Cơm bán trú học đường đồng hành cùng học trò vùng cao

Bữa cơm bán trú của học sinh Trường phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Thuận Bắc, xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Ở những bản làng miền núi, có em nhà cách trường nhiều cây số, có em lớn lên trong những gia đình quanh năm bám nương rẫy, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Vì vậy, một bữa cơm đủ chất, một giấc ngủ trưa yên lành dưới mái trường, giúp các em có thêm sức khỏe, đồng thời là điểm tựa để hành trình đến lớp bớt gian nan.

Ấm lòng những bữa cơm học đường

Những ngày đầu tháng 11, về các trường học ở xã Thuận Bắc, dễ dàng bắt gặp không khí rộn ràng mỗi giờ cơm trưa. Sau tiếng trống tan học, từng tốp học sinh ríu rít bước vào nhà ăn. Những khay cơm nóng hổi được xếp ngay ngắn, tiếng nói cười xen lẫn lời nhắc nhủ ân cần của thầy cô. Giữa miền đất còn nhiều nắng gió, bữa cơm học đường mang đến hơi ấm của sự chăm sóc, sẻ chia.

Tại Trường phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Thuận Bắc, 280 học sinh đều là con em đồng bào dân tộc thiểu số, phần lớn có hoàn cảnh khó khăn, gia đình sống dựa vào sản xuất nông nghiệp. Với nhiều em, khoảng cách từ nhà đến trường từng là trở ngại không nhỏ. Nay được ăn ở nội trú với ba bữa mỗi ngày, các em không còn phải tất bật đi về trên những cung đường xa, có thêm thời gian nghỉ ngơi, học tập và tham gia hoạt động tập thể.

Các em học sinh quây quần bên mâm cơm bán trú, tiếp thêm năng lượng sau giờ học và vun đắp tình bạn, khiến mái trường nội trú trở thành ngôi nhà thứ hai. (Ảnh: PHƯỚC THIỆN)

Nếp sinh hoạt dưới mái trường nội trú dần trở thành nhịp sống quen thuộc. Từ giờ ăn, giấc ngủ đến những buổi tự học, mọi hoạt động được tổ chức nền nếp, giúp học sinh rèn luyện tính tự lập, ý thức kỷ luật và kỹ năng sống. Quan trọng hơn, những bữa ăn đủ dinh dưỡng góp phần cải thiện thể trạng, tăng khả năng tập trung, tạo nền tảng để các em học tập tốt hơn.

Thầy Hán Thanh Đông, Phó Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, bếp ăn nội trú có ý nghĩa đặc biệt đối với học sinh ở xa, hoàn cảnh gia đình khó khăn. Khi được bảo đảm bữa ăn, chỗ ở và điều kiện sinh hoạt, các em yên tâm học tập, duy trì chuyên cần, từng bước tiến bộ trong rèn luyện. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục.

Với em Đàng Mai Linh, học sinh lớp 9/2, niềm vui đến trường còn hiện hữu trong những bữa cơm quây quần bên bạn bè. Sau giờ học, được thưởng thức những món ăn nóng hổi, trò chuyện và chia sẻ cùng nhau là những khoảnh khắc thân thương. Bữa cơm không đơn thuần là tiếp thêm năng lượng mà còn vun đắp tình bạn, tình thầy trò, khiến mái trường nội trú trở thành ngôi nhà thứ hai.

Trường phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Thuận Bắc tạo mã QR thực đơn hằng ngày để phụ huynh, giáo viên và học sinh giám sát phục vụ bữa ăn bán trú. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Nếu với học sinh trung học cơ sở, bữa ăn nội trú giúp ổn định sinh hoạt, duy trì việc học thì ở bậc mầm non, dinh dưỡng học đường còn đặt nền móng cho sự phát triển thể chất và trí tuệ. Đây là giai đoạn trẻ cần được cung cấp năng lượng và các dưỡng chất thiết yếu để phát triển chiều cao, cân nặng, hoàn thiện chức năng cơ thể và tăng cường sức đề kháng.

Tại Trường mầm non Thuận Bắc, 998 trẻ đang học tại 3 điểm trường, trong đó có 336 trẻ là người dân tộc thiểu số. Để mỗi bữa ăn bảo đảm chất lượng, nhà trường chú trọng từ xây dựng thực đơn, lựa chọn thực phẩm đến chế biến, chia suất ăn phù hợp với từng độ tuổi.

Cô Phùng Thị Thanh Hiếu, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, công tác an toàn thực phẩm được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kiểm thực ba bước, từ tiếp nhận nguyên liệu, giám sát chế biến đến kiểm tra thức ăn trước khi sử dụng. Việc kiểm soát chặt chẽ từng khâu không chỉ hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm mà còn góp phần bảo đảm dinh dưỡng, giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống, sinh hoạt khoa học ngay từ những năm đầu đời.

Bữa ăn bán trú của các cháu mẫu giáo tại Trường mầm non Thuận Bắc. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Theo ông Đỗ Nguyên Hải Đăng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thuận Bắc, ngay từ đầu năm học 2026-2027, địa phương đã chỉ đạo các trường rà soát nhu cầu ăn bán trú, nội trú; chủ động bố trí bếp ăn, nhà ăn, nơi nghỉ ngơi và xây dựng phương án tổ chức phù hợp. Các chế độ hỗ trợ được triển khai theo quy định, bảo đảm định lượng và chất lượng bữa ăn cho học sinh.

Giữ lửa những căn bếp giữa đại ngàn

Rời Thuận Bắc, đến xã Bác Ái Tây, câu chuyện chăm lo bữa ăn học đường lại mang những nỗi nhọc nhằn riêng. Địa hình miền núi chia cắt, dân cư phân tán, khoảng cách giữa các điểm trường xa, khiến việc tổ chức bán trú gặp trở ngại về vận chuyển thực phẩm, nhân lực và điều kiện bảo quản.

Trường mầm non Bác Ái Tây có một điểm trường chính, một phân hiệu và 6 điểm trường, nhưng chỉ có 3 bếp ăn chính. Có những điểm trường cách nhau hàng chục kilômét, khiến hành trình đưa những suất ăn đến với trẻ thêm vất vả. Trong điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực còn hạn chế, đội ngũ giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng phải nỗ lực để duy trì bữa ăn hằng ngày.

Dẫu khó khăn, những căn bếp vẫn đều đặn đỏ lửa. Từ sáng sớm, công việc tiếp nhận thực phẩm, kiểm tra nguyên liệu, sơ chế, nấu nướng được thực hiện theo quy trình. Mỗi suất ăn đến với trẻ là kết quả của nhiều công đoạn, đòi hỏi sự cẩn trọng, trách nhiệm và tận tâm của những người làm công tác nuôi dưỡng.

Cô Trương Thị Tâm, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Dù còn nhiều thiếu thốn, nhà trường luôn cố gắng khắc phục khó khăn để trẻ được hưởng những bữa ăn đủ chất, an toàn. Bởi với trẻ em vùng cao, dinh dưỡng đâu chỉ bảo đảm sức khỏe trước mắt mà còn góp phần cải thiện thể trạng, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài”.

Đằng sau mỗi bữa cơm là sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, nhân viên y tế và đơn vị cung cấp thực phẩm. Việc kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu, giám sát giao nhận, chế biến, vệ sinh bếp ăn và lưu mẫu thức ăn được chú trọng. Đặc biệt, ở những điểm trường xa, khâu vận chuyển và bảo quản thực phẩm càng cần được kiểm soát để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn, giữ chất lượng bữa ăn.

Theo ông Nguyễn Văn Cảnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bác Ái Tây, năm học 2026-2027, toàn xã có 1.211 học sinh thuộc diện thực hiện chế độ ăn bán trú theo quy định, gồm 829 trẻ mầm non, 95 học sinh tiểu học và 287 học sinh trung học cơ sở.

Địa phương đã chỉ đạo các trường phối hợp Ban đại diện cha mẹ học sinh và đơn vị cung cấp thực phẩm tăng cường giám sát chất lượng bữa ăn. Việc lắp đặt camera tại các bếp ăn được triển khai nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch, tạo điều kiện để phụ huynh cùng tham gia giám sát công tác nuôi dưỡng học sinh.

Thực tế cho thấy, để duy trì những bữa ăn bán trú ở vùng cao, ngoài nguồn kinh phí hỗ trợ còn cần hệ thống bếp ăn phù hợp, nhân lực ổn định và quy trình kiểm soát thực phẩm nghiêm ngặt. Đặc biệt, với những trường có nhiều điểm lẻ, việc đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức vận chuyển và bảo quản thức ăn hợp lý là yếu tố quan trọng để thu hẹp khoảng cách trong điều kiện chăm sóc trẻ giữa miền núi và đồng bằng.

Bữa cơm trưa của các cháu Trường mầm non Bác Ái Tây. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Những năm qua, chính sách hỗ trợ theo Nghị định số 105/2020/NĐ-CP và Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã góp phần tạo thêm nguồn lực chăm lo học sinh ở vùng khó khăn. Từ những quy định, chính sách ấy, các bữa ăn học đường được duy trì, góp phần giảm gánh nặng cho gia đình, nhất là những hộ nghèo, cận nghèo.

Xét ở góc độ giáo dục, bữa ăn bán trú còn mang ý nghĩa vượt ra ngoài nhu cầu dinh dưỡng. Việc ăn, nghỉ tại trường cũng giảm thời gian đi lại, hạn chế tình trạng mệt mỏi, góp phần duy trì sĩ số, giảm nguy cơ bỏ học do hoàn cảnh khó khăn. Đó chính là sự gắn kết giữa chính sách an sinh và mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giữa những bản làng còn nhiều gian khó, mỗi căn bếp đỏ lửa là một điểm tựa lặng thầm trên hành trình gieo chữ. Trong từng suất cơm có sự quan tâm của Nhà nước, trách nhiệm của chính quyền địa phương và cả tấm lòng tận tụy của những thầy cô, nhân viên ngày ngày chăm chút cho học trò.

Chăm lo chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh vùng cao khu vực phía nam Khánh Hòa luôn được quan tâm. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Rồi từ những nhà ăn nhỏ giữa miền sơn cước, tiếng cười trẻ thơ lại ngân vang sau mỗi giờ học. Những bữa cơm bình dị vừa nuôi lớn thể chất, vun đắp niềm tin và giữ cho bước chân học trò thêm vững vàng trên con đường đến lớp.

Thế mới cảm nhận sâu sắc, hành trình chinh phục con chữ, vươn tới tương lai của trẻ em vùng cao được nâng đỡ từ chính những điều giản dị nhất: một bữa cơm đủ đầy, một mái trường ấm áp và những tấm lòng luôn hướng về các em.