Con người có thể sống tới bao nhiêu tuổi? Khoa học đã tìm ra giới hạn

Nhiên cứu của các nhà khoa học Nga cho rằng việc vượt qua giới hạn sinh học có thể kéo dài tuổi thọ con người lên đến gần 200 năm - mặc dù bất tử vẫn là điều không thể. Ảnh: Unsplash/Age Cymru

Nếu một ngày nào đó con người có thể chữa khỏi lão hóa, chúng ta sẽ sống được bao lâu? Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí NPJ Ageing, câu trả lời có thể là 146-194 năm, tức gần gấp đôi tuổi thọ trung bình hiện nay. Dù vậy, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, tuổi thọ của con người vẫn khó vượt qua ngưỡng khoảng 200 năm.

Nghiên cứu do các nhà khoa học Nga thực hiện nhằm xác định liệu con người có tồn tại một giới hạn tuổi thọ tuyệt đối hay không nếu mọi nguyên nhân chính gây lão hóa đều được loại bỏ, ngoại trừ các đột biến soma (somatic mutations) - những biến đổi ADN tích tụ trong tế bào theo thời gian.

Tuổi thọ có thể tăng gấp đôi

Trong nhiều thập kỷ qua, giới khoa học đã xác định hàng loạt “dấu ấn của lão hóa” như viêm mãn tính, rối loạn chức năng ty thể, sự tích tụ của các tế bào già cỗi và suy giảm khả năng tái tạo của mô. Đây đều là những mục tiêu mà các liệu pháp chống lão hóa đang hướng tới.

Để đánh giá giới hạn cuối cùng của tuổi thọ, nhóm nghiên cứu xây dựng một mô hình toán học giả định rằng trong tương lai, y học có thể đảo ngược hoàn toàn tất cả các cơ chế lão hóa nói trên. Khi đó, yếu tố duy nhất tiếp tục làm cơ thể già đi là các đột biến ADN phát sinh tự nhiên trong tế bào.

Ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, tuổi thọ của con người vẫn khó vượt qua ngưỡng khoảng 200 năm. Ảnh: The Independent

Theo các tác giả, mô hình cho thấy nếu chỉ còn chịu tác động của các đột biến này, tuổi thọ trung vị của con người có thể đạt từ 146 đến 194 năm, cao gần gấp đôi mức trung bình khoảng 79 năm hiện nay.

Nhóm nghiên cứu viết: “Kết quả của chúng tôi cho thấy ngay cả khi tất cả các dấu ấn của lão hóa đều được loại bỏ, ngoại trừ các đột biến soma, tuổi thọ trung vị của con người cũng chỉ đạt từ 146 đến 194 năm”.

ADN vẫn là rào cản lớn nhất

Các đột biến soma là những thay đổi trong ADN xảy ra trong suốt cuộc đời khi tế bào phân chia hoặc chịu tác động của quá trình trao đổi chất và môi trường. Khác với nhiều cơ chế lão hóa khác, chúng gần như không thể ngăn chặn hoàn toàn.

Thông qua mô hình mô phỏng, các nhà khoa học nhận thấy mức độ tổn thương do đột biến ADN khác nhau giữa các cơ quan.

Trong đó, não và tim chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vì phần lớn tế bào tại đây rất hiếm khi được thay thế sau khi con người trưởng thành. Khi ADN bị tổn thương, các tế bào này khó có khả năng tự phục hồi.

Ngược lại, gan có khả năng tái tạo liên tục nên chống chịu tốt hơn trước sự tích tụ của các đột biến.

Sau khi kết hợp mô phỏng của nhiều cơ quan, nhóm nghiên cứu kết luận rằng chính các đột biến ADN sẽ quyết định giới hạn cuối cùng của tuổi thọ con người.

Theo các tác giả, khoảng cách giữa tuổi thọ hiện nay và mức tối đa 146-194 năm cũng cho thấy các cơ chế lão hóa khác đang góp phần rút ngắn tuổi thọ ở mức độ tương đương với các đột biến ADN.

Tuổi thọ trung bình hiện nay của con người là 79 tuổi. Các nhà khoa học ước tính, ngay cả khi y học tương lai loại bỏ được hầu hết nguyên nhân gây lão hóa, sự tích tụ đột biến ADN vẫn có thể giới hạn tuổi thọ con người ở khoảng 156 năm; mô hình đa cơ quan cho thấy mức tuổi thọ trung vị dao động từ 146-194 năm. Trong kịch bản "cơ thể gần như không lão hóa", tuổi thọ lý thuyết có thể lên tới khoảng 1.759 năm. Biểu đồ: ZME Science

Mới là dự báo lý thuyết

Các nhà khoa học lưu ý rằng kết quả nghiên cứu không đồng nghĩa con người sẽ sớm sống tới gần 200 tuổi. Đây là mô hình lý thuyết dựa trên nhiều giả định, trong đó có việc y học tương lai có thể loại bỏ hoàn toàn các nguyên nhân gây lão hóa khác - điều hiện vẫn chưa thể thực hiện.

Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng kết quả còn phụ thuộc vào cách các cơ quan trong cơ thể tương tác và suy giảm chức năng theo thời gian, do đó chưa thể xem là bằng chứng thực nghiệm.

Dẫu vậy, công trình được đánh giá là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giải mã cơ chế lão hóa.

“Công trình của chúng tôi là bước đầu tiên hướng tới việc phân tách quá trình lão hóa thành các thành phần cơ chế có thể định lượng”, nhóm nghiên cứu viết. “Trong tương lai, việc tích hợp thêm các yếu tố lão hóa quan trọng khác có thể mở đường cho một lý thuyết toàn diện về quá trình lão hóa”.

Theo các nhà khoa học, nếu các liệu pháp chống lão hóa trong tương lai thành công, đột biến ADN sẽ là “rào cản cuối cùng” quyết định con người có thể kéo dài tuổi thọ đến đâu. Dù viễn cảnh sống gần hai thế kỷ vẫn còn rất xa, nghiên cứu cho thấy ngay cả khi “chữa khỏi” lão hóa, con người nhiều khả năng vẫn không thể vượt qua những giới hạn được mã hóa ngay trong bộ gen của chính mình.