Con người - trung tâm và chủ thể của phát triển trong kỷ nguyên mới

Xuyên suốt các văn kiện Đại hội, bài phát biểu khai mạc, bế mạc của Tổng Bí thư Tô Lâm và các tham luận tại Đại hội, có thể nhận diện rõ một trục tư tưởng nhất quán, xuyên suốt và nổi bật: Tất cả vì con người; con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu cao nhất của phát triển. Đây là sự kế thừa tư tưởng “dân là gốc” và là bước phát triển mới trong nhận thức cũng như thực tiễn lãnh đạo của Đảng, phản ánh về tư duy phát triển trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên đổi mới sâu rộng, hội nhập toàn diện và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Trong tư duy phát triển mới, con người là chủ thể, nguồn lực quyết định đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Trong ảnh: Một buổi trưng bày, giới thiệu sản phẩm công nghệ của sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội.

Trong diễn văn bế mạc Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết, đặt ấm no và hạnh phúc của nhân dân ở vị trí trung tâm”. Thông điệp này cho thấy một sự lựa chọn dứt khoát về hệ giá trị phát triển. Phát triển không chỉ được nhìn qua các chỉ số tăng trưởng, mà được đo bằng chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng và hạnh phúc của nhân dân.

Lần đầu tiên, yêu cầu “lấy hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo hiệu quả công tác của các tổ chức Đảng và cả hệ thống chính trị” được nhấn mạnh một cách rõ ràng, nhất quán trong các văn kiện. Điều đó phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy lãnh đạo: Tăng trưởng là mục tiêu, phát triển con người toàn diện là đích của mọi chính sách.

Đại hội XIV tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của phát triển kinh tế, song đã đặt tăng trưởng vào đúng vị trí của nó. Kinh tế là nền tảng vật chất cần thiết, nhưng không thể tách rời khỏi phát triển văn hóa, xã hội, con người và môi trường sống. Tăng trưởng nếu không đi kèm tiến bộ xã hội, không nâng cao đời sống nhân dân, không tạo cơ hội phát triển công bằng cho mọi người thì sẽ không bền vững.

Trong tư duy phát triển mới, con người vừa là đối tượng thụ hưởng thành quả đổi mới, vừa là chủ thể sáng tạo, là nguồn lực quyết định của đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đầu tư cho con người, phát huy trí tuệ, phẩm chất, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của con người Việt Nam chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của quốc gia trong dài hạn.

Một điểm nhấn rất đáng chú ý của Đại hội XIV là tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, chỉ rõ những điểm nghẽn đang cản trở phát triển, đặc biệt là thể chế và khâu tổ chức thực hiện. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải khắc phục bằng được tình trạng “tổ chức thực hiện là khâu yếu”. Đây không chỉ là chỉ đạo về phương thức điều hành, mà là đòi hỏi xuất phát từ lợi ích thiết thực của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước.

Thể chế không đơn thuần là công cụ quản lý, mà là môi trường để con người hành động và cống hiến. Thể chế chồng chéo, thủ tục rườm rà, phân công không rõ ràng sẽ làm triệt tiêu động lực sáng tạo, khiến người dân và doanh nghiệp mệt mỏi, xã hội trì trệ. Ngược lại, thể chế thông thoáng, minh bạch, kỷ cương sẽ giải phóng năng lực con người, khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới trong toàn xã hội.

Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiến tạo phát triển, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia vì thế không chỉ là yêu cầu cải cách hành chính, mà là yêu cầu mang tính nhân văn sâu sắc. Mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện để mỗi người dân, mỗi tổ chức, mỗi doanh nghiệp được phát huy tốt nhất năng lực của mình, đóng góp thiết thực cho sự phát triển chung.

Tinh thần hành động của Đại hội XIV được thể hiện rõ qua yêu cầu “nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả”. Đây là lời cam kết chính trị mạnh mẽ rằng, Đảng không chấp nhận khoảng cách giữa nghị quyết và cuộc sống. Mỗi quyết sách phải nhanh chóng đi vào thực tiễn, mang lại lợi ích cụ thể, thiết thực cho người dân.

Đại hội yêu cầu từng cấp ủy, từng tổ chức Đảng, từng cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người đứng đầu, phải chuyển từ nhận thức đúng sang tổ chức thực hiện hiệu quả, từ quyết tâm cao sang kết quả rõ ràng. Trách nhiệm được đặt cụ thể, gắn với trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm giải trình và kỷ luật thực thi. Đây là điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin của nhân dân và biến quyết tâm chính trị thành sức mạnh thực tiễn.

Cùng với phát triển kinh tế và hoàn thiện thể chế, Đại hội XIV nhấn mạnh vai trò của văn hóa và giá trị con người. Phát triển đất nước không chỉ là làm giàu về vật chất, mà còn là phát triển nhân cách, trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm công dân của con người Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nếu không giữ vững nền tảng văn hóa và giá trị con người, phát triển sẽ dễ lệch hướng và thiếu bền vững.

Đại hội XIV cho thấy ý Đảng và lòng dân đang tiệm cận ở mức cao, cùng chung khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, nhân dân ấm no, hạnh phúc. Khi tư tưởng đã thông, mục tiêu đã rõ, thì vấn đề quyết định còn lại là hành động của mỗi chủ thể trong xã hội.

Con người hôm nay không chỉ là người thụ hưởng thành quả đổi mới, mà là chủ thể trực tiếp kiến tạo phát triển đất nước. Cán bộ liêm chính, tận tụy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Doanh nhân sáng tạo, làm giàu chân chính, gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi ích quốc gia. Trí thức đem trí tuệ phụng sự đất nước. Mỗi người dân chủ động học tập, lao động, tuân thủ pháp luật, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên.

Đại hội XIV đã khẳng định một chân lý phát triển mang tính thời đại: Tất cả vì con người và con người là chủ thể kiến tạo mọi giá trị phát triển. Khi ý Đảng đã rõ, lòng dân đã thuận, thì chính sự chuyển động của mỗi con người Việt Nam trong hành động hằng ngày sẽ là động lực mạnh mẽ nhất đưa đất nước bước vững chắc vào kỷ nguyên phát triển mới.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khôi, Nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, nguyên Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội