Cơ hội nào cho Ngoại trưởng Marco Rubio trong cuộc đua Tổng thống 2028?

Ông Marco Rubio phát biểu trong phiên điều trần tại Thượng viện Mỹ ở Washington, DC, ngày 15/1/2025. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11 đang làm thay đổi những tính toán về người kế nhiệm Tổng thống Donald Trump. Phó Tổng thống JD Vance, từng được xem là ứng viên sáng giá nhất của đảng trong cuộc đua năm 2028, phải đối mặt với sức ép từ chính những chính sách mà ông đã bảo vệ. Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio có cơ hội nổi lên như một lựa chọn khác. Nhưng để chuyển lợi thế hiện tại thành khả năng giành đề cử, ông vẫn phải giải quyết những mâu thuẫn trong chiến lược chính trị của mình.

Thất bại của đảng Cộng hòa mở ra cơ hội

Trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ông Vance được đánh giá là người kế nhiệm tiềm năng nhất của Tổng thống Trump. Trên cương vị phó tổng thống, ông có lợi thế về vị trí chính trị, khả năng tiếp cận bộ máy vận động của đảng và sự ủng hộ từ những nhân vật có ảnh hưởng trong phong trào MAGA – lực lượng đã định hình đảng Cộng hòa trong thập kỷ qua. Tuy nhiên, thất bại bầu cử ngày 3/11 đã khiến triển vọng của ông trở nên kém chắc chắn hơn.

Theo hãng tin AP, ông Vance là một trong những nhân vật Cộng hòa có nhiều điều để mất nhất sau kết quả bầu cử. Trước đó, ông được xem là ứng viên hàng đầu; nhưng sau khi cử tri thể hiện sự bất mãn với chính quyền Tổng thống Trump, vị thế của ông trở nên dễ bị tổn thương hơn. Cựu Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich cũng nhận định thất bại của đảng Cộng hòa đã làm suy giảm đáng kể lợi thế chính trị của ông Vance, đồng thời khiến cuộc cạnh tranh giành đề cử tổng thống năm 2028 trở nên rộng mở hơn.

Một trong những vấn đề lớn nhất đối với ông Vance là sự gắn bó quá chặt với tổng thống. Ông đã nhiều lần bảo vệ các quyết định của chính quyền, trong đó có cuộc chiến tại Iran – vấn đề mà ông thừa nhận đã góp phần khiến đảng Cộng hòa thất bại trong bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên thực tế, ông Vance từng phản đối việc Mỹ can dự vào các cuộc xung đột ở nước ngoài, nhưng sau khi trở thành phó tổng thống, ông phải bảo vệ một chính sách đi ngược với quan điểm trước đây của mình.

Cử tri bỏ phiếu tại một điểm bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Los Angeles, California, Mỹ ngày 3/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phá

Trang The Atlantic ngày 4/11 cho rằng ông Vance đang tìm cách quy trách nhiệm về thất bại bầu cử chủ yếu cho cuộc chiến Iran. Cách giải thích này giúp ông thể hiện rằng chính quyền cần điều chỉnh đường lối mà không nhất thiết phải bác bỏ toàn bộ di sản chính trị của ông Trump. Tuy nhiên, chiến lược đó cũng khiến ông khó tránh khỏi câu hỏi về trách nhiệm của bản thân đối với những chính sách khác gây tranh cãi, từ thuế quan đến nhập cư và các vấn đề kinh tế trong nước.

Đây chính là khoảng trống mà ông Rubio có thể tận dụng. Chiến lược gia Cộng hòa Dennis Lennox nhận định rằng nếu đảng Cộng hòa thất bại nặng nề, điều đó sẽ gây tổn hại cho ông Vance và có lợi cho ông Rubio. Theo ông Lennox, Ngoại trưởng Rubio có thể trở thành một đối thủ đáng gờm nhờ kinh nghiệm tranh cử tổng thống năm 2016, năng lực xử lý khối lượng công việc lớn trong chính quyền và sự hấp dẫn đối với bộ phận đảng viên Cộng hòa muốn có một ứng viên theo đường lối bảo thủ truyền thống hơn.

Ông Rubio hiện giữ hai vai trò quan trọng trong chính quyền: Ngoại trưởng và Cố vấn An ninh quốc gia. Những vị trí này đưa ông vào trung tâm các quyết sách đối ngoại, từ quan hệ với các đồng minh đến các cuộc khủng hoảng quốc tế. Trong bối cảnh chính sách đối ngoại trở thành một trong những điểm gây tranh cãi của chính quyền, kinh nghiệm của ông vừa có thể là lợi thế, vừa là phép thử đối với tham vọng chính trị.

Lợi thế của ông Rubio: Kinh nghiệm và khả năng mở rộng sức hấp dẫn

Nếu ông Vance đại diện rõ nét cho thế hệ chính trị gia gắn với phong trào dân túy của ông Trump, ông Rubio có thể đưa ra hình ảnh khác biệt hơn: một chính trị gia bảo thủ truyền thống, có kinh nghiệm lập pháp và am hiểu các vấn đề quốc tế. Sự khác biệt này có thể có ý nghĩa nếu một bộ phận cử tri Cộng hòa cho rằng đảng cần điều chỉnh cách tiếp cận sau thất bại giữa nhiệm kỳ.

Một cuộc thăm dò gần đây của báo New York Times cho thấy ông Rubio nhận được sự ủng hộ của gần 1/4 số cử tri tự nhận là người ủng hộ đảng Cộng hòa trong bầu cử sơ bộ. Kết quả này cho thấy ông đã có một nền tảng ủng hộ đáng kể, dù chưa đủ để khẳng định ông có thể vượt ông Vance.

Trong cuộc đua năm 2028, vấn đề không chỉ là ai có thể kế thừa ông Trump, mà còn là ai có khả năng mở rộng liên minh cử tri của đảng Cộng hòa. Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ cho thấy một số nhóm cử tri từng góp phần vào chiến thắng của ông Trump năm 2024, bao gồm người trẻ, người gốc Tây Ban Nha và một bộ phận nam giới da màu, đã quay sang ủng hộ đảng Dân chủ. Điều này đặt ra yêu cầu đối với ứng viên Cộng hòa tương lai: phải giữ được lực lượng MAGA nhưng đồng thời thuyết phục những cử tri đã thất vọng với chính quyền.

Ông Rubio có một số điều kiện thuận lợi cho nhiệm vụ đó. Ông từng tranh cử tổng thống năm 2016, có kinh nghiệm hoạt động tại Thượng viện và hiện xuất hiện thường xuyên trong các vấn đề đối ngoại. Với nền tảng chính trị tại Florida và quan hệ với các nhà tài trợ, tổ chức đảng cùng một bộ phận cử tri Cộng hòa gốc Mỹ Latinh, ông có thể xây dựng một liên minh rộng hơn nếu biết khai thác đúng thời điểm.

Thách thức: Không dễ thoát khỏi cái bóng của ông Trump

Trở ngại lớn nhất đối với ông Rubio là ông cũng không thể đứng ngoài những chính sách đang gây tranh cãi của chính quyền. Với tư cách Ngoại trưởng và Cố vấn An ninh quốc gia, ông là một trong những người trực tiếp tham gia hoạch định và thực thi đường lối của tổng thống. Nếu cuộc chiến Iran tiếp tục gây tổn thất hoặc khiến chi phí sinh hoạt tăng cao, ông có thể phải đối mặt với câu hỏi về trách nhiệm của chính mình, nhất là khi ông được xem là một nhân vật có tiếng nói quan trọng trong chính sách đối ngoại.

Bên cạnh đó, ông Rubio còn phải cạnh tranh với những nhân vật Cộng hòa khác. Thống đốc bang Florida Ron DeSantis, Thượng nghị sĩ bang Texas Ted Cruz và một số chính trị gia khác đều có thể cân nhắc tranh cử. Những nhân vật này có thể khai thác sự bất mãn trong nội bộ đảng để thúc đẩy các chương trình nghị sự riêng. Đặc biệt, nếu ông Trump chưa sớm đưa ra lựa chọn kế nhiệm, cuộc đua có thể trở thành cuộc cạnh tranh giữa nhiều phe phái thay vì chỉ là màn so tài giữa ông Rubio và ông Vance.

Cuối cùng, vai trò của Tổng thống Trump vẫn là biến số lớn nhất. Dù thất bại giữa nhiệm kỳ làm suy yếu vị thế của đảng Cộng hòa, ông Trump vẫn có ảnh hưởng đáng kể đối với lực lượng cử tri trung thành. Sự ủng hộ của ông có thể đem lại lợi thế lớn cho bất kỳ ứng viên nào, nhưng cũng có thể khiến cuộc đua bị chi phối bởi câu hỏi ai là người kế thừa MAGA trung thành nhất.