Con sau 10 tuổi bỗng thay đổi như thành người khác: 90% cha mẹ đều mắc phải 3 sai lầm này

Có một thực tế khiến không ít bậc phụ huynh chạnh lòng: càng lớn, con càng ít chia sẻ với cha mẹ. Đứa trẻ từng ríu rít kể đủ chuyện ở trường, từng quấn quýt bên bố mẹ mỗi ngày, bỗng trở nên ít nói hơn, dễ cáu gắt hơn và thích thu mình trong thế giới riêng sau 10 tuổi.

Nhiều người vội cho rằng con đang bước vào giai đoạn "nổi loạn", trở nên bướng bỉnh hoặc khó bảo. Thế nhưng, theo các chuyên gia tâm lý, điều đang diễn ra có thể không phải sự chống đối mà là một dấu mốc phát triển hoàn toàn tự nhiên trên hành trình trưởng thành của trẻ.

Sau 10 tuổi, trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn "cai sữa tâm lý"

Trong tâm lý học phát triển, đây thường được gọi là giai đoạn "cai sữa tâm lý". Nếu khi còn nhỏ, cha mẹ là trung tâm của mọi suy nghĩ và cảm xúc thì từ khoảng 10 tuổi trở đi, trẻ bắt đầu hình thành nhu cầu độc lập mạnh mẽ hơn. Các em muốn có suy nghĩ riêng, sở thích riêng và dần xây dựng bản sắc cá nhân của mình.

Nói cách khác, trẻ không còn muốn phụ thuộc hoàn toàn vào cha mẹ như trước. Điều đáng tiếc là nhiều phụ huynh vẫn giữ nguyên cách ứng xử với con như khi con còn nhỏ. Chính sự lệch nhịp này thường trở thành nguồn gốc của những mâu thuẫn âm thầm trong gia đình.

3 "cái hố" sai lầm cha mẹ mắc phải với trẻ lên 10 khiến con "bỗng như thành người khác"

"Cái hố" đầu tiên: Cha mẹ và con ngày càng khó trò chuyện

Ảnh minh họa

Đây là thay đổi dễ nhận thấy nhất ở nhiều gia đình. Cha mẹ nói về việc học, con chỉ đáp qua loa. Cha mẹ nhắc đến tương lai, con tỏ ra không mấy hứng thú. Những kinh nghiệm sống được người lớn chia sẻ với thiện ý đôi khi lại khiến trẻ cảm thấy mình đang bị áp đặt.

Không phải trẻ không muốn trò chuyện với cha mẹ, mà bởi thế giới của các em đang thay đổi rất nhanh. Những điều trẻ quan tâm có thể là trò chơi, phim hoạt hình, thần tượng, bạn bè hoặc các xu hướng mới. Trong khi đó, nhiều phụ huynh lại vô tình phủ nhận những sở thích ấy bằng những câu nói quen thuộc như: "Mấy thứ đó vô bổ", "Đừng lãng phí thời gian" hay "Lo học hành đi".

Theo các chuyên gia giáo dục, khi liên tục cảm thấy mình không được lắng nghe hoặc luôn bị phán xét, trẻ sẽ dần khép lại cánh cửa giao tiếp với cha mẹ. Vì vậy, sau tuổi 10, kỹ năng quan trọng nhất của người lớn không phải là nói nhiều hơn mà là biết lắng nghe nhiều hơn. Sự thấu hiểu luôn là cây cầu kết nối hiệu quả hơn mọi lời giáo huấn.

"Cái hố" thứ hai: Cha mẹ quá lo lắng nhưng con không thể gánh nổi

Con trẻ thường áp lực trước những lo lắng về tương lai của chúng. Ảnh minh họa

Một trong những nguyên nhân khiến mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trở nên căng thẳng là sự lo âu kéo dài của người lớn. Lo điểm số, lo thành tích, lo tương lai, lo con thua kém bạn bè... Những nỗi lo ấy đều xuất phát từ tình yêu thương nhưng khi vượt quá giới hạn, chúng lại trở thành áp lực vô hình đè nặng lên trẻ.

Nhiều nghiên cứu về tâm lý gia đình cho thấy trẻ em rất nhạy cảm với cảm xúc của cha mẹ. Khi người lớn thường xuyên căng thẳng, nóng ruột hoặc liên tục thúc ép, trẻ dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, chống đối hoặc buông xuôi.

Điều các em cần không phải là nhiều áp lực hơn mà là một môi trường đủ an toàn để được phép mắc sai lầm, được thử nghiệm và trưởng thành theo tốc độ của riêng mình. Sự phát triển của một đứa trẻ là một hành trình dài hạn, không phải cuộc đua nước rút.

"Cái hố" thứ ba: Câu nói "Bố mẹ làm vậy là vì con" dần mất tác dụng

Ảnh minh họa

Rất nhiều xung đột trong gia đình bắt đầu từ câu nói quen thuộc này.

Từ góc nhìn của cha mẹ, đó là sự hy sinh, kinh nghiệm và tình yêu thương. Nhưng từ góc nhìn của trẻ, đôi khi điều đó lại được hiểu như sự kiểm soát. Khi bước vào tuổi tiền dậy thì, nhu cầu lớn nhất của các em không còn là được quyết định thay mà là được tôn trọng.

Trẻ muốn được tham gia vào những lựa chọn liên quan đến cuộc sống của mình, muốn được lắng nghe và được công nhận. Những bậc cha mẹ khéo léo thường không áp đặt mọi quyết định mà từng bước trao cho con quyền tự chủ phù hợp với độ tuổi, đồng thời giúp con học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Đó cũng là nền tảng quan trọng để hình thành sự tự tin và khả năng tự lập trong tương lai.

Cha mẹ cũng cần trưởng thành cùng con

Nuôi dạy con sau tuổi lên 10 không còn là hành trình quản lý mà là hành trình đồng hành. Nếu trước đây cha mẹ đóng vai trò người dẫn đường thì ở giai đoạn này, vai trò ấy dần chuyển thành người hỗ trợ.

Cha mẹ cần ít kiểm soát hơn, ít phán xét hơn nhưng nhiều lắng nghe hơn và nhiều tôn trọng hơn với con.

Thực ra, con cái chúng ta không hề rời xa cha mẹ. Các con chỉ đang học cách trở thành chính mình. Và điều trẻ cần nhất trong giai đoạn ấy không phải là sự ngăn cản, mà là một người lớn đủ kiên nhẫn để bước cùng con trên hành trình trưởng thành.