Công đoàn Thanh Hóa: Từ 'vườn ươm' đoàn viên ưu tú đến hạt nhân xây dựng Đảng trong doanh nghiệp

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh Đỗ Thị Toán cùng lãnh đạo LĐLĐ tỉnh và phường Quảng Phú trao quyết định thành lập Chi bộ Công ty TNHH Sakurai Việt Nam. Ảnh: Lê Quỳnh

Với Thanh Hóa, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa thiết thực. Là địa phương có lực lượng công nhân lao động đông đảo, phát triển nhanh tại các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và doanh nghiệp trên địa bàn, Công đoàn Thanh Hóa không chỉ dừng lại ở vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, mà đang từng bước khẳng định vai trò là “vườn ươm” hạt nhân chính trị, trực tiếp tham gia tạo nguồn phát triển đảng viên và xây dựng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, công tác phát triển Đảng trong khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước còn nhiều điểm nghẽn: thời gian làm việc của công nhân khắt khe, ca kíp biến động; một số chủ doanh nghiệp còn e ngại việc thành lập tổ chức Đảng, tổ chức chính trị - xã hội sẽ ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh; mô hình sinh hoạt Đảng có nơi còn xa nơi làm việc, chưa thật sự phù hợp với đặc thù doanh nghiệp.

Trước yêu cầu đó, Công đoàn Thanh Hóa đang chuyển mạnh từ tư duy “tham gia khi có yêu cầu” sang chủ động đề xuất, tham mưu, phối hợp và tổ chức thực hiện bằng những cách làm mới, sát cơ sở, sát doanh nghiệp, sát công nhân.

Đưa công tác xây dựng Đảng đến gần hơn với đời sống công nhân

Điểm mới trước hết nằm ở cách Công đoàn tiếp cận các nghị quyết, chủ trương của Đảng. Công đoàn không chỉ học tập, quán triệt nghị quyết theo hướng tiếp nhận, triển khai, mà chủ động đưa thực tiễn công nhân lao động vào quá trình tham gia xây dựng, cụ thể hóa nghị quyết, chính sách.

Từ những vấn đề rất cụ thể của người lao động như tiền lương, việc làm, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động, nhà ở, bữa ăn ca, thiết chế văn hóa, điều kiện làm việc, đối thoại và thương lượng tại doanh nghiệp, tổ chức Công đoàn có cơ sở thực tiễn để tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý hoàn thiện chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đây là cách Công đoàn đưa tiếng nói từ phân xưởng, dây chuyền, khu nhà trọ công nhân vào quá trình xây dựng chính sách, làm cho chính sách sát hơn với đời sống người lao động và yêu cầu phát triển doanh nghiệp.

Qua đó, nhiệm vụ xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại không còn là khẩu hiệu chung. Đội ngũ ấy phải được hình thành từ môi trường lao động thực chất: có tay nghề, có tác phong công nghiệp, có kỷ luật lao động, có ý thức pháp luật, có bản lĩnh chính trị và có khả năng thích ứng với công nghệ, phương thức quản trị mới. Chính trong quá trình đó, Công đoàn có điều kiện phát hiện những nhân tố tích cực, những đoàn viên ưu tú để bồi dưỡng, giới thiệu cho Đảng.

Tạo nguồn đảng viên từ chính phong trào lao động sản xuất

Nếu trước đây công tác giới thiệu đoàn viên ưu tú cho Đảng ở một số nơi còn mang tính thời điểm, phụ thuộc vào những nhân tố tự bộc lộ, thì yêu cầu hiện nay là phải chủ động xây dựng nguồn thường xuyên, có kế hoạch, có môi trường rèn luyện và có tiêu chí đánh giá rõ ràng.

Nguồn phát triển Đảng trong doanh nghiệp phải được tạo ra từ chính phong trào lao động sản xuất. Đó là những công nhân lành nghề, thợ giỏi, người có sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, có tác phong công nghiệp, có ý thức kỷ luật, có uy tín trong tổ, chuyền, bộ phận sản xuất. Họ không chỉ là đoàn viên tích cực, mà còn là đại diện cho lực lượng sản xuất mới trong doanh nghiệp: làm chủ kỹ năng, làm chủ công nghệ, có khả năng lan tỏa tinh thần trách nhiệm và tinh thần đổi mới trong tập thể lao động.

Thông qua các phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt”, phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, xây dựng văn hóa an toàn, tổ chức hội thi tay nghề, thợ giỏi, Công đoàn có điều kiện nhận diện đúng những đoàn viên ưu tú. Đây không phải là sự phát hiện ngẫu nhiên, mà là quá trình “ươm mầm” từ cơ sở, lấy kết quả lao động, uy tín trong tập thể, tinh thần trách nhiệm và ý thức phấn đấu làm thước đo.

Cách làm này cũng làm rõ hơn vai trò chính trị của tổ chức Công đoàn trong doanh nghiệp. Công đoàn không chỉ bảo vệ người lao động khi có khó khăn, vướng mắc, mà còn bồi dưỡng lực lượng tiên phong trong công nhân, tạo nguồn cán bộ, đảng viên từ chính phong trào lao động sản xuất.

Mở rộng cánh cửa phấn đấu vào Đảng cho công nhân

Một trong những rào cản lớn đối với công nhân lao động khi phấn đấu vào Đảng là điều kiện tham gia các lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng. Công nhân làm việc theo ca kíp, tăng ca, thời gian không ổn định; nhiều doanh nghiệp ở xa trung tâm; nếu chỉ trông chờ các lớp học theo lịch truyền thống thì không ít đoàn viên ưu tú khó có cơ hội tham gia đúng thời điểm.

Từ thực tiễn đó, Công đoàn Thanh Hóa đã và đang chuyển mạnh từ thế chờ đợi sang chủ động tham mưu, phối hợp với cấp ủy địa phương tổ chức các lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng phù hợp với điều kiện của công nhân. Lớp học có thể được tổ chức theo địa bàn, theo cụm doanh nghiệp, theo nhóm đối tượng, linh hoạt về thời gian, địa điểm, phương thức tổ chức nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định của Đảng.

Khi Công đoàn chủ động kết nối giữa đoàn viên ưu tú với cấp ủy địa phương, con đường phấn đấu vào Đảng của công nhân sẽ gần hơn, rõ hơn và khả thi hơn. Người lao động không còn cảm thấy việc vào Đảng là điều xa vời, tách khỏi nhịp sống sản xuất, mà thấy được đó là quá trình rèn luyện có định hướng, có người giúp đỡ, có môi trường phấn đấu ngay tại nơi làm việc.

Rèn luyện đoàn viên ưu tú bằng việc thật, môi trường thật

Phát triển đảng viên trong doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc lập danh sách, theo dõi hồ sơ hoặc giới thiệu hình thức. Điều quan trọng là phải tạo được môi trường để đoàn viên ưu tú rèn luyện, thử thách và khẳng định mình bằng hành động cụ thể.

Công đoàn cơ sở có lợi thế đặc biệt trong việc này. Đây là tổ chức gần đoàn viên, gần tổ sản xuất, hiểu rõ ai là người có uy tín, ai có tinh thần trách nhiệm, ai dám nhận việc khó, ai có khả năng vận động đồng nghiệp. Vì vậy, Công đoàn cần chủ động phối hợp với cấp ủy địa phương và doanh nghiệp để giao nhiệm vụ cụ thể cho đoàn viên ưu tú: tham gia tổ tư vấn pháp luật, tổ an toàn vệ sinh viên, tổ tự quản công nhân, phong trào sáng kiến, tuyên truyền chính sách pháp luật, hỗ trợ đồng nghiệp, xây dựng văn hóa an toàn, tham gia đối thoại tại nơi làm việc.

Qua những “bài toán thực tế” ấy, quá trình phấn đấu vào Đảng của đoàn viên ưu tú được kiểm nghiệm bằng kết quả cụ thể. Cấp ủy có thêm căn cứ đánh giá thực chất về phẩm chất, năng lực, uy tín, tinh thần tiên phong, gương mẫu của quần chúng. Người lao động cũng thấy rõ rằng đảng viên trong doanh nghiệp không phải là danh hiệu xa rời công việc hằng ngày, mà là người đi đầu trong lao động, kỷ luật, sáng kiến, trách nhiệm và tinh thần vì tập thể.

Đưa chi bộ vào doanh nghiệp, đưa Đảng đến gần công nhân

Trên cơ sở triển khai các nghị quyết quan trọng của Trung ương, Thanh Hóa đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng suất lao động. Khi kinh tế - xã hội phát triển, khu vực doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ tiếp tục lớn mạnh cả về quy mô, công nghệ, phương thức quản trị và số lượng công nhân lao động. Đây chính là không gian rộng mở để phát triển tổ chức Đảng, đảng viên và xây dựng những hạt nhân chính trị tiên phong ngay trong lực lượng trực tiếp làm ra của cải vật chất cho xã hội.

Từ thực tiễn đó, đột phá quan trọng là chuyển từ tình trạng nhiều đảng viên sinh hoạt chủ yếu trên địa bàn dân cư sang chủ động vận động, thuyết phục doanh nghiệp tạo điều kiện để cấp ủy địa phương thành lập chi bộ Đảng ngay trong doanh nghiệp khi đủ điều kiện. Đây là hướng đi có ý nghĩa đặc biệt đối với doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, bởi khi chi bộ được thành lập trong doanh nghiệp, sinh hoạt Đảng sẽ không còn xa rời nhịp sản xuất, mà gắn trực tiếp với những vấn đề cụ thể của người lao động và doanh nghiệp: việc làm, thu nhập, an toàn lao động, kỷ luật lao động, năng suất, sáng kiến, đối thoại, thương lượng và ổn định quan hệ lao động.

Ở những nơi đủ điều kiện, Công đoàn Thanh Hóa tiên phong xây dựng mô hình “Chi bộ lãnh đạo - Công đoàn nòng cốt - Chủ tịch công đoàn cơ sở là bí thư chi bộ”. Đây là mô hình xuất phát từ thực tiễn, bởi chủ tịch công đoàn cơ sở thường là người gần công nhân, hiểu doanh nghiệp, nắm được tâm tư người lao động, có uy tín trong tập thể và có điều kiện tổ chức phong trào. Khi chủ tịch công đoàn đồng thời là bí thư chi bộ, vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng và chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ của tổ chức Công đoàn được kết nối chặt chẽ hơn; hoạt động của chi bộ cũng sát hơn với yêu cầu sản xuất, kinh doanh và đời sống công nhân.

Mô hình này góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay trong phát triển Đảng ở doanh nghiệp như khó bố trí địa điểm sinh hoạt, khó sắp xếp thời gian, hạn chế về kinh phí, điều kiện hoạt động và khả năng tập hợp đảng viên. Khi chi bộ gắn với công đoàn cơ sở, sinh hoạt Đảng sẽ thiết thực hơn, gần công nhân hơn, sát yêu cầu sản xuất hơn. Tổ chức Đảng không chỉ hiện diện về mặt tổ chức, mà thực sự trở thành hạt nhân lãnh đạo phong trào công nhân trong doanh nghiệp.

Năm 2026, Công đoàn Thanh Hóa phấn đấu phối hợp với cấp ủy địa phương tổ chức ít nhất 27 lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, đồng thời phối hợp với cấp ủy địa phương vận động, tham mưu thành lập 10 chi bộ trong các loại hình doanh nghiệp, trong đó chú trọng mô hình chủ tịch công đoàn cơ sở là bí thư chi bộ ở những nơi đủ điều kiện. Đây không chỉ là chỉ tiêu về tổ chức, mà còn là bước đi nhằm đưa Đảng đến gần hơn với công nhân, làm cho Công đoàn mạnh hơn từ cơ sở, tạo nền tảng chính trị vững chắc để doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn mới.

Từ mô hình điểm đến cơ chế chung của hệ thống chính trị

Những cách làm sáng tạo của Công đoàn Thanh Hóa sẽ chỉ tạo sức lan tỏa bền vững khi được nâng lên thành cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ của hệ thống chính trị. Vì vậy, trong thời gian tới, Công đoàn Thanh Hóa sẽ chủ động đề xuất Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh báo cáo, đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét ban hành chỉ thị về phát triển Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong doanh nghiệp.

Đây sẽ là cơ sở quan trọng để phát huy sức mạnh tổng hợp của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên, trong đó tổ chức Công đoàn giữ vai trò trọng tâm ở khu vực công nhân lao động. Khi có sự lãnh đạo thống nhất của Tỉnh ủy, sự điều phối của MTTQ Việt Nam tỉnh, sự tham gia của các tổ chức thành viên và sự phối hợp trực tiếp giữa Công đoàn với cấp ủy địa phương, công tác phát triển đảng viên, thành lập tổ chức Đảng, tổ chức chính trị - xã hội trong doanh nghiệp sẽ có điều kiện chuyển từ mô hình điểm sang phong trào rộng khắp, có lộ trình, có trách nhiệm và có kết quả cụ thể.

Từ “vườn ươm” đoàn viên ưu tú đến hạt nhân xây dựng Đảng trong doanh nghiệp là bước phát triển mới trong tư duy và phương thức hoạt động của Công đoàn Thanh Hóa. Khi Đảng gần công nhân hơn, Công đoàn mạnh từ cơ sở hơn, đoàn viên ưu tú có môi trường rèn luyện rõ hơn, doanh nghiệp có nền tảng chính trị ổn định hơn, thì phong trào công nhân sẽ có điểm tựa vững chắc hơn.

Sự tiên phong của Công đoàn Thanh Hóa vì thế không nằm ở lời khẳng định chung chung, mà thể hiện ở khả năng lựa chọn đúng điểm nghẽn, đúng lực lượng nòng cốt và đúng phương thức hành động. Lấy công đoàn cơ sở làm hạt nhân tạo nguồn; lấy đoàn viên ưu tú làm đối tượng bồi dưỡng; lấy phong trào lao động sản xuất làm môi trường rèn luyện; lấy chi bộ trong doanh nghiệp làm điểm tựa chính trị; lấy mô hình chủ tịch công đoàn cơ sở làm bí thư chi bộ ở nơi đủ điều kiện làm hướng đột phá - đó là cách Công đoàn Thanh Hóa đang góp phần xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, tổ chức Công đoàn vững mạnh, doanh nghiệp phát triển bền vững và tỉnh Thanh Hóa phát triển nhanh trong kỷ nguyên mới.

Tiến sĩ Lương Trọng Thành

Ủy viên Ban Thường vụ Tổng LĐLĐ Việt Nam,

Tỉnh ủy viên, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Thanh Hóa