Cơ sở nào cho việc hạ nhiệt lãi vay?

Những tín hiệu điều hành gần đây cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang chuyển từ cách tiếp cận “bơm vốn” sang “tinh chỉnh” chính sách để dẫn dòng tín dụng hiệu quả hơn. Ảnh: Hoàng Anh

Áp lực vơi dần với lãi vay?

Từ góc nhìn kinh tế vĩ mô, biến động của mặt bằng lãi suất là một trong những yếu tố có tác động lớn nhất tới triển vọng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam trong năm nay.

Việc lãi suất tăng nhanh và mạnh trong thời gian ngắn đang tạo ra áp lực đáng kể đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp và chi tiêu hộ gia đình.

Các chu kỳ điều chỉnh lãi suất gần đây diễn ra với biên độ lớn và tốc độ nhanh, trong khi nền kinh tế chưa đủ thời gian hình thành các “bộ đệm” thích ứng.

Đặc biệt, nguy cơ “nhập khẩu lạm phát” thông qua kênh tỷ giá và giá năng lượng đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết do những bất ổn đến từ căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông.

Tại cuộc họp chiều ngày 5/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt và hiệu quả, thích ứng an toàn, phù hợp với tình hình thực tế...

Trước đó, sau khi lãi suất qua đêm đột ngột tăng trên 11% vào đầu tuần vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động thực hiện các biện pháp can thiệp bằng hoạt động bơm ròng hàng chục nghìn tỷ đồng thông qua kênh cầm cố. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước đang tập trung tối ưu các công cụ trên thị trường mở, như kéo lãi suất tín phiếu kỳ hạn bảy ngày giảm xuống ngưỡng 3%.

Theo ghi nhận của TheLEADER, nhiều ngân hàng đã hạ dần lãi suất huy động. Ngày 6/3/2026, Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội (SHB) giảm lãi suất các kỳ hạn từ sáu tháng trở lên xuống 0,1% còn 4,9%/năm; kỳ hạn 9 – 11 tháng còn 5%/năm, lãi suất kỳ hạn 12 tháng của SHB giảm 0,2%/năm xuống còn 5,3%/năm.

Tương tự, VCBNeo cũng vừa nói lời chia tay với mức lãi suất 6%/năm của các kỳ hạn từ 12-60 tháng. Ngân hàng liên doanh Indovina Bank (IVB) cũng đã giảm lãi suất huy động từ ngày 3/3 với mức giảm từ 0,05-0,25%/năm lãi suất các kỳ hạn từ 3-24 tháng.

Theo thống kê, có tới 12 ngân hàng giảm lãi suất huy động trong tháng 3 gồm: PGBank, Viet A Bank, Kienlongbank, Bac A Bank, Eximbank, IVB, LPBank, Nam A Bank, NCB, SHB, VCBNeo, Hong Leong Việt Nam.

Trong thông báo về diễn biến lãi suất của tổ chức tín dụng đối với khách hàng tháng 1/2026, NHNN cho biết lãi suất cho vay bình quân của ngân hàng thương mại trong nước đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 7 - 9,3%/năm.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết NHNN đã bám sát chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ triển khai các giải pháp điều hành phù hợp nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trước hết, Ngân hàng Nhà nước phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ để đáp ứng đầy đủ nhu cầu thanh toán và chi trả của nền kinh tế, đặc biệt trong thời điểm cao điểm cuối năm vừa qua.

Lãi suất trên thị trường diễn biến theo cung cầu. Lãi vay đối với các khoản vay mới có xu hướng giảm, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Đồng thời, thị trường tiền tệ tiếp tục duy trì ổn định, tín dụng tăng trưởng tích cực ngay từ đầu năm.

Dư địa thu hẹp

Mặc dù đã có những tín hiệu nhất định về việc lãi suất sẽ hạ nhiệt trong thời gian sắp tới, tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, vẫn còn nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng tới câu chuyện về điều hành lãi suất trong thời gian tới.

Trong đó, giá dầu tăng cao do những tác động địa chính trị gần đây có thể đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lên, đe dọa mục tiêu giữ lạm phát dưới 4,5%. Nếu lạm phát tăng mạnh, cơ sở để NHNN tiếp tục chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ không còn.

Người mua nhà ở thực vẫn chưa thể yên tâm về lãi suất khi đi vay trong thời gian tới. Ảnh: Dũng Minh - ĐT

Vấn đề giá dầu còn tác động tới tỉ giá khi Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) có thể cân nhắc tiếp tục xu hướng thắt chặt tiền tệ. Khi FED trì hoãn việc giảm lãi suất để kiểm soát lạm phát, tỷ giá sẽ chịu áp lực.

Riêng với lĩnh vực bất động sản, áp lực vẫn rất lớn khi dư nợ tín dụng được cho là đã tăng khoảng 36% so với cuối năm 2024. Trong cả kịch bản cắt giảm lãi vay, bất động sản dự kiến vẫn sẽ tiếp tục chịu áp lực lớn khi tại nhiều ngân hàng, tỷ lệ cho vay bất động sản đã "chạm trần".

Với việc cơ quan quản lý đã bắt đầu siết chặt các quy định để đảm bảo an toàn hệ thống, việc giải ngân cho lĩnh vực chắc chắn sẽ không còn dễ dàng như trước.

Các ngân hàng đang chịu áp lực “kép”: một là room chung, hai là quy định tốc độ tăng trưởng tín dụng bất động sản không được cao hơn tốc độ tăng trưởng chung của ngân hàng.

TS. Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng, việc kiểm soát tín dụng vào những lĩnh vực có rủi ro cao như bất động sản, chứng khoán là điều cần thiết để đảm bảo an toàn tài chính quốc gia.

Mặc dù vậy, động thái này đang tác động mạnh đến nhiều chủ thể trên thị trường và đề nghị cơ quan quản lý cần tính toán kỹ càng hơn, bởi nhóm chịu tác động rõ rệt nhất hiện nay là người vay mua nhà để ở.

Do đó, ông Đính đề xuất cơ quan các ngân hàng cần có sự linh hoạt hơn trong việc giải ngân tín dụng trên cơ sở minh bạch và chia sẻ rủi ro. Trong đó, các ngân hàng nên phân tách rõ khoản vay phục vụ nhu cầu ở thật và khoản vay đầu tư, đồng thời cân nhắc các gói lãi suất ổn định dài hơn thay vì ưu đãi ngắn hạn rồi điều chỉnh mạnh để tránh rủi ro cho người ở thực.

Việt Dương