'Con ghét bố mẹ': Đằng sau một chữ 'ghét' là điều gì?

“Con ghét bố mẹ” vốn không phải một nhóm mới. Nhóm được lập từ năm 2021 nhưng chỉ đến những ngày cuối tháng 9/2026 mới bất ngờ lan rộng. Ngày 29/9, nhóm được ghi nhận khoảng 120.000 thành viên; đến ngày 30/9 đã vượt 200.000 và tiếp tục tăng mạnh.

Điều khiến cộng đồng này được chú ý không chỉ là tốc độ tăng thành viên, mà còn là những câu chuyện được chia sẻ phía sau màn hình. Có người kể về những lần bị bố mẹ mắng, bị so sánh với “con nhà người ta”; có người mệt mỏi vì điện thoại bị kiểm soát, chuyện tình cảm bị can thiệp hay lựa chọn cá nhân không được tôn trọng... Nhiều mâu thuẫn không xuất hiện trong một ngày mà tích tụ qua nhiều năm.

Đáng chú ý, nhiều bài viết được đăng ẩn danh. Có những điều người trẻ không thể nói với cha mẹ nhưng lại có thể kể rất chi tiết với hàng chục nghìn người xa lạ.

Vậy chữ “ghét” trong tên nhóm thực sự nói lên điều gì? Con số hàng trăm nghìn thành viên phản ánh điều gì về nhu cầu được lắng nghe của người trẻ? Và đâu là lúc một lời bức xúc cần được nhìn nhận như tín hiệu cảnh báo?...

Phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân đã trao đổi với PGS.TS. Hoàng Trung Học – Chuyên gia tâm lý học trường học, Trưởng khoa Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục về những vấn đề này.

PGS.TS. Hoàng Trung Học – Chuyên gia tâm lý học trường học, Trưởng khoa Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục

Đừng đo tình cảm của con cái bằng số thành viên một nhóm Facebook

- Thưa PGS.TS. Hoàng Trung Học, hơn 100.000 thành viên, rồi nhanh chóng vượt 200.000, một con số đủ lớn để khiến dư luận đặt câu hỏi về những gì đang diễn ra trong các gia đình. Nhưng có phải cứ một người tham gia nhóm “Con ghét bố mẹ” là đồng nghĩa với việc người đó đang “ghét bố mẹ”? Con số này thực sự nói lên điều gì?

PGS.TS. Hoàng Trung Học: Trước hết, không thể hiểu hơn 100.000 thành viên là hơn 100.000 người “ghét bố mẹ”. Trong một nhóm mở, có người tham gia để giãi bày, nhưng cũng có cha mẹ, người làm giáo dục và những người chỉ muốn tìm hiểu câu chuyện đang được chú ý. Con số ấy phản ánh sức hút của một chủ đề xã hội, không phải kết quả đo lường tình cảm của con cái đối với cha mẹ.

Điều đáng suy nghĩ hơn là: vì sao một cái tên gay gắt lại khiến nhiều người dừng lại, đọc và lên tiếng? Với một bộ phận người trẻ, có thể đó là cơ hội nói ra những tổn thương chưa từng được lắng nghe trong gia đình. Thay vì tranh cãi với tên nhóm, người lớn nên chú ý đến những trải nghiệm cụ thể phía sau mỗi lời kể.

“Con ghét bố mẹ” đôi khi là “con đã nói nhưng không ai nghe”

- Tên nhóm là “Con ghét bố mẹ” - một cách nói rất mạnh, thậm chí dễ khiến người lớn phản ứng ngay lập tức. Nhưng nếu một đứa trẻ nói “con ghét bố mẹ”, liệu chúng ta có nên hiểu đúng theo nghĩa đen của chữ “ghét”, hay cần nhìn sâu hơn vào cảm xúc và những điều đã dẫn tới câu nói ấy?

PGS.TS. Hoàng Trung Học: Trong lúc tức giận, người trẻ thường dùng một từ rất mạnh để nói về một cảm xúc phức tạp. “Con ghét bố mẹ” đôi khi có nghĩa là “con đau vì bị so sánh”, “con thấy mình không được tin” hoặc “con đã nói nhiều lần mà không được ai nghe”.

Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu được tôn trọng ý kiến và có quyền tự chủ cũng trở nên rõ nét hơn; khi nhu cầu ấy liên tục va chạm với cách ứng xử của cha mẹ, xung đột dễ gay gắt.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi lời nói ấy chỉ là bốc đồng hay “giận thì nói vậy”. Có những trường hợp trẻ đang chịu sự xúc phạm, kiểm soát quá mức hoặc bạo lực. Cách tiếp cận đúng là hỏi: “Điều gì đã xảy ra khiến con nói như thế?” Hiểu nguyên nhân cụ thể mới có thể giúp gia đình thay đổi.

Một không gian để nói ra, nhưng chưa chắc là nơi để dừng lại

-Một điều rất đáng chú ý là nhiều người trẻ có thể kể những chuyện rất riêng tư với hàng chục nghìn người xa lạ nhưng lại không thể nói với chính cha mẹ mình. Vì sao mạng xã hội, đặc biệt là không gian ẩn danh, lại có thể trở thành nơi họ dễ mở lời hơn? Và khi những người cùng tổn thương tìm đến nhau, cộng đồng ấy sẽ giúp họ giải tỏa hay có nguy cơ khiến cảm xúc tiêu cực bị đẩy đi xa hơn?

PGS.TS. Hoàng Trung Học: Nói với cha mẹ có thể khiến người trẻ lo bị mắng, bị phủ nhận cảm xúc hoặc phải chịu hậu quả ngay trong sinh hoạt hằng ngày. Trên mạng, nhất là khi có thể giấu tên, các em có khoảng cách an toàn hơn để bắt đầu kể chuyện. Gặp người từng trải qua hoàn cảnh tương tự cũng giúp các em bớt cảm giác cô độc.

Tác động của cộng đồng phụ thuộc vào cách mọi người phản hồi. Nếu người tham gia được lắng nghe, được gợi mở nhiều góc nhìn và biết tìm sự giúp đỡ phù hợp, đó có thể là điểm khởi đầu có ích. Nhưng nếu họ chỉ cùng nhau nhắc đi nhắc lại nỗi bức xúc, cổ vũ những kết luận cực đoan hoặc những hành động thiếu an toàn, cảm xúc tiêu cực có thể sâu thêm. Vì vậy, không thể kết luận cả nhóm là tốt hay xấu chỉ từ tên gọi hoặc vài bài đăng nổi bật. Điều người trẻ cần không chỉ là nơi nói ra, mà còn là sự hỗ trợ để bước tiếp.

Niềm tin không hình thành từ yêu cầu “con phải tâm sự với bố mẹ”, mà từ những lần con nói ra và thực sự được lắng nghe

Không phải lời giận dữ nào cũng chỉ là bốc đồng

- Vậy khi nào một câu “con ghét bố mẹ” chỉ là sự bùng nổ cảm xúc trong một cuộc cãi vã, và khi nào đó lại là tín hiệu cảnh báo về một vấn đề nghiêm trọng hơn? Cha mẹ cần nhìn vào những dấu hiệu nào để không bỏ qua một đứa trẻ đang thực sự gặp nguy cơ?

PGS.TS. Hoàng Trung Học: Không thể đánh giá mức độ nguy cơ chỉ bằng một câu “tôi ghét bố mẹ”. Người lớn cần xem lời nói ấy xuất hiện trong hoàn cảnh nào, kéo dài bao lâu và đi kèm những thay đổi gì. Một câu nói sau cuộc cãi vã, rồi trẻ dần bình tĩnh, vẫn học tập, sinh hoạt và có thể trò chuyện, khác với việc trẻ liên tục tuyệt vọng, thu mình, mất ngủ, sa sút rõ rệt hoặc nhiều lần nói muốn bỏ nhà đi.

Đặc biệt, mọi lời nhắc đến tự làm hại bản thân, cái chết, kế hoạch bỏ đi cụ thể hoặc việc trẻ đang bị bạo lực đều cần được xem xét nghiêm túc. Hãy bình tĩnh hỏi thẳng về sự an toàn của trẻ, ở bên trẻ và tìm người có chuyên môn hoặc dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp khi cần. Nếu gia đình chính là nơi trẻ không an toàn, việc trước tiên là bảo vệ trẻ và kết nối với một người lớn đáng tin cậy; không nên ép trẻ lập tức hòa giải.

Niềm tin bắt đầu từ những lần con nói và thực sự được lắng nghe

- Và nếu phải gửi một thông điệp trực tiếp tới những cha mẹ đang có con ở tuổi vị thành niên - những người có thể một ngày nào đó nghe chính con mình nói “con ghét bố mẹ” - ông muốn họ bắt đầu từ đâu? Làm thế nào để một lời nói tưởng như rất khó nghe lại trở thành điểm bắt đầu cho một cuộc đối thoại thay vì một cuộc đối đầu mới?

PGS.TS. Hoàng Trung Học: Hãy làm cho lần con nói thật trở thành một trải nghiệm an toàn. Khi nghe một lời khó nghe, cha mẹ có thể bắt đầu bằng: “Bố mẹ muốn hiểu. Chuyện gì đã khiến con buồn và giận đến vậy?” Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý với mọi điều con nói; đó là bước cần thiết để biết điều gì đang xảy ra trước khi bàn về giới hạn và cách giải quyết.

Nếu cha mẹ đã làm con tổn thương, một lời nhận trách nhiệm chân thành có sức mở đường hơn nhiều lời giảng giải. Niềm tin không hình thành từ yêu cầu “con phải tâm sự với bố mẹ”, mà từ những lần con nói ra và thực sự được lắng nghe.

- Xin trân trọng cảm ơn PGS.TS. Hoàng Trung Học!