Côn Đảo - nơi từng là 'địa ngục trần gian'

Suốt hơn một thế kỷ, với chế độ vô cùng hà khắc từ Pháp qua Mỹ, nhà tù Côn Đảo đã giam cầm, đày đọa hơn 200.000 tù nhân chính trị; 20.000 người đã bị vùi thây trên đảo.

Suốt hơn một thế kỷ, với chế độ vô cùng hà khắc từ Pháp qua Mỹ, nhà tù Côn Đảo đã giam cầm, đày đọa hơn 200.000 tù nhân chính trị; 20.000 người đã bị vùi thây trên đảo.

Những di tích tiêu biểu tại Côn Đảo: Trại đập đá – nơi chí sĩ Phan Châu Trinh viết ‘Đập đá ở Côn Lôn’, Chuồng cọp – biểu tượng của chế độ giam cầm tàn bạo, và Cầu tàu 914 – chứng tích đau thương của hàng nghìn tù nhân

Đến tháng 4/1975, Côn Đảo còn giam cầm 7448 tù nhân, trong đó có 4234 tù chính trị; 3214 tù thường phạm và quân phạm. Trong số tù chính trị có 2488 người đang chịu chế độ cấm cố; 1746 người bị bắt lao động khổ sai.

Hình ảnh tù nhân bị giam cầm trong chuồng cọp và xà lim

Qua hai thời kỳ, kẻ thù đã cho xây dựng ở Côn Đảo 127 phòng giam, 44 xà lim, 504 chuồng cọp, chuồng bò, hầm xay lúa, khu đập đá, phòng phơi nắng và phòng tra tấn. Hai thời kỳ lịch sử khác nhau nhưng độ tàn độc của kẻ thù thì đều không có giới hạn giống nhau.

Hướng dẫn viên giới thiệu hệ thống xà lim và các điểm giam cầm, tra tấn khét tiếng tại Côn Đảo như Hầm phân bò – nơi biệt giam tù nhân đặc biệt, Di tích Bãi Sọ người và Chuồng bò, những chứng tích khắc ghi tội ác của chế độ lao tù thực dân, đế quốc.

Bia tưởng niệm tại Di tích cuộc võ trang vượt ngục ngày 12/12/1952

Thăm di tích nhà tù Côn Đảo, chúng tôi được hiểu sâu sắc thêm về những năm tháng kẻ thù đày đọa các nhà yêu nước như Huỳnh Thúc Kháng, Đặng Nguyên Cẩn, Ngô Đức Kế… cùng hàng chục thân sĩ bị kết án chính trị.

Đặc biệt, năm 1908, sau vụ chống sưu thuế Trung Kỳ, chí sĩ Phan Châu Trinh bị chính quyền thực dân bắt giam và đày ra Côn Đảo với án khổ sai chung thân.

Ngày trở về - tháng 6/1975

Gần một thế kỷ qua, bao thế hệ người Việt đều thuộc bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” của nhà hoạt động chính trị Phan Tây Hồ, thể hiện khí phách hiên ngang, bất khuất không lụy tù đày.

Nhà tù Côn Đảo cũng là nơi địch đọa đày các chiến sĩ cách mạng như: Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Nguyễn Duy Trinh, Lê Thanh Nghị, Lê Văn Lương, Hoàng Quốc Việt, Nguyễn Văn Linh… và nhiều cán bộ cao cấp khác của Đảng.

Nghĩa trang Hàng Dương tại Đặc khu Côn Đảo trong ngày lễ. Ảnh: M.Vũ (hanoimoi.vn)

Ở Nghĩa trang Hàng Dương, với khuôn viên rộng gần 20 ha, được chia thành 5 khu mộ liệt sĩ với 1921 ngôi mộ; trong đó có 713 ngôi mộ có tên và 1208 mộ chưa tìm được danh tính. So với tổng số 20.000 người đã mãi mãi ngã xuống trên mảnh đất Côn Đảo suốt hơn một thế kỷ nơi đây từng là “địa ngục trần gian”, số mộ phần được quy tập về nghĩa trang chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.

Phần mộ liệt sĩ - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu tại Nghĩa trang Hàng Dương. Ảnh: M.Vũ (hanoimoi.vn)

Con đường lớn vòng quanh Côn Đảo

Cuộc đời của các liệt sĩ mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân. Nếu không ngã xuống vì lý tưởng trong những ngày tranh đấu thì những con người can trường ấy sẽ trở thành những tinh hoa, những nhân tài của đất nước thời kiến thiết hòa bình.

Côn Đảo chỉ là một quần đảo nhỏ mà sao lịch sử đã lê bước chân qua nơi này một cách chậm rãi và nặng nề đến thế. Đến với Côn Đảo, chúng tôi như được sống trong một thế giới khác - một không gian của ba chiều cảm xúc: quá khứ, hiện tại, tương lai.

Mũi Cá Mập, nơi chứng kiến nhiều cuộc vượt ngục của tù nhân Côn Đảo. Ảnh: Internet

Ở chiều quá khứ là thẳm sâu những ký ức miên man về đau thương và bất khuất, về số phận và sự can trường của những chứng nhân lịch sử mà đất nước này luôn ghi nhớ về họ bằng lòng biết ơn vô hạn.

Một góc Côn Đảo nhìn từ Cầu tàu 914 và bãi biển Côn Đảo – vẻ đẹp bình yên, trong lành giữa không gian giàu giá trị lịch sử và dấu ấn thời gian

Một góc huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa Vũng – Tàu. Ảnh: Internet

Nội dung, hình ảnh: Uông Thái Biểu
Trình bày: Phạm Lương
*Bài viết có sử dụng thêm hình ảnh khai thác từ Internet

Uông Thái Biểu

Nguồn Lâm Đồng: https://baolamdong.vn/con-dao-noi-tung-la-dia-nguc-tran-gian-438268.html