Cơ sở y tế có thể là 'cửa ngõ' phát hiện trẻ em bị bạo hành

Bác sĩ thăm khám cho trẻ tại Bệnh viện Nhi Hà Nội.

Khi bệnh viện kích hoạt "lá chắn" khẩn cấp

Tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, ngay khi tiếp nhận một bệnh nhi có dấu hiệu bất thường, quy trình bảo vệ trẻ sẽ được kích hoạt tức thì với các bước xử lý chặt chẽ, đồng bộ: Việc đầu tiên và quan trọng nhất là các bác sĩ ưu tiên sơ cấp cứu, đảm bảo an toàn, chức năng sống cho trẻ. Bác sĩ tiến hành thăm khám toàn diện, chỉ định các xét nghiệm cần thiết và đặc biệt là chụp ảnh, ghi nhận tổn thương để lưu trữ như bằng chứng y pháp phục vụ điều tra khi cần thiết.

Song song với đó, Bệnh viện sẽ chủ động cách ly trẻ khỏi người bị nghi ngờ gây hại. Đặc biệt, tuyệt đối không để trẻ ở một mình với họ trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Việc phỏng vấn trẻ hoặc người đi cùng được thực hiện tại không gian riêng tư, đảm bảo tính khách quan, an toàn tâm lý để trẻ có thể cung cấp thông tin một cách trung thực nhất.

Mọi thông tin ngay sau đó sẽ được báo cáo lập tức cho Ban bảo vệ trẻ em qua đường dây nóng hoạt động 24/7. Ban này sẽ họp nhanh, thống nhất phương án xử lý và xin ý kiến chỉ đạo trực tiếp từ Trưởng ban hoặc Ban Giám đốc bệnh viện.

Dựa trên quy định của Luật Trẻ em, Bệnh viện sẽ vừa điều trị vừa hướng dẫn gia đình thực hiện nghĩa vụ trình báo vụ việc qua Tổng đài 111 hoặc chủ động gửi công văn trình báo tới công an phường nơi bệnh viện đặt trụ sở.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ phía bệnh viện, lực lượng công an cùng các bên liên quan sẽ nhanh chóng vào cuộc xác minh hành vi xâm hại, đánh giá mức độ nguy cơ và tình trạng an toàn của trẻ. Tùy theo kết quả xác minh, các biện pháp bảo vệ khẩn cấp sẽ được thiết lập; trẻ có thể được đưa vào môi trường an toàn, đồng thời vụ việc có thể bị khởi tố nếu đủ căn cứ pháp lý.

Ths.BS Phạm Văn Hòa, Phụ trách Phòng Kế hoạch tổng hợp (Bệnh viện Nhi Hà Nội) cho biết: “Quy trình tiếp nhận và xử lý riêng biệt đối với các trường hợp trẻ bị bạo hành, xâm hại hoặc nghi ngờ xâm hại đã được ban hành và vận hành đồng bộ tại Bệnh viện Nhi Hà Nội. Quy trình này chính là "lá chắn" bảo vệ trẻ em ngay từ thời điểm bước chân vào cơ sở y tế”.

Theo đó, thực tế tại Bệnh viện Nhi Hà Nội cũng đã ghi nhận nhiều trường hợp được phát hiện và can thiệp kịp thời nhờ quy trình này.

“Có trường hợp bệnh nhi nhập viện với các thương tích không phù hợp với lời kể của người giám hộ. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, bệnh viện ngay lập tức lập biên bản tiếp nhận thông tin và gửi công văn trình báo công an phường. Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng chức năng đã có mặt tại viện để làm việc với các bên liên quan, kịp thời ngăn chặn nguy cơ trẻ tiếp tục bị xâm hại và đưa trẻ vào diện theo dõi đặc biệt tại địa phương. Có trường hợp khác, khi bác sĩ phát hiện dấu hiệu bất thường tại vị trí nhạy cảm kèm theo trạng thái tâm lý hoảng sợ cực độ của trẻ, quy trình thu thập bằng chứng y khoa được triển khai đầy đủ. Đồng thời, bệnh viện phối hợp với công an lập biên bản làm việc ngay tại cơ sở. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt, đối tượng nghi vấn nhanh chóng được khoanh vùng điều tra, trong khi trẻ được hỗ trợ trị liệu tâm lý chuyên sâu để sớm ổn định tinh thần”, Ths.BS Phạm Văn Hòa chia sẻ.

Tại TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Nhi đồng 1 cũng là đơn vị điển hình xây dựng được “mô hình một cửa” trong hỗ trợ trẻ em bị bạo hành, xâm hại. Đơn cử như trong vụ tiếp nhận trẻ 2 tuổi bị mẹ và cha hờ bạo hành xảy ra tháng 5 vừa qua, ngay khi tiếp nhận, bệnh viện đã kích hoạt mô hình này, phối hợp liên ngành để hỗ trợ trẻ. Bệnh viện hỗ trợ toàn bộ chi phí điều trị, sinh hoạt, nhu yếu phẩm. Sau xuất viện, trẻ tiếp tục được chăm sóc tại Trung tâm Công tác xã hội TP Hồ Chí Minh tối đa 3 tháng để thuận lợi tái khám, theo dõi. Sau đó, trẻ sẽ được chuyển về cơ sở bảo trợ xã hội để tiếp tục nuôi dưỡng lâu dài.

Theo ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, hiện các bệnh viện nhi trên địa bàn Thành phố đã triển khai mô hình này; để khi có trường hợp phụ nữ hoặc trẻ em bị bạo hành, xâm hại, hệ thống sẽ kích hoạt ngay. Bệnh viện tiếp nhận điều trị, sau đó phối hợp trung tâm công tác xã hội để tiếp tục chăm sóc, nuôi dưỡng, hỗ trợ tâm lý.

Vai trò đầu mối phối hợp liên ngành

Không dừng lại ở việc điều trị tại chỗ cho các trẻ bị bạo hành, vai trò của bệnh viện còn được nâng tầm thành một mắt xích kết nối đa ngành: Từ y tế, công tác xã hội, tâm lý cho đến cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để bảo vệ toàn diện cho trẻ.

Theo Ths.BS Phạm Văn Hòa, bệnh viện cam kết bảo mật tuyệt đối thông tin của người cung cấp thông tin về trẻ bị bạo hành. Bệnh viện cũng nỗ lực để nơi đây thực sự trở thành nơi an toàn nhất cho trẻ em trong những tình huống nhạy cảm. Quy trình chặt chẽ, sự phối hợp liên ngành và tinh thần chủ động của đội ngũ y tế đã, đang và sẽ góp phần tạo nên "lá chắn" quan trọng, giúp những trẻ bị bạo hành, xâm hại được phát hiện sớm và bảo vệ kịp thời để trẻ có cơ hội hồi phục cả về thể chất lẫn tinh thần.

Theo đó, điểm cốt lõi của quy trình này không chỉ xử lý tình huống đã xảy ra, mà còn ngăn chặn nguy cơ trẻ tiếp tục bị xâm hại sau khi rời bệnh viện; mọi thông tin được chuyển giao đầy đủ cho cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để theo dõi, giám sát an toàn cho trẻ trong thời gian tiếp theo.

Đặc biệt với những mô hình như “mô hình một cửa” đã triển khai mạnh mẽ tại TP Hồ Chí Minh, theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức, Bộ Y tế xem xét nhân rộng trên toàn quốc.

Tuy nhiên, quy trình tại các bệnh viện có chặt chẽ đến đâu, đó vẫn là giải pháp khi sự việc đã rồi. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức: "Đừng đợi trẻ bị đánh rồi mới cứu; mà khâu dự phòng rất quan trọng. Quan trọng nhất là phải ngăn chặn bạo hành trẻ em từ trước khi bi kịch xảy ra".

Theo Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức, để phòng ngừa hiệu quả, cần có sự phối hợp liên ngành thay vì chỉ riêng ngành y tế. Việc xây dựng hệ thống phân nhóm nguy cơ trẻ bị bạo hành, tương tự nhiều quốc gia đang áp dụng. Những trẻ thuộc nhóm nguy cơ rất cao phải được cả xã hội cùng theo dõi, hỗ trợ; chính quyền địa phương, đoàn thể, trường học, y tế… phải cùng vào cuộc. Bởi khi cộng đồng và chính quyền hiện diện thường xuyên, những người có ý định bạo hành cũng sẽ e dè hơn.

Bên cạnh đó, số Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 phải len lỏi được vào tới từng khu dân cư, khu công nghiệp, từng gia đình có nguy cơ cao. Chỉ cần hàng xóm nghi ngờ có bạo hành là phải nghĩ ngay tới 111.