Cô giáo Mường và những mùa yêu thương ở lại

Các em học sinh điểm trường Lạc Bình, thuộc Trường Mầm non Phú Sơn quây quần bên cô giáo Nguyễn Thị Hằng.

Men theo con dốc dẫn lên điểm trường Lạc Bình, thuộc Trường Mầm non Phú Sơn, chúng tôi đến thăm cô giáo Nguyễn Thị Hằng vào một buổi sáng tháng 11. Ngôi trường nhỏ nằm nép mình giữa vùng quê còn nhiều khó khăn. Cơ sở vật chất tuy chưa thật đầy đủ, nhưng khuôn viên được chăm chút sạch sẽ, ngăn nắp. Những chậu hoa, góc cây xanh, đồ chơi và hình trang trí nhiều màu sắc khiến không gian trở nên gần gũi, ấm áp. Từ các lớp học, tiếng trẻ đọc thơ, ca hát, tiếng cười nói ríu rít vang lên, xua tan vẻ tĩnh lặng của miền quê vùng cao.

Trong một lớp học, cô Hằng đang say sưa giới thiệu cho học trò về nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Mường. Trước mắt các em là bộ trang phục dân tộc với những hoa văn đặc trưng cùng chiếc chiêng quen thuộc trong đời sống văn hóa của đồng bào.

Bằng giọng nói trầm ấm, cô kể cho trẻ nghe về những ngày hội, về âm thanh cồng chiêng và ý nghĩa của trang phục truyền thống. Những đôi mắt tròn xoe chăm chú, khi cô hỏi ai muốn thử đánh chiêng, những cánh tay nhỏ xíu lập tức giơ lên, tiếng “Con ạ! Con ạ!” vang lên đầy háo hức.

Cô Nguyễn Thị Hằng hướng dẫn các em học sinh đánh chiêng.

Cô Hằng mỉm cười, ân cần hướng dẫn từng em cầm dùi, nhẹ nhàng gõ vào mặt chiêng. Tiếng chiêng ngân lên, đám trẻ thích thú vỗ tay, cười vang. Em nào cũng mong đến lượt mình được trải nghiệm. Giữa không khí rộn ràng ấy, cô giáo người Mường kiên nhẫn giải thích, khích lệ để mỗi đứa trẻ đều có cơ hội khám phá nét đẹp văn hóa quê hương.

Với cô Hằng, những giờ học như thế không đơn thuần giúp trẻ biết thêm một loại nhạc cụ hay bộ trang phục truyền thống. Điều cô mong muốn là các em, ngay từ những năm tháng đầu đời, biết yêu quý, trân trọng những giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Sinh năm 1982 trong một gia đình thuần nông còn nhiều khó khăn ở vùng quê xã Thạch Bình cũ, nay là xã Phú Sơn, cô Nguyễn Thị Hằng sớm nuôi dưỡng ước mơ trở thành giáo viên. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội I, dù có nhiều cơ hội làm việc tại Thủ đô, cô vẫn lựa chọn trở về quê hương, bắt đầu hành trình gắn bó với những đứa trẻ vùng quê.

Nhớ lại những ngày đầu nhận công tác tại điểm trường Lạc Bình, cô Hằng không giấu được xúc động. Khi ấy, trường lớp còn đơn sơ, có lớp học phải bố trí tại nhà văn hóa thôn. Điều kiện chăm sóc, giáo dục trẻ còn nhiều thiếu thốn. Phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc, đời sống gia đình còn khó khăn.

“Ngày mới về nhận công tác, nhìn trường lớp còn thiếu thốn, tôi cũng có chút hụt hẫng. Nhưng càng gần các con, càng tiếp xúc với bà con, tôi càng cảm nhận được sự chân thành, mộc mạc và tình cảm ấm áp nơi đây. Chính những điều giản dị ấy đã giữ tôi gắn bó với nghề đến hôm nay” - cô Hằng chia sẻ.

Cô giáo người dân tộc Mường Nguyễn Thị Hằng luôn trăn trở với việc bảo tồn, gìn giữ văn hóa đặc sắc của dân tộc.

Thấm thoắt đã hơn hai mươi năm, cô giáo trẻ ngày nào giờ đã có nhiều thế hệ học trò trưởng thành. Nhưng tình yêu dành cho trẻ, sự say mê với từng bài giảng dường như vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu.

Trong câu chuyện với chúng tôi, cô Hằng nhiều lần nhắc đến học trò bằng cách gọi thân thương là “các con”. Mỗi đứa trẻ đi qua lớp học đều để lại trong cô những kỷ niệm riêng, nhưng có những câu chuyện dù nhiều năm trôi qua vẫn khiến cô nghẹn ngào khi nhớ lại.

Đó là câu chuyện về một cậu học trò khuyết tật, đôi chân không thể tự đi lại. Ngày đến lớp, em được mẹ chuẩn bị cho một chiếc ghế gỗ tự chế để ngồi học cùng bạn bè. Mọi sinh hoạt thường ngày, từ đi vệ sinh, ăn uống đến nghỉ ngơi đều cần sự giúp đỡ của cô giáo.

Ngày ấy, cô Hằng vừa chăm sóc những học trò khác, vừa dành sự quan tâm đặc biệt cho em. Mỗi khi cần di chuyển, cô lại nhẹ nhàng bế em trên tay. Cô kiên nhẫn giúp em tham gia các hoạt động, động viên để em không cảm thấy mình khác biệt với các bạn.

Điều khiến cô nhớ nhất là sự điềm tĩnh và thông minh của cậu bé người Mường. Dù cơ thể chịu nhiều thiệt thòi, em vẫn chăm chú lắng nghe, cố gắng học hỏi và hòa nhập với tập thể.

“Con rất ngoan, điềm tĩnh và hiểu chuyện. Có những lúc nhìn con ngồi trên chiếc ghế nhỏ, tôi chỉ nghĩ mình phải cố gắng chăm sóc, giúp đỡ để con được vui chơi, học tập như những bạn khác. Đối với tôi, mỗi tiến bộ của con đều là một niềm vui”- cô Hằng nhớ lại.

Giờ đây, người học trò ấy đã bước vào bậc trung học cơ sở. Thế nhưng, hình ảnh chiếc ghế gỗ nhỏ và những lần bế học trò trên tay vẫn còn nguyên trong ký ức của cô.

Một em nhỏ thích thú trong trang phục truyền thống của người Mường.

Một kỷ niệm khác gắn với em nhỏ có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, có biệt danh là “Pan”. Bố mẹ ly hôn, em sống cùng bà nội. Đến bốn tuổi, em vẫn gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp, chỉ bập bẹ được những từ, cụm từ ngắn như “Cô”, “Chào cô”.

Thương em, cô Hằng dành nhiều thời gian trò chuyện, kiên nhẫn hướng dẫn từng lời nói, cử chỉ. Cô cũng thường xuyên trao đổi với bà nội để cùng tìm cách giúp em phát triển khả năng ngôn ngữ.

Từng ngày trôi qua, những tiếng nói ngập ngừng dần trở nên rõ ràng hơn. Từ chỗ chỉ nói được vài từ đơn giản, em đã biết nói những câu dài, biết lễ phép chào hỏi và mạnh dạn giao tiếp với mọi người.

Ngày chia tay cô để vào lớp Một, bà nội em nắm chặt tay cô giáo, xúc động rơi nước mắt. Không có món quà đắt tiền, bà tặng cô một chiếc túi thổ cẩm do chính tay mình thêu, gửi gắm trong đó tất cả tình cảm và lòng biết ơn.

Nhắc đến món quà ấy, giọng cô Hằng chùng xuống: “Đến bây giờ tôi vẫn giữ chiếc túi bà tặng. Mỗi lần nhìn thấy, tôi lại nhớ đến hai bà cháu và những ngày đồng hành cùng con. Với người giáo viên, niềm hạnh phúc lớn nhất có lẽ là nhìn thấy học trò trưởng thành, tiến bộ từng ngày”.

Chiếc túi thổ cẩm giản dị ấy trở thành một kỷ vật quý trong hành trình hơn hai mươi năm đứng lớp của cô. Bởi đôi khi, phần thưởng ý nghĩa nhất dành cho người giáo viên không nằm ở những tấm bằng khen, mà ở sự trưởng thành của học trò và tình cảm chân thành của những người làm cha, làm mẹ.

Không chỉ tận tụy chăm sóc học trò, cô Hằng còn luôn trăn trở làm sao để trẻ em mầm non, nhất là trẻ em người đồng bào dân tộc ở điểm trường lẻ được học tập, vui chơi trong điều kiện tốt hơn.

Những năm qua, cô cùng đồng nghiệp tích cực vận động phụ huynh chung tay cải tạo khuôn viên trường. Từ những khoảng sân xuống cấp, những khoảnh đất khô cằn, người góp công, người góp đất, cùng sửa sang, dọn dẹp, trồng thêm cây xanh, rau và hoa. Nhờ sự chung sức ấy, điểm trường Lạc Bình ngày càng sạch đẹp, khang trang hơn.

Khu vườn rộng khoảng 200m2 do cô Nguyễn Thị Hằng và tập thể giáo viên tại điểm trường cùng phụ huynh chung tay cải tạo đã bắt đầy nảy những mầm xanh.

Cô cũng kiên trì vận động các gia đình đưa trẻ đến lớp đều đặn, nhất là với địa phương có đông đồng bào người dân tộc theo đạo Công giáo, bà con có tập quán nghỉ học dài ngày vào dịp lễ Giáng sinh hoặc giao mùa. Bằng sự gần gũi, chân thành, cô dần tạo được niềm tin với phụ huynh, giúp việc học của các em đi vào nền nếp.

Trong công tác chuyên môn, cô Hằng luôn chủ động học hỏi, đổi mới phương pháp giảng dạy. Những hoạt động giáo dục trải nghiệm, giáo dục STEAM, giáo dục cảm xúc, kỹ năng sống được cô vận dụng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng trẻ.

Năm học 2025-2026, lớp năm tuổi Lạc Bình do cô cùng đồng nghiệp phụ trách có 35 trẻ đến lớp, vượt chỉ tiêu được giao. Dù lớp đông, có trẻ khuyết tật, trẻ gặp khó khăn về ngôn ngữ, chủ yếu là các em người dân tộc Mường, các cô vẫn kiên trì đồng hành, giúp các em tiến bộ và tự tin hơn trước khi bước vào lớp Một.

Là người nhiều năm đảm nhiệm công tác tổ trưởng chuyên môn, cô Hằng còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp, cùng xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, lấy trẻ làm trung tâm.

Nhận xét về cô, giáo viên Trần Thị Hằng, đồng nghiệp tại điểm trường Lạc Bình, Trường Mầm non Phú Sơn cho biết: “Cô Hằng là người luôn tràn đầy năng lượng, nhiệt tình và trách nhiệm trong công việc. Không chỉ tận tâm với học sinh, cô còn rất tích cực học hỏi, đổi mới chuyên môn, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ đồng nghiệp. Ở cô luôn có sự say mê và tình yêu đặc biệt dành cho nghề”.

Cô Nguyễn Thị Hằng tích cực sáng tạo các sản phẩm STEAM.

Với phụ huynh, tình cảm dành cho cô giáo được vun đắp từ chính sự chăm sóc chu đáo mỗi ngày. Bà Bùi Thị Khuyên, ở thôn Bình Phú, xã Phú Sơn chia sẻ: “Điều khiến chúng tôi quý cô Hằng nhất là cô rất thương các cháu, quan tâm đến từng đứa trẻ. Có những việc tưởng nhỏ nhưng cô luôn để ý, nhắc nhở và trao đổi với gia đình. Nhờ vậy, phụ huynh rất tin tưởng khi gửi con đến lớp”.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu, phần thưởng. Cô Hằng nhiều năm liền hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nhiều lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, được nhận nhiều Giấy khen, Bằng khen của UBND tỉnh, huyện Nho Quan (cũ) và của ngành Giáo dục.

Cô Hằng cũng có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được công nhận và áp dụng trong giảng dạy. Tháng 11/2025, cô được tham gia thẩm định tài liệu chuyên môn cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo. Khi nhắc về những thành tích, cô Hằng khiêm nhường nhắc đến sự đồng hành của tập thể nhà trường, đồng nghiệp và phụ huynh đã tạo động lực để cô cố gắng, nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.

Bằng sự cần mẫn, tận tụy, cô Nguyễn Thị Hằng luôn nhận được tình cảm yêu mến từ đồng nghiệp, phụ huynh, học sinh.

Chia tay điểm trường Lạc Bình, tiếng trẻ thơ vẫn ríu rít vang lên từ những lớp học nhỏ. Ngoài sân, những luống rau xanh mướt đang lớn lên từng ngày dưới bàn tay chăm sóc của cô trò và phụ huynh. Ở nơi đó, cô Nguyễn Thị Hằng vẫn ân cần bên những học trò nhỏ bằng tất cả sự dịu dàng và kiên nhẫn, để từ mái trường nơi con dốc Lạc Bình, những đứa trẻ vùng cao đều được vui chơi, học tập và nuôi dưỡng ước mơ của riêng mình.