Công nghiệp khai khoáng: Phát triển theo hướng chế biến sâu

Tiềm năng khai thác, chế biến bô xít trên địa bàn tỉnh được nhiều nhà đầu tư quan tâm

Sức hút từ bô xít, titan

Trên địa bàn tỉnh hiện có 2 dự án Nhà máy sản xuất alumin Nhân Cơ và Tân Rai, với tổng công suất 1,3 triệu tấn alumin/năm đã đi vào hoạt động nhiều năm qua. Bên cạnh đó, còn có dự án Điện phân nhôm Đắk Nông đang đầu tư xây dựng, dự kiến đưa vào vận hành giai đoạn 1 (công suất 150.000 tấn nhôm/năm) trong năm nay và toàn bộ dự án vào quý III/2027 (tổng công suất 450.000 tấn nhôm/năm)… Thời gian qua, tại địa phương cũng có 3 dự án chế biến sản phẩm xỉ titan, 3 dự án chế biến sản phẩm bột zircon, 2 dự án chế biến sản phẩm pigment được cấp phép. Tới đây, ngành chức năng sẽ hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đẩy nhanh tiến độ đầu tư dự án Nhà máy chế biến xỉ titan (công suất 60 ngàn tấn/năm) của Công ty Cổ phần Titan Dioxit Sông Bình, qua đó đưa vào vận hành trong năm 2027.

Đặc biệt về khoáng sản bô xít, gần đây địa phương ghi nhận có thêm nhiều nhà đầu tư mong muốn phát triển các dự án nhà máy alumin trên địa bàn Lâm Đồng. Như vừa qua, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã được UBND tỉnh cấp quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án Mở rộng, nâng công suất dự án Nhà máy alumin Nhân Cơ và dự án Tổ hợp bô xít - nhôm Lâm Đồng có tổng vốn đầu tư gần 60.000 tỷ đồng. Với 2 dự án này, ông Vũ Anh Tuấn - Tổng Giám đốc TKV khẳng định, khi đi vào hoạt động sẽ nâng tổng sản lượng alumin của đơn vị lên 4 triệu tấn/năm với giá trị nộp ngân sách nhà nước khoảng 4.000 tỷ đồng, góp phần tạo thêm việc làm cho 3.000 lao động…

Vào cuối tháng 5/2026, lãnh đạo tỉnh đã có buổi làm việc với Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO) về tình hình triển khai các dự án trên địa bàn tỉnh. Tại đây, đại diện THACO cũng cho biết, đơn vị rất thiện chí tham gia khai thác, chế biến bô xít mà cụ thể là dự án Nhà máy alumin Lâm Đồng 2 (công suất 2 triệu tấn alumin/năm) và dự án Khai thác bô xít tại cụm mỏ Lâm Đồng 2, có tổng mức đầu tư tương đương hàng tỷ USD… Bên cạnh đó, các dự án nhà máy alumin Đắk Nông tiếp tục được một số nhà đầu tư quan tâm, đề xuất chủ trương đầu tư. Trong đó có Tổng Công ty Đông Bắc, Công ty TNHH Khai khoáng Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn Việt Phương, Công ty Cổ phần Khai thác khoáng sản Tây Nguyên…

Công nhân Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV kiểm tra hệ thống băng chuyền quặng bô xít. Ảnh: Lê Dung

Tập trung chế biến sâu

Theo kịch bản tăng trưởng lĩnh vực công nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, ngành công thương Lâm Đồng nhận định tiềm năng phát triển công nghiệp khai khoáng gắn với chế biến và sử dụng hiệu quả tài nguyên rất lớn. Trên địa bàn tỉnh hiện đã quy hoạch 8 dự án nhà máy alumin với quy mô công suất mỗi dự án từ 1 - 2 triệu tấn alumin/năm, nguồn nguyên liệu lấy từ các cụm khai thác quặng bô xít trên địa bàn tỉnh. Trong khi đó, khoáng sản titan được quy hoạch chế biến các loại sản phẩm: bột zircon siêu mịn, xỉ titan, rutil nhân tạo, ilmenit hoàn nguyên, ZOC, pigment, ferro titan/titan xốp/titan kim loại, monazit.

Với tiềm năng to lớn, tỉnh khẳng định vị thế công nghiệp khai khoáng khi địa phương sở hữu trữ lượng và tài nguyên quặng bô xít khoảng 7 tỷ tấn quặng nguyên khai, chiếm 73% tổng trữ lượng, tài nguyên của cả nước. Còn với trữ lượng và tài nguyên khoáng sản titan trên địa bàn tỉnh là 566 triệu tấn, chiếm đến 92,6% tổng trữ lượng, tài nguyên của cả nước…

Trao đổi vấn đề này, ông Trần Vũ Ngoan - Phó Giám đốc Sở Công thương cho biết, trong giai đoạn mới, ngành tập trung phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản theo hướng chế biến sâu, nâng cao hiệu quả và giá trị gia tăng. Đồng thời còn tính đến đầu tư, mở rộng các dự án bô xít, alumin, nhôm và sản phẩm sau nhôm cũng như thu hút đầu tư dự án chế biến sâu titan và các khoáng sản khác. Từng bước hình thành trung tâm luyện nhôm và trung tâm chế biến sâu titan của quốc gia…

Hoạt động sản xuất tại một nhà máy chế biến titan thuộc khu vực phía Đông Nam Lâm Đồng

Sắp tới đây, địa phương ưu tiên phát triển bền vững công nghiệp khai thác bô xít, chế biến alumin, công nghiệp luyện nhôm và chế biến các sản phẩm từ nhôm theo quy hoạch để hình thành trung tâm công nghiệp bô xít - alumin - nhôm quốc gia. Tiếp nữa là tập trung kêu gọi đầu tư hình thành loạt dự án nhà máy alumin, gồm: Đắk Nông 2, Đắk Nông 3, Đắk Nông 4, Đắk Nông 5, Lâm Đồng 2, Lâm Đồng 3… gắn với các khu vực, cụm mỏ khai thác theo quy hoạch. Cùng với đó tổ chức khai thác titan gắn với xây dựng các nhà máy chế biến sâu quặng titan (rutil nhân tạo, pigment, titan xốp, titan kim loại…) theo hướng hiện đại, không gây ô nhiễm môi trường và thực hiện đồng bộ từ khâu khai thác đến chế biến nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Theo Sở Công thương, trong giai đoạn 2026 - 2030 được định hướng khai thác hợp lý, tiết kiệm tài nguyên gắn với chế biến sâu, tuân thủ yêu cầu về bảo vệ môi trường, ngành khai khoáng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cung ứng nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vật liệu xây dựng và một số ngành công nghiệp chế biến.