử dụng nguồn thu từ giá trị quỹ đất 20% tại các dự án nhà ở thương mại mà các chủ đầu tư đã thực hiện nghĩa vụ nộp bằng tiền để đầu tư, phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn tỉnh.

Quyết liệt thực hiện chương trình phát triển nhà ở xã hội, ngày 10/3, UBND tỉnh đã ban hành thông báo kết luận của đồng chí Nguyễn Minh Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh tại buổi làm việc về tiến độ thu hút đầu tư các dự án phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, UBND các xã, phường rà soát, công bố thông tin quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội. Giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, rà soát các quy định của pháp luật để ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về quy trình thu hút các nhà đầu tư tham gia phát triển nhà ở xã hội. Đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ các dự án nhà ở xã hội.

Với sự chỉ đạo sát sao và hành động quyết liệt của các cấp, các ngành, cùng các nhà đầu tư, Sơn La quyết tâm hoàn thành mục tiêu đến năm 2030 xây dựng 3.900 căn nhà ở xã hội, cùng cả nước đạt ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội. Mỗi căn nhà xã hội hoàn thành sẽ hiện thực giấc mơ an cư và củng cố niềm tin của người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp vào chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước.

Phạm Đức