Công bố phát hiện nhiều hang động mới ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Đoàn thám hiểm, tìm kiếm và khảo sát hang động lần này gồm 10 chuyên gia hang động thuộc Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh, cùng đội ngũ hướng dẫn viên, porter và người dân địa phương hỗ trợ công tác hậu cần và tiếp cận hiện trường.

Thời gian tìm kiếm từ ngày 21/3/2026 đến 11/4/2026 ở nhiều khu vực thuộc quản lý của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và địa bàn liên quan ở các xã lân cận như Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn.

Kết quả, đoàn đã khảo sát 29 hang, trong đó 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang cũ, với tổng chiều dài đo vẽ 13.643m. Nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận, nổi bật là hang Thiên Cung dài 4.206m, là hang có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát này, có những ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thá du lịch. Hang Nước Lặn (ở xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm) dài 2.721m; Hang Má Dơm (ở xã Kim Điền) dài 1.257m; Hang Cha Nghéo dài 583m.

Các kết quả cho thấy hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst, thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng (như hang Má Dơm sâu 102m, hang Tru sâu 68m) và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang khác.

Có những phát hiện tiêu biểu, đó là ở khu vực thuộc phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 2 Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc địa giới hành chính xã Kim Điền: hang Chả Nghéo là hang có cửa dạng giếng đứng sâu, có thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới; hang vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực.

Khu vực thung lũng Sinh Tồn thuộc phân khu dịch vụ - hành chính của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã phát hiện cửa hang Thiên Cung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và được xác định là tuyến dòng chảy cổ của sông hang Tối, hang có quy mô lớn, nhiều thạch nhũ, phát triển gần song song với hệ thống hang Tối và có mối liên kết thủy văn với sông Chày.

Ở khu vực xã Kim Phú, phía sau hang Rục Mòn, đoàn đã khảo sát một chuỗi gồm 3 hang có suối ngầm, trong đó hang thượng nguồn có tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Hang Mò Rọo là hang xuyên dài khoảng 500m, có hệ thống suối ngầm và cảnh quan đẹp, thuận lợi cho tiếp cận và tổ chức khai thác du lịch.

Khu vực xã Tân Thành và xã Tuyên Lâm, hang Nước Lặn dài 2.721m, có thể xuất hiện dòng chảy theo mùa, tại thời điểm khảo sát hang đang khô.

Ở khu vực xã Trường Sơn, cụm hang Sơn Bồi gồm 4 hang nhỏ, trong đó 3 hang đã được khai thác du lịch, nhưng theo Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thì cần kiểm soát điều chỉnh hệ thống chiếu sáng. Do một số đèn chiếu trực tiếp vào mặt du khách thay vì chiếu vào các khối thạch nhũ, gây chói mắt và có thể khiến du khách vấp ngã. Nhóm khảo sát cho rằng cần khai thác tốt hơn các lối đi ngoài hang, kết nối giữa các đoạn hang. Những khu vực này có tầm nhìn đẹp ra cảnh quan xung quanh và có thể phù hợp cho việc quan sát động vật hoang dã.

Ở khu vực đường 20 thuộc phân khu dịch vụ - hành chính, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng: hang Chạc Đen là hang giếng đứng sâu khoảng 20m, dẫn xuống hành lang lớn, có khả năng là nhánh cao của hệ thống hang sông Phong Nha, có tiềm năng phát triển du lịch dài trong tương lai.

Qua đợt khảo sát này với số lượng và cấu trúc hang động như vừa phát hiện, đoàn khảo và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đưa ra đánh giá chung: Kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực. Các phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng trong thời gian tới.

Ông Phạm Hồng Thái, giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, phát biểu tại lễ công bố đã ghi nhận sự hợp tác trong hơn 35 năm qua của các chuyên gia hang động thuộc Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh và sự đóng góp bền bỉ của các nhà khoa học, các tổ chức nghiên cứu và các đoàn thám hiểm trong nước và quốc tế với sự phối hợp hiệu quả của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Là một trong những khu vực có giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và tiến trình sinh thái, đã được UNESCO ba lần ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới, với những giá trị hết sức quan trọng chứng minh về quá trình lịch sử phát triển của Trái Đất và các quá trình kiến tạo địa chất, và hệ karst đặc trưng.

Đến nay, đã xác định được 7 khu vực hang động chính, trong đó có 3 hệ thống lớn, gồm: hệ thống Phong Nha, hệ thống Vòm và hệ thống Nước Moọc. Tổng số hang động được ghi nhận là hơn 472 hang, với tổng chiều dài khảo sát trên 254km, đưa khu vực này trở thành một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú và độc đáo bậc nhất thế giới và vì thế Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, được mệnh danh là “Vương quốc hang động”.

Ông Phạm Hồng Thái cũng khẳng định: Với nhiều hang động mới, các tuyến khảo sát mới cùng những giá trị địa chất, địa mạo và tài nguyên du lịch đặc sắc đã được phát hiện, góp phần làm phong phú thêm tiềm năng của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Từ đó vườn giới thiệu và đánh giá tiềm năng tài nguyên du lịch mới, đặc biệt là các hang động có khả năng khai thác du lịch bền vững, gắn với bảo tồn.

Tăng cường trao đổi, hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, nhằm định hướng khai thác hiệu quả, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản. Qua đó cũng đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản, góp phần phát triển du lịch bền vững, nâng cao đời sống người dân vùng đệm và quảng bá hình ảnh của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng ra thế giới, mở ra những định hướng mới trong công tác khảo sát, bảo tồn và khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách khoa học, hiệu quả và có trách nhiệm.