'Cỗ máy khám phá' mới của NASA hé lộ những bí ẩn từ vũ trụ

Hình ảnh Mặt Trăng (trái) và Trái Đất nhìn từ tàu vũ trụ Orion trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: TTXVN

“Cỗ máy khám phá” vũ trụ mới

Được thiết kế để tìm kiếm những vật thể không gian vốn rất mờ nhạt và gần như vô hình, kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman (Roman) của NASA dự kiến sẽ được phóng lên bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX sớm nhất vào 7 giờ 26 phút sáng ngày 30.8 theo giờ miền Đông Mỹ (ET), từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida.

Trong 5 năm tới, những quan sát của kính viễn vọng có thể giúp giải đáp những bí ẩn tồn tại lâu nay, chẳng hạn như năng lượng tối.

Đây là yếu tố được cho là thúc đẩy sự giãn nở ngày càng nhanh và khó lý giải của vũ trụ. Trong khi đó, vật chất tối là thành phần tạo nên cấu trúc của vũ trụ nhưng vẫn chưa thể quan sát trực tiếp.

Kính viễn vọng cũng có thể giúp các nhà thiên văn phát hiện thiên hà chưa từng được nhìn thấy, các ngoại hành tinh - những thế giới quay quanh các ngôi sao nằm ngoài hệ Mặt trời, cũng như các hành tinh lang thang, không quay quanh bất kỳ ngôi sao nào.

Với khả năng khảo sát bầu trời nhanh hơn 1.000 lần so với kính viễn vọng không gian Hubble, Roman sẽ thu thập những dữ liệu khoa học hoàn toàn khác biệt. Kính viễn vọng này có thể phát hiện những bất ngờ mà ngay cả Hubble và kính viễn vọng không gian James Webb cũng chưa thể ghi nhận.

Các nhà khoa học kỳ vọng ba kính viễn vọng này sẽ bổ trợ cho nhau, giúp thế giới nhìn thấy một bức tranh toàn diện hơn về vũ trụ và thúc đẩy hiểu biết của con người về vũ trụ.

Sau khi được phóng, Roman sẽ mất khoảng ba tháng để đến vị trí trên quỹ đạo, cách Trái Đất khoảng 1 triệu dặm (1,6 triệu km).

Trong thời gian đó, đài quan sát sẽ trải qua giai đoạn vận hành thử và hiệu chỉnh. Các thiết bị sẽ được kiểm tra trong môi trường không gian, đồng thời ăng-ten truyền dữ liệu sẽ được triển khai để gửi lượng dữ liệu hình ảnh khổng lồ mà Roman thu thập được về Trái Đất.

Kính viễn vọng trị giá ước tính 4,3 tỉ USD này đã được phát triển trong khoảng một thập kỷ và trở thành một ưu tiên của cộng đồng khoa học cách đây khoảng 16 năm. Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang kỳ vọng vào những hiểu biết chưa từng có mà Roman có thể mang lại.

Khám phá những bí ẩn của vũ trụ

Các kính viễn vọng không gian của NASA từ lâu đã được sử dụng để khám phá vũ trụ.

Kính viễn vọng không gian mới Roman được đặt theo tên nhà thiên văn học Nancy Grace Roman, người có đóng góp quan trọng trong việc phát triển kính viễn vọng Hubble mang tính bước ngoặt.

Trong những năm 1960, Roman trở thành người phụ nữ đầu tiên đứng đầu lĩnh vực thiên văn học tại NASA và là người tiên phong trong ý tưởng thực hiện các quan sát thiên văn từ không gian. Bà được biết đến với danh hiệu “mẹ đẻ của kính viễn vọng không gian Hubble”.

Những hình ảnh đầu tiên do kính viễn vọng Roman thực hiện dự kiến sẽ được công bố vào tháng 1 năm tới, trước khi bắt đầu thực hiện những cuộc khảo sát vũ trụ chưa từng có.

Khả năng quan sát vũ trụ được đánh giá rộng hơn Hubble 100 lần, nhờ thiết bị quan sát trường rộng của Roman.

Trong sứ mệnh kéo dài 5 năm, kính viễn vọng Roman sẽ cho phép các nhà khoa học phát hiện hàng tỉ thiên hà, hàng nghìn ngôi sao phát nổ được gọi là siêu tân tinh, cùng hàng chục tỉ ngôi sao.

Các siêu tân tinh có thể đóng vai trò như những “ngọn nến vũ trụ”, giúp các nhà thiên văn theo dõi hiện tượng bí ẩn là năng lượng tối và tìm hiểu cơ chế khiến tốc độ giãn nở của vũ trụ ngày càng nhanh.

Roman sẽ lập bản đồ sự phân bố của các thiên hà và cụm thiên hà trong vũ trụ, tìm kiếm những dấu hiệu về tác động hấp dẫn đặc trưng của vật chất tối.

Việc khám phá bản chất thực sự của năng lượng tối và vật chất tối có thể giúp các nhà thiên văn hiểu rõ hơn vũ trụ được cấu tạo từ những gì và sự giãn nở của vũ trụ đã thay đổi như thế nào theo thời gian.