Cổng dữ liệu mở VUSTA kỳ vọng trở thành hạ tầng số lõi

Sáng 24/3, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội thảo "Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn" lần thứ ba trong chuỗi Hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện cổng dữ liệu trước khi đưa vào vận hành chính thức.

Quang cảnh buổi Hội thảo.

Cổng Dữ liệu Mở VUSTA (địa chỉ: https://vusta.idist.dev/) là nền tảng số tập trung do VUSTA triển khai, nhằm phục vụ mục tiêu số hóa, quản lý và chia sẻ toàn diện nguồn dữ liệu khoa học và công nghệ trong phạm vi toàn quốc. Được xây dựng theo mô hình cổng dữ liệu mở chuẩn quốc tế, được tùy chỉnh để phù hợp với đặc thù của môi trường nghiên cứu và kỹ thuật tại Việt Nam. Đây được xem là bước đi mang tính nền tảng trong lộ trình chuyển đổi số của VUSTA, góp phần hình thành hạ tầng dữ liệu lõi cho toàn hệ thống.

Về mục tiêu chiến lược, Cổng Dữ liệu Mở VUSTA hướng đến việc tập trung và chuẩn hóa dữ liệu từ hơn 500 hội thành viên, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học – công nghệ trực thuộc, thông qua việc áp dụng các chuẩn metadata quốc tế như DCAT và Dublin Core.

Đáng chú ý, hệ thống còn cung cấp API mở, tạo điều kiện cho cộng đồng phát triển các ứng dụng và dịch vụ mới, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đồng thời, nền tảng này đóng vai trò là một trụ cột trong chương trình chuyển đổi số của VUSTA, gắn kết với các định hướng lớn về Chính phủ số và kinh tế số tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA cho biết, VUSTA đang tích cực triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, đề xuất xây dựng Đề án chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 (dự án đầu tư công). Đặc biệt, bên cạnh việc tham gia với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triển khai Hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp trong hệ thống Mặt trận, VUSTA đã giao cho Văn phòng và Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số thực hiện đề tài nghiên cứu, xây dựng Cổng dữ liệu mở VUSTA.

Ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Việt Nam.

Đánh giá về tầm vóc của dự án, Tổng Thư ký VUSTA kỳ vọng hệ thống VUSTA sẽ hình thành một kho dữ liệu khổng lồ, bao quát thông tin về tổ chức và hoạt động của 93 hội ngành toàn quốc, 34 liên hiệp hội tỉnh/thành phố và 575 tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc. "Hy vọng rằng khi hoàn thành đề tài và Cổng dữ liệu mở được triển khai trong thực tiễn, chúng ta sẽ có một kho dữ liệu rất lớn về tổ chức, về hoạt động của các tổ chức trong toàn hệ thống VUSTA", ông Chiến chia sẻ.

Nhấn mạnh về mục tiêu chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ, chia sẻ dữ liệu trong hệ thống, ông Chiến cho rằng dữ liệu cần có cơ chế khai thác phù hợp để tạo ra giá trị kinh tế. "Một trong những mục tiêu lớn của xây dựng cổng dữ liệu mở là có thể khai thác như một dịch vụ của hệ thống với các đối tác có nhu cầu. Nếu chúng ta quản lý và khai thác tốt, sau này có thể tạo thêm nguồn thu cho VUSTA và các tổ chức trong hệ thống chúng ta", ông Chiến nhấn mạnh

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức về cơ chế vận hành và nguồn lực để đảm bảo tính khả thi. "Vấn đề đặt ra là chúng ta xây dựng các quy chế, cơ chế và triển khai như thế nào để các tổ chức tham gia thấy là mình là một phần trong đó và có lợi ích khi tham gia", ông Chiến cho biết.

Giới thiệu về quá trình xây dựng, cấu trúc, tính năng, cách sử dụng của Cổng dữ liệu mở cửa VUSTA, PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Sáng tạo và Chuyển đối số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, thành viên nhóm nghiên cứu cho hay, nhóm nghiên cứu xây dựng cổng theo mô hình Open Data Portal chuẩn quốc tế, tham chiếu từ data.gov.vn của Việt Nam, data.gov của Hoa Kỳ và open.canada.ca của Canada. Tuy nhiên, có sự tùy chỉnh toàn bộ kiến trúc cho môi trường nghiên cứu, khoa học và kỹ thuật đặc thù của Việt Nam.

PGS.TS Hoàng Hữu Hạnh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Sáng tạo và Chuyển đối số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Sự ra đời của cổng thể hiện vai trò tiên phong của VUSTA trong thực hiện Chương trình Chuyển đổi số quốc ga và Chiến lược phát triển khoa học công nghệ giai đoạn 2021–2030, đồng thời khẳng định VUSTA là chủ thể tích cực và có trách nhiệm trong tiến trình xây dựng kinh tế số của đất nước.

Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cho biết, nhóm nghiên cứu tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ chính gồm nghiên cứu tổng quan về dữ liệu mở theo tiêu chuẩn pháp lý trong nước và quốc tế, khảo sát hiện trạng hạ tầng dữ liệu toàn hệ thống, xây dựng danh mục và quy trình chuẩn hóa dữ liệu, thiết kế và triển khai cổng tại opendata.vusta.vn kèm các dịch vụ khai thác cho cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số.

Tiềm năng của mạng lưới gồm hàng chục liên hiệp hội địa phương, hơn 100 hội ngành toàn quốc và trên 500 tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc, đồng thời kỳ vọng cổng sẽ trở thành hạ tầng thúc đẩy chia sẻ tri thức, hỗ trợ cộng đồng, doanh nghiệp và nhà khoa học trong toàn hệ thống.

Tại phần thảo luận, các chuyên gia đưa ra nhiều giải pháp nhằm giúp cổng dữ liệu mở VUSTA sớm vận hành hiệu quả. Trọng tâm là bảo đảm chất lượng dữ liệu theo các tiêu chí đúng, đủ, sạch và đặc biệt là “sống”, tức được cập nhật, duy trì thường xuyên. Một vấn đề lớn được chỉ ra là sự khác biệt giữa các hệ thống mã phân loại dữ liệu, gây khó khăn cho doanh nghiệp khi tra cứu, vì vậy cần có cơ chế liên thông và kết nối với các hệ thống dữ liệu liên quan để tăng khả năng tiếp cận.

Bên cạnh đó, các ý kiến nhấn mạnh cần xây dựng cơ chế vận hành rõ ràng, trong đó có chính sách thu phí phù hợp để nâng cao giá trị dữ liệu và khuyến khích đóng góp thông tin. Đồng thời, cổng dữ liệu phải tuân thủ các quy định pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật để có thể kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia, tránh hoạt động rời rạc. Việc ban hành quy chế vận hành minh bạch, quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia cũng được xem là yếu tố then chốt, nhằm bảo đảm có dữ liệu chất lượng, người dùng thực và tạo giá trị bền vững cho hệ thống.

Mai Loan