Có nên bổ sung magie khi khó ngủ, tê bì tay chân?

1. Magie không phải là thuốc chữa mọi triệu chứng

Gần đây, nhiều người có xu hướng tự bổ sung magie khi xuất hiện các biểu hiện như tê bì tay chân, chuột rút, mệt mỏi hoặc mất ngủ. Không ít người cho rằng chỉ cần bổ sung magie là các triệu chứng này sẽ cải thiện. Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa đầy đủ.

Magie là một khoáng chất thiết yếu, tham gia hơn 300 phản ứng enzym trong cơ thể. Vi chất này đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động thần kinh - cơ, điều hòa nhịp tim, kiểm soát huyết áp, chuyển hóa glucose, tổng hợp protein và duy trì sức khỏe xương. Tuy nhiên, "quan trọng" không đồng nghĩa với việc ai cũng cần bổ sung bằng viên uống.

Trên thực tế, nhiều triệu chứng thường bị quy cho thiếu magie lại có thể liên quan đến hàng loạt nguyên nhân khác như thiếu vitamin B12, thiếu calci, rối loạn kali máu, bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp, căng thẳng kéo dài, lạm dụng caffeine hoặc thiếu ngủ mạn tính.

Nhiều người có xu hướng tự bổ sung magie khi xuất hiện các biểu hiện như tê bì tay chân, chuột rút, mệt mỏi hoặc mất ngủ.

Thiếu magie thường gặp hơn ở một số nhóm nguy cơ cao như:

- Người dùng thuốc lợi tiểu kéo dài.

- Người sử dụng thuốc ức chế bơm proton dạ dày (omeprazole, esomeprazole...) lâu ngày.

- Người tiêu chảy mạn tính, suy dinh dưỡng hoặc nghiện rượu.

- Người đái tháo đường kiểm soát kém.

- Bệnh nhân mắc bệnh thận gây mất magie qua nước tiểu.

- Người dùng một số thuốc như aminoglycoside, cisplatin, amphotericin B.

Khi thiếu magie rõ rệt, người bệnh có thể xuất hiện run cơ, yếu cơ, co cứng cơ, chuột rút, rối loạn nhịp tim hoặc co giật trong trường hợp nặng. Tuy nhiên, đa số trường hợp thiếu magie mức độ nhẹ lại có biểu hiện không đặc hiệu, khó nhận biết nếu không làm xét nghiệm.

2. Magie có thực sự giúp ngủ ngon và giảm chuột rút?

Một trong những lý do phổ biến khiến nhiều người tìm đến viên uống magie là hy vọng cải thiện giấc ngủ. Một số nghiên cứu cho thấy, magie có thể hỗ trợ thư giãn thần kinh, cải thiện chất lượng giấc ngủ ở người lớn tuổi hoặc người có tình trạng thiếu magie. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để xem magie như một thuốc điều trị mất ngủ. Các nghiên cứu còn quy mô nhỏ và kết quả chưa hoàn toàn thống nhất.

Mất ngủ là tình trạng phức tạp với nhiều nguyên nhân như stress, lo âu, trầm cảm, ngưng thở khi ngủ, cường giáp, đau mạn tính hoặc sử dụng quá nhiều caffeine. Vì vậy, việc chỉ uống magie mà bỏ qua nguyên nhân nền sẽ khó mang lại hiệu quả lâu dài. Tương tự, magie cũng thường được nhắc đến trong điều trị chuột rút về đêm. Tuy nhiên, các tổng quan nghiên cứu quốc tế cho thấy, hiệu quả của magie trong giảm chuột rút chưa nhất quán, đặc biệt ở người trưởng thành khỏe mạnh.

Chuột rút có thể liên quan đến: Mất nước, vận động quá mức, rối loạn điện giải khác ngoài magie, bệnh lý thần kinh hoặc mạch máu, tác dụng phụ của thuốc, thai kỳ hoặc các bệnh chuyển hóa… Do đó, không nên xem magie là "giải pháp thần kỳ" cho mọi trường hợp chuột rút hay khó ngủ.

3. Ưu tiên bổ sung magie từ thực phẩm tự nhiên

Theo khuyến nghị dinh dưỡng, nhu cầu magie mỗi ngày ở người trưởng thành dao động khoảng 310–420 mg tùy giới tính và độ tuổi. Phần lớn nhu cầu này nên được đáp ứng thông qua chế độ ăn uống đa dạng thay vì lạm dụng thực phẩm chức năng.

Các thực phẩm giàu magie gồm: Rau lá xanh đậm, các loại đậu, hạnh nhân, hạt điều, hạt bí, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, gạo lứt, cá, sữa chua, ca cao và một số thực phẩm tăng cường vi chất.

Magie từ thực phẩm ít gây nguy cơ dư thừa ở người có chức năng thận bình thường vì cơ thể có thể tự điều hòa và đào thải qua nước tiểu. Trong khi đó, magie từ viên uống hoặc thuốc nhuận tràng nếu dùng quá mức có thể gây tiêu chảy, buồn nôn, yếu cơ, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí ngộ độc nguy hiểm ở người suy thận. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) khuyến cáo, lượng magie từ thực phẩm bổ sung và thuốc ở người lớn thông thường không nên vượt quá 350 mg/ngày nếu không có chỉ định y tế.

Magie có nhiều trong thực phẩm tự nhiên.

4. Khi nào cần bổ sung magie?

Việc bổ sung magie cần dựa trên đánh giá lâm sàng và xét nghiệm cụ thể, không nên tự ý sử dụng kéo dài. Khi bệnh nhân có biểu hiện tê bì, chuột rút hoặc mất ngủ kéo dài, bác sĩ thường cần khai thác kỹ bệnh sử, thuốc đang dùng, chế độ ăn, bệnh nền và có thể chỉ định xét nghiệm điện giải, đường máu, chức năng thận, vitamin B12 hoặc chức năng tuyến giáp để tìm nguyên nhân.

Nếu cần bổ sung magie, người bệnh nên lưu ý:

- Uống theo chỉ định của bác sĩ.

- Chọn liều dựa trên hàm lượng magie nguyên tố.

- Uống sau ăn để hạn chế rối loạn tiêu hóa.

- Không tự ý dùng liều cao kéo dài.

- Thận trọng nếu có bệnh thận.