Có nên bổ sung vitamin và khoáng chất sau những buổi tiệc cuối năm?

Các bữa tiệc cuối năm thường cung cấp nhiều năng lượng từ đạm động vật, chất béo bão hòa và đường tinh luyện, nhưng lại nghèo rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, những nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất quan trọng. Khi thiếu vi chất, các quá trình chuyển hóa năng lượng trong cơ thể diễn ra kém hiệu quả, dẫn đến cảm giác mệt mỏi kéo dài dù lượng calo nạp vào cao.

Bên cạnh đó, rượu bia làm tăng đào thải vitamin nhóm B, magie và kẽm qua nước tiểu, đồng thời gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, làm giảm khả năng hấp thu vi chất. Thức khuya, ngủ ít và áp lực công việc cuối năm cũng khiến nhu cầu vitamin và khoáng chất của cơ thể tăng lên. Hệ quả là tình trạng "thừa calo nhưng thiếu vi chất", khá phổ biến sau các buổi tiệc tùng.

Sau các buổi liên hoan cuối năm, nhiều người mệt mỏi, đầy bụng, kém tập trung dù ăn uống dư thừa.

1. Những vitamin và khoáng chất dễ bị thiếu

1.1. Vitamin nhóm B

Vitamin nhóm B (đặc biệt B1, B6, B12 và folate) giữ vai trò thiết yếu trong chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein thành năng lượng, đồng thời tham gia duy trì chức năng hệ thần kinh và tiêu hóa.

Chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế, đồ ngọt và rượu bia làm tăng nhu cầu vitamin B, trong khi rượu còn ức chế hấp thu tại ruột non và tăng đào thải qua nước tiểu. Thiếu vitamin nhóm B có thể gây mệt mỏi, giảm tập trung, chán ăn, đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, tê bì tay chân, bồn chồn và dễ cáu gắt. Nếu kéo dài, tình trạng này ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất làm việc và sức khỏe thần kinh.

1.2. Vitamin C

Vitamin C có vai trò chống oxy hóa, tăng cường miễn dịch, hỗ trợ hấp thu sắt và tham gia tổng hợp collagen giúp phục hồi mô. Trong giai đoạn tiệc tùng, khẩu phần ăn thường thiếu rau xanh và trái cây tươi, trong khi stress, thiếu ngủ và rượu bia lại làm tăng nhu cầu vitamin C.

Hậu quả là cảm giác mệt mỏi kéo dài, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, viêm họng, vết thương lâu lành và da xỉn màu. Đây cũng là lý do nhiều người dễ "xuống sức" sau kỳ nghỉ lễ.

1.3. Magie

Magie tham gia vào hơn 300 phản ứng sinh hóa trong cơ thể, đặc biệt liên quan đến hoạt động thần kinh – cơ, điều hòa nhịp tim và quá trình tạo năng lượng tế bào.

Chế độ ăn nhiều rượu bia, thực phẩm chế biến sẵn, muối và đường làm tăng thất thoát magie qua nước tiểu, trong khi lượng magie từ rau xanh, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt lại không đủ. Thiếu magie thường gây mệt mỏi, chuột rút, căng cơ, khó ngủ, hồi hộp, lo âu và dễ cáu gắt.

1.4. Kẽm

Kẽm là vi khoáng quan trọng đối với miễn dịch, chức năng tiêu hóa và chuyển hóa năng lượng. Rượu bia và thực phẩm chế biến sẵn có thể làm giảm hấp thu kẽm. Thiếu kẽm thường biểu hiện bằng ăn kém ngon, rối loạn vị giác, tiêu hóa kém, dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành và mệt mỏi kéo dài.

1.5. Kali

Kali đóng vai trò quan trọng trong cân bằng điện giải, điều hòa huyết áp và hoạt động của cơ – thần kinh. Ăn mặn, uống rượu bia và mất mồ hôi nhiều có thể làm giảm kali, gây uể oải, yếu cơ, chuột rút và hồi hộp; trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đến nhịp tim.

Cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi bổ sung vitamin và khoáng chất.

2. Có nên bổ sung vitamin và khoáng chất?

Tốt nhất nên bổ sung vitamin và khoáng chất từ chế độ ăn cân đối, đa dạng thực phẩm. Tuy nhiên, sau các buổi liên hoan cuối năm, khi bữa ăn thường dư thừa đạm, chất béo, thiếu rau xanh, trái cây, kèm theo rượu bia, thức khuya và căng thẳng, cơ thể dễ rơi vào tình trạng "thừa năng lượng nhưng thiếu vi chất". Khi đó, việc bổ sung vitamin và khoáng chất đúng cách, ngắn hạn có thể giúp hỗ trợ cơ thể hồi phục.

Những đối tượng có thể cân nhắc bổ sung gồm:

- Người mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon, đầy bụng, kém tập trung.

- Người uống rượu bia thường xuyên.

- Người lớn tuổi hoặc có chế độ ăn thiếu cân đối.

4. Bổ sung thế nào cho an toàn?

Để đảm bảo việc bổ sung vitamin và khoáng chất an toàn, hiệu quả, cần lưu ý:

- Không tự ý dùng liều cao.

- Cần tuân thủ chỉ định, hướng dẫn của bác sĩ khi bổ sung vitamin và khoáng chất.

- Điều chỉnh lối sống: Ăn uống điều độ giữa các bữa tiệc, tăng rau xanh và trái cây, uống đủ nước, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và duy trì vận động nhẹ mỗi ngày. Thực phẩm bổ sung không thay thế chế độ ăn lành mạnh.

- Người có bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc điều trị cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

BS. Vũ Tiến