Công an chỉ rõ '4 không, 2 cảnh giác' giúp trẻ tránh bị lừa đảo
Trung tá Bùi Thái Đức cũng cảnh báo nguy cơ học sinh bị lôi kéo tham gia hành vi phạm pháp khi bắt chước video bạo lực, chế tạo vật nguy hiểm trên mạng.
Ngày 5/2, Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM đã tổ chức diễn đàn lắng nghe tiếng nói trẻ em năm 2026 với chủ đề 'Vì một môi trường An toàn và thân thiện cho trẻ em trên không gian mạng'.
Trẻ em chỉ rõ nhiều rủi ro khi sử dụng mạng xã hội
Ông Nguyễn Tăng Minh – Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, hội nghị được tổ chức nhằm tạo điều kiện để các em được lên tiếng bày tỏ quan điểm và chia sẻ những trải nghiệm thực tế của mình khi tham gia internet, tham gia mạng xã hội và sử dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa rủi ro, xâm hại và lừa đảo trên không gian mạng.
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh, không gian mạng mang lại nhiều hiệu quả học tập và kết nối cho trẻ em nhưng cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ. Vì vậy, việc lắng nghe chính tiếng nói của trẻ em nhà trường, chính quyền và cộng đồng có những giải pháp phù hợp, hiệu quả và sát thực tiễn hơn trong công tác bảo vệ cho em.
Ông Nguyễn Tăng Minh – Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: P.T.
Tại diễn đàn, 150 học sinh tới từ nhiều trường THCS và trung tâm công tác xã hội trên địa bàn TPHCM đã thẳng thắn chỉ ra những nguy cơ, rủi ro trẻ em đang đối mặt khi sử dụng Internet và mạng xã hội.
Theo các em, rủi ro phổ biến nhất là lừa đảo trực tuyến với các hình thức như giả danh người thân vay tiền, "việc nhẹ lương cao", dụ dỗ tham gia hoạt động trái pháp luật; cùng nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân khi bấm vào đường link lạ. Bên cạnh đó, việc lan truyền thông tin giả có thể gây hoang mang dư luận, thao túng tâm lý, khiến người dùng đưa ra quyết định sai lầm.
Nhiều học sinh cũng cảnh báo tình trạng nghiện mạng xã hội, sử dụng Internet quá mức, ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt; đồng thời dễ tiếp cận nội dung không phù hợp lứa tuổi, bạo lực, phản cảm. Riêng với trẻ em gái, các em nêu rõ nguy cơ bị bắt nạt, quấy rối, gạ gẫm tình dục, dụ dỗ gửi hình ảnh nhạy cảm, gây tổn hại nghiêm trọng về tâm lý…
Từ thực tế trên, các học sinh đã đề xuất nhiều giải pháp phòng ngừa và gửi gắm thông điệp nâng cao ý thức sử dụng Internet an toàn, lành mạnh cho trẻ em.
'Mạng xã hội tốt hay xấu phụ thuộc vào người sử dụng'
Trung tá Bùi Thái Đức – Công an TPHCM cho hay: "Mọi sự vật, hiện tượng đều có tính hai mặt. Internet và mạng xã hội cũng vậy, vừa có mặt tích cực, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mạng xã hội tốt hay xấu phụ thuộc vào cách chúng ta sử dụng. Các em cần sử dụng một cách thông minh, chủ động, không để bị lệ thuộc hay bị điều khiển".
Trung tá Bùi Thái Đức – Công an TPHCM hướng dẫn sử dụng mạng xã hội an toàn. Ảnh: P.T.
Theo Trung tá Bùi Thái Đức, nguy cơ lớn hiện nay là các đối tượng xấu lợi dụng không gian mạng để lan truyền thông tin xấu độc, tin giả, đặc biệt nhắm vào giới trẻ – nhóm còn hạn chế kỹ năng nhận diện. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo khiến hình ảnh, video giả ngày càng tinh vi làm trẻ em khó phân biệt thật – giả.
Bên cạnh đó là các thủ đoạn lừa đảo giả danh cơ quan chức năng yêu cầu cung cấp thông tin, chuyển tiền. Công an, quân đội không làm việc qua điện thoại hay gọi video. Gặp trường hợp này phải hiểu ngay là lừa đảo.
Trung tá Bùi Thái Đức cũng cảnh báo nguy cơ học sinh bị lôi kéo tham gia hành vi phạm pháp khi bắt chước video bạo lực, chế tạo vật nguy hiểm trên mạng. Theo thống kê, khoảng 40% trẻ em từ 8–12 tuổi sử dụng điện thoại trên 4 giờ/ngày, nhiều em thường xuyên tiếp xúc nội dung bạo lực, gây ảnh hưởng tâm lý lâu dài.
Từ thực tiễn đó, Trung tá Bùi Thái Đức khuyến nghị học sinh ghi nhớ "4 không, 2 cảnh giác", cụ thể: Không kết bạn với người lạ;
Không chia sẻ thông tin cá nhân;
Không tin "việc nhẹ lương cao";
Không chuyển khoản theo yêu cầu qua mạng.
Cảnh giác với thông tin, cuộc gọi lạ; tố giác bằng cách ghi lại nội dung, số điện thoại và báo cho người lớn, cơ quan chức năng.
150 học sinh tại TPHCM 'hiến kế' để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Ảnh: P.T.
"Khi gặp tình huống đáng ngờ, các em không cần trực tiếp đến cơ quan công an. Chỉ cần ghi lại nội dung, số điện thoại và báo cho người có trách nhiệm, đó cũng là một cách tố giác rất hiệu quả", Trung tá Bùi Thái Đức chia sẻ.
Ông Phạm Hoàng Anh - Phó trưởng phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em và Bảo trợ xã hội, Sở Y tế TPHCM cho biết, quyền tham gia không gian mạng là một trong những quyền của trẻ em, đã được quy định trong Luật Trẻ em Việt Nam, nhằm phục vụ học tập, giáo dục và phát triển toàn diện. Tuy nhiên, môi trường mạng hiện nay tiềm ẩn nhiều nội dung lừa đảo, xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, trong đó có trẻ em. Theo đó, trẻ em cần được trang bị các kỹ năng số, kỹ năng tiếp cận và xử lý thông tin, thông qua nhà trường cũng như chính không gian mạng.
Vấn đề then chốt là tham gia không gian mạng an toàn, lành mạnh và được bảo vệ, trong đó bảo mật thông tin cá nhân là yếu tố quan trọng hàng đầu. Trẻ em cần thận trọng khi được yêu cầu cung cấp họ tên, hình ảnh, dữ liệu cá nhân trong các hoạt động trực tuyến.
Ông Phạm Hoàng Anh khuyến khích trẻ em nên tham gia các câu lạc bộ lành mạnh như võ thuật, hội họa, âm nhạc… để rèn luyện kỹ năng sống và giảm lệ thuộc vào mạng xã hội.
Tổng đài 111 – kênh hỗ trợ chính thống bảo vệ trẻ em
Ông Phạm Đình Nghinh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TPHCM cho biết, hiện nay, tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 là kênh tiếp nhận thông tin phản ánh liên quan đến công tác bảo vệ trẻ em trên phạm vi cả nước.
Trẻ em và phụ huynh khi cần trợ giúp hãy gọi tổng đài 111 để được hỗ trợ. Ảnh: P.T.
Tổng đài 111 hoạt động 24/24 giờ, tiếp nhận các thông tin về nguy cơ xâm hại, bạo lực, lừa đảo, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em từ trẻ em, người dân và các tổ chức xã hội. Sau khi tiếp nhận, thông tin sẽ được phân tích, đánh giá và phối hợp với địa phương để can thiệp, hỗ trợ kịp thời, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp.
Theo ông Phạm Đình Nghinh, trong quá trình tiếp nhận, tổng đài viên có thể hỏi thêm các thông tin cụ thể như thời gian, địa điểm, nội dung sự việc và nơi cư trú nhằm xác minh chính xác và chuyển thông tin đến đúng cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm việc hỗ trợ hiệu quả.
Phó Chủ tịch thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em TPHCM khuyến nghị trẻ em và phụ huynh khi cần trợ giúp hãy gọi tổng đài 111.
Ngoài ra, tại TPHCM, trẻ em có thể gọi đường dây nóng Trung tâm Công tác xã hội – Giáo dục nghề nghiệp Thiếu niên TPHCM qua số 1900 545 559; trong trường hợp khẩn cấp, liên hệ 113 để được hỗ trợ kịp thời.
