Cơ hội và thách thức khi đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Tăng doanh số nhưng cũng nhiều áp lực

Việc quảng bá hàng hóa, đặc biệt là nông sản lên sàn thương mại điện tử (TMĐT) đang là xu thế giúp sản phẩm có cơ hội đến gần hơn với người tiêu dùng. Từ đó ,thúc đẩy phát triển kinh tế số nông nghiệp, nông thôn và sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Từ đó, mở rộng thị phần, khẳng định thương hiệu trong lòng người tiêu dùng.

Anh Chu Văn Quân, trú tại xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An quyết định khởi nghiệp bằng con đường nông sản sạch như: đu đủ, dưa hấu, dưa lưới… với sản lượng mỗi vụ lên đến hàng chục tấn. Theo anh Quân hiện tại, với việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, kiến thức vào sản xuất nông nghiệp đã cho ra đời những nông sản năng suất và chất lượng. "Tuy nhiên, khó nhất đối với người nông dân vẫn là tìm đầu ra cho sản phẩm. Sau khi tìm hiểu, tôi lập ra kênh YouTube, TikTok, Fanpage…với tài khoản "anh nông dân chân to" để livestream bán nông sản", anh Quân chia sẻ.

Anh Chu Văn Quân thường livestream để bán sản phẩm.

Để kênh hoạt động hiệu quả hơn, người đàn ông cũng thường xuyên chia sẻ các video về sinh hoạt hàng ngày, câu chuyện về đồng quê,… nên lượng người theo dõi ngày càng đông. Vì vậy, các kênh cũng đã có hàng trăm nghìn người theo dõi, có những phiên bán được hàng tạ dưa.

Người đàn ông này cho biết, bán sản phẩm trên nền tảng số tốn kém chi phí và có phần phức tạp hơn khi chốt đơn, đóng hàng, vận chuyển hàng… Hơn nữa, người nông dân đang đối mặt với gánh nặng chi phí khi bài toán lợi nhuận ở các sàn thương mại điện tử đồng loạt thay đổi chính sách. Từ ngày 1/4/2025, TikTok Shop và Shopee đã áp dụng mức phí mới, tăng gấp 2-3 lần so với trước. "Hiện, chi phí vận chuyển cao, phí sàn tăng nên chúng tôi khó có thể đẩy số lượng hàng lớn. Nhiều khách hàng yêu cầu miễn tiền cước, tuy nhiên các sản phẩm nông sản lợi nhuận thấp nên cũng chỉ giảm được một phần nào đó, ảnh hưởng rất nhiều đến đơn hàng. Tôi cũng chủ động kết nối với các đơn vị cung cấp dịch vụ làm gói cước phù hợp nhưng cũng chỉ giảm được phần", anh Quân chia sẻ.

Mặc dù đối mặt với một số khó khăn nhưng "anh nông dân chân to" cho rằng, đây là xu thế tất yếu buộc anh cũng như các nông dân sản xuất quy mô khác phải tiếp cận, làm chủ.

Là một người trẻ khởi nghiệp với nông sản địa phương và đang trực tiếp vận hành các kênh bán hàng trên TikTok Shop, Shopee và Facebook, chị Đặng Thị Ngọc Hà, 25 tuổi, trú tại phường Tây Hiếu, tỉnh Nghệ An nhận thấy thương mại điện tử đã mang lại rất nhiều cơ hội cho nông sản Nghệ An.

Trước đây, nhiều đặc sản hay các sản phẩm nông nghiệp khác chủ yếu bán quanh khu vực địa phương hoặc phụ thuộc vào các kênh phân phối truyền thống. Mấy năm gần đây, nhờ các nền tảng số, sản phẩm có thể tiếp cận khách hàng trên khắp cả nước. Điều đặc biệt là người bán không chỉ bán sản phẩm mà còn có cơ hội kể câu chuyện về vùng đất, con người và hành trình làm ra sản phẩm.

Chị Hà lập nghiệp bằng cách xây dựng, quảng bá thương hiệu nông sản quê nhà.

Tuy nhiên, thời gian đầu, chị Hà cũng gặp khá nhiều khó khăn, đặc biệt thiếu kinh nghiệm bán hàng trên nền tảng số. Là người không chuyên cũng chưa qua lớp đào tạo quay video, livestream hay xây dựng nội dung nên cô gái này gần như phải tự học từ đầu.

"Việc bán nông sản trên môi trường online đòi hỏi sự chỉn chu hơn rất nhiều. Từ khâu đóng gói, vận chuyển đến chăm sóc khách hàng đều phải thay đổi để đáp ứng nhu cầu của khách hàng ở xa. Đặc biệt với nông sản, chỉ cần một sơ suất nhỏ trong quá trình vận chuyển cũng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng. Một trong những khó khăn lớn nhất mà tôi gặp phải khi đưa nông sản của bà con lên các nền tảng thương mại điện tử là vấn đề đồng bộ chất lượng sản phẩm", chị Hà chia sẻ.

Theo chị Hà, khi bán hàng trực tuyến, khách hàng không được trực tiếp nhìn hay lựa chọn sản phẩm nên yêu cầu về sự đồng đều và ổn định rất cao. Chỉ cần một vài đơn hàng chưa đạt kỳ vọng cũng có thể ảnh hưởng đến đánh giá của khách hàng và uy tín của thương hiệu. Để khắc phục điều này, chị phải dành khá nhiều thời gian làm việc trực tiếp với bà con nông dân ngay từ khâu sản xuất. Thay vì thu mua theo cách truyền thống, chị cùng bà con thống nhất các tiêu chuẩn cụ thể về chất lượng, quy cách và cách sơ chế sản phẩm trước khi đóng gói.

Bên cạnh đó, tất cả sản phẩm đều được kiểm tra, phân loại lại trước khi gửi đến khách hàng. Những sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn sẽ được tách riêng thay vì cố gắng bán ra thị trường. Điều này có thể khiến chi phí tăng lên và lợi nhuận giảm đi trong ngắn hạn, nhưng giúp xây dựng được niềm tin lâu dài với khách hàng.

Chị Hà cũng thường xuyên ghi nhận phản hồi từ người tiêu dùng để chia sẻ ngược trở lại với bà con. Khi khách hàng góp ý về chất lượng, mẫu mã hoặc bao bì, chị và người dân điều chỉnh để hoàn thiện hơn qua từng vụ sản xuất.

Bản thân chị Hà luôn coi chất lượng sản phẩm là yếu tố quan trọng nhất bởi công nghệ có phát triển đến đâu thì sự uy tín vẫn là nền tảng để giữ chân khách hàng.

Chuyển đổi số không chỉ là đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử mà còn là quá trình thay đổi tư duy sản xuất. "Muốn bán được hàng trên môi trường số thì sản phẩm phải có chất lượng ổn định, minh bạch và đáp ứng được kỳ vọng của khách hàng. Đây cũng là điều tôi đang kiên trì thực hiện cùng bà con nông dân trong hành trình xây dựng thương hiệu nông sản Nghệ An. Thay vì chỉ tập trung bán hàng, tôi xây dựng kênh theo hướng kể những câu chuyện chân thật từ vườn, từ người nông dân và từ chính hành trình khởi nghiệp của mình. Khi khách hàng hiểu được nguồn gốc và giá trị của sản phẩm, họ sẽ tin tưởng hơn", chị Hà nhấn mạnh.

Trước thực trạng chi phí sàn thương mại điện tử tăng cao, chị Hà phải tăng thêm giá sản phẩm. "Khi các sàn đồng loạt tăng phí, để khách hàng lựa chọn, tôi đã làm video giải thích để họ tin vào sản phẩm mình bán. Khi đó thì khách hàng sẽ quyết định lựa chọn mua chất lượng sản phẩm chứ không phải mua bằng giá tiền. Còn tính về giá thì sản phẩm nông sản không thể cạnh tranh được bởi vì bản chất sản phẩm nông sản đã đắt rồi", chị Hà chia sẻ thêm.

Bản thân chị Hà luôn coi chất lượng sản phẩm là yếu tố quan trọng nhất bởi công nghệ có phát triển đến đâu thì sự uy tín vẫn là nền tảng để giữ chân khách hàng. Nếu biết tận dụng công nghệ, biết kể câu chuyện của quê hương mình và kiên trì xây dựng thương hiệu, nông sản Nghệ An hoàn toàn có thể vươn xa hơn trên thị trường.

Thúc đẩy tiêu thụ nông sản trên nền tảng số

Giai đoạn 2021–2025, Nghệ An đã đưa hơn 266.000 chủ thể và hơn 8.800 sản phẩm nông nghiệp lên các sàn thương mại điện tử, xếp thứ 5 cả nước và dẫn đầu khu vực Bắc Trung Bộ. đặc biệt, hơn 95% sản phẩm OCOP của tỉnh đã có mặt trên ít nhất một sàn thương mại điện tử.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Văn Long – Chuyên viên phòng Kế hoạch – Tài chính – Tổng hợp, Sở Công thương tỉnh Nghệ An - cho biết, bên cạnh việc hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn, Sở Công Thương cũng tập trung đầu tư cho hạ tầng TMĐT của tỉnh. Sàn giao dịch TMĐT Nghệ An (37nghean.com) đã thu hút 479 doanh nghiệp và thương nhân thiết lập gian hàng với 3.747 sản phẩm được đăng tải và hơn 11,3 triệu lượt truy cập lũy kế. Ngoài ra, Sở đã hỗ trợ xây dựng hơn 50 website thương mại điện tử cho các tổ chức, doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ 15 đơn vị phát triển thương hiệu trực tuyến qua các video quảng bá, TVC và phim ngắn giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng số. Sở cũng phối hợp với nhiều đơn vị tổ chức nhiều buổi tập huấn để bà con đưa sản phẩm lên sàn điện tử thương mại,..

Mặc dù, kết quả đạt được là đáng ghi nhận, tuy nhiên trên thực tế triển khai sản phẩm lên sàn thương mại cho thấy còn nhiều tồn tại. Một trong những thách thức lớn nhất là chất lượng và hiệu quả kinh doanh thực chất trên sàn còn thấp so với số lượng chủ thể tham gia. Nhiều hộ sản xuất, HTX đăng ký gian hàng nhưng không có nhân lực chuyên trách để cập nhật thông tin, xử lý đơn hàng và tương tác với khách hàng thường xuyên, dẫn đến gian hàng "ngủ yên" dù đã lên sàn.

Logistics là điểm yếu có tính cấu trúc. Khu vực miền núi chiếm tới 70% diện tích tỉnh nhưng chi phí vận chuyển cao, chưa có kho lạnh chuyên dụng, mạng lưới giao nhận chưa đủ dày khiến sản phẩm từ vùng sâu khó cạnh tranh về giá với sản phẩm từ đồng bằng dù chất lượng tốt hơn. Áp lực phí sàn – thường ở mức 3–10% doanh thu tùy danh mục, cộng thêm phí quảng cáo nội sàn – cũng bào mòn lợi nhuận của các hộ kinh doanh nhỏ,…

Nghệ An xếp thứ 5 cả nước về số lượng sản phẩm lên Sàn (Nguồn: Thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông (cũ) https://tmdt.mic.gov.vn tháng 7/2025)

"Bước sang giai đoạn 2026–2030, Nghệ An triển khai một số chính sách hỗ trợ các hoạt động xúc tiến thương mại và phát triển xuất khẩu trên địa bàn tỉnh. Đây là lần đầu tiên tỉnh Nghệ An có một Nghị quyết - Nghị quyết số 38/2025/NQ-HĐND - chuyên biệt về xúc tiến thương mại với các mức hỗ trợ bằng tiền mặt cụ thể, rõ ràng cho từng hoạt động để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp" ông Long nhấn mạnh.

Ngoài ra, sở Công Thương đang xây dựng Kế hoạch phát triển TMĐT tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu đưa Nghệ An lọt top 10 cả nước về Chỉ số EBI; hỗ trợ ít nhất 500 doanh nghiệp lên các sàn TMĐT uy tín, hướng tới xuất khẩu qua kênh TMĐT quốc tế và đào tạo hơn 10.000 lượt người dân, hộ kinh doanh về kỹ năng.

Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để đưa hàng nghìn sản phẩm đặc sản địa phương ra thị trường cả nước và quốc tế. Những chính sách mới được ban hành là bước chuẩn bị cần thiết, nhưng quan trọng hơn là sự triển khai quyết liệt, thực chất đến từng hộ sản xuất, từng gian hàng trực tuyến.