Công nghiệp văn hóa: Từ nguồn lực mềm đến sức mạnh phát triển quốc gia
Công nghiệp văn hóa đang trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng và sức mạnh mềm trong cạnh tranh quốc gia. Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để phát triển lĩnh vực này.
Sự bùng nổ của công nghiệp văn hóa tại nhiều quốc gia châu Á trong những năm gần đây cho thấy một xu thế rõ ràng: Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực kinh tế quan trọng và là sức mạnh mềm trong cạnh tranh quốc gia.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi các định hướng mới của Đảng và Nhà nước từ Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa đến các chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa mở ra con đường để văn hóa trở thành một trụ cột của sự phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.
Sự trỗi dậy của công nghiệp văn hóa trong cạnh tranh toàn cầu
Sáng ngày 10/3, khi theo dõi chuyên mục Cận cảnh của chương trình Tài chính Kinh doanh trên VTV1, tôi có một cảm giác vừa quen thuộc vừa bất ngờ. Trong nhiều năm qua, từ góc độ nghiên cứu cho đến tham gia xây dựng chính sách văn hóa, tôi đã theo dõi khá sát những chuyển động của lĩnh vực công nghiệp văn hóa ở khu vực và trên thế giới. Nhưng khi những con số cụ thể về quy mô của các ngành công nghiệp sáng tạo tại châu Á lần lượt xuất hiện trên màn hình, tôi vẫn không khỏi choáng ngợp.
Chỉ riêng tại Trung Quốc, doanh thu của các doanh nghiệp văn hóa trong năm 2025 đã lên tới khoảng 2.200 tỷ USD. Đó là con số phản ánh quy mô khổng lồ của một ngành kinh tế đang phát triển nhanh chóng. Đáng chú ý hơn, trong lĩnh vực điện ảnh, chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, doanh thu phòng vé của thị trường Trung Quốc đã đạt khoảng 1,16 tỷ USD, đứng đầu thế giới trong cùng giai đoạn.
Nhưng giá trị của điện ảnh Trung Quốc không chỉ nằm ở phòng vé. Những bộ phim thành công thường kéo theo sự phát triển của hàng loạt ngành kinh tế khác như du lịch, thương mại, dịch vụ giải trí, công viên chủ đề, các sản phẩm lưu niệm, đồ chơi, thời trang hay các nền tảng nội dung số. Điều đó cho thấy một đặc điểm quan trọng của công nghiệp văn hóa, đó là mỗi sản phẩm văn hóa có thể trở thành hạt nhân của một hệ sinh thái kinh tế rộng lớn.
Nhật Bản cũng là một ví dụ điển hình. Trong nhiều thập kỷ qua, anime và manga đã trở thành biểu tượng văn hóa của quốc gia này. Theo các thống kê gần đây, ngành công nghiệp anime của Nhật Bản đạt doanh thu khoảng 25 tỷ USD vào năm 2024, mức cao kỷ lục trong lịch sử. Những nhân vật hoạt hình quen thuộc không chỉ tồn tại trên màn ảnh mà còn hiện diện trong các công viên giải trí, sản phẩm tiêu dùng, sự kiện văn hóa quốc tế và cả trong đời sống hàng ngày của người trẻ trên khắp thế giới.
Trong khi đó, Hàn Quốc tiếp tục khẳng định vị thế của mình với làn sóng Hallyu. Các ban nhạc như BTS, BlackPink hay những bộ phim truyền hình nổi tiếng không chỉ mang lại doanh thu lớn cho ngành giải trí mà còn góp phần thúc đẩy xuất khẩu văn hóa, du lịch, mỹ phẩm và nhiều ngành công nghiệp sáng tạo khác. Văn hóa đại chúng Hàn Quốc đã trở thành một trong những công cụ quan trọng giúp quốc gia này xây dựng hình ảnh và sức mạnh mềm trên trường quốc tế.
Những câu chuyện ấy cho thấy một xu hướng ngày càng rõ ràng trong thế kỷ XXI: Công nghiệp văn hóa đang trở thành một trong những động lực phát triển quan trọng của các quốc gia. Nếu trước đây sức mạnh quốc gia chủ yếu được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay năng lực sản xuất công nghiệp, thì ngày nay sức mạnh sáng tạo và sức mạnh văn hóa đang ngày càng đóng vai trò quyết định trong cạnh tranh toàn cầu.
Bước chuyển trong tư duy phát triển
Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghiệp văn hóa, Việt Nam cũng đang có những bước chuyển quan trọng trong nhận thức và định hướng phát triển văn hóa. Đại hội Đảng lần thứ XIV đã khẳng định một quan điểm rất rõ ràng: Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là trụ cột và hệ điều tiết của sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Đây là một bước phát triển quan trọng trong tư duy chiến lược, khi văn hóa được đặt vào vị trí trung tâm trong tiến trình phát triển quốc gia.
Cùng với đó, Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo. Nghị quyết khẳng định văn hóa cần được phát huy như một nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển, đồng thời là yếu tố góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Trước đó, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030 cũng đã xác định nhiều lĩnh vực có tiềm năng lớn như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, thiết kế, quảng cáo, thời trang, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa… Đây đều là những ngành có khả năng kết hợp giữa sáng tạo nghệ thuật, công nghệ hiện đại và thị trường toàn cầu.
Điều đáng chú ý là trong những năm gần đây, nhiều địa phương của Việt Nam đã bắt đầu quan tâm hơn đến việc phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo. Hà Nội, Hội An, Đà Lạt, TP. Hồ Chí Minh gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO; nhiều địa phương khác cũng đang tìm cách khai thác các giá trị di sản, nghệ thuật truyền thống và du lịch văn hóa để phát triển kinh tế.
Những chuyển động này cho thấy Việt Nam đang từng bước chuyển từ tư duy “quản lý văn hóa” sang tư duy “phát triển kinh tế văn hóa”, một bước chuyển quan trọng để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển.
Khai mở tiềm năng công nghiệp văn hóa Việt Nam
Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp văn hóa trong giai đoạn mới.
Trước hết là nguồn tài nguyên văn hóa phong phú. Với lịch sử hàng nghìn năm, Việt Nam sở hữu một kho tàng di sản vật thể và phi vật thể rất đa dạng, từ các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, nghệ thuật biểu diễn đến các giá trị văn hóa của 54 dân tộc anh em. Đây là nguồn cảm hứng sáng tạo vô tận cho các lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, thời trang và du lịch văn hóa.
Thứ hai là một xã hội trẻ và năng động. Việt Nam đang có một thế hệ trẻ giàu khát vọng sáng tạo, sẵn sàng thử nghiệm những mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực nội dung số, thiết kế, nghệ thuật và giải trí. Trong kỷ nguyên số, những ý tưởng sáng tạo có thể nhanh chóng tiếp cận thị trường toàn cầu thông qua các nền tảng trực tuyến.
Thứ ba là sự phát triển nhanh của công nghệ số. Công nghệ đang làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa. Điện ảnh, âm nhạc, trò chơi điện tử, thiết kế kỹ thuật số hay nội dung trực tuyến đều có thể trở thành những ngành công nghiệp có giá trị lớn trong tương lai.
Tuy nhiên, để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành một động lực phát triển, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện nhiều điều kiện quan trọng. Đó là việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo mạnh mẽ, trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, còn doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo trở thành lực lượng trung tâm. Đồng thời, cần chú trọng đầu tư cho nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thúc đẩy liên kết giữa văn hóa, công nghệ và du lịch.
Quan trọng hơn cả, cần tiếp tục thay đổi nhận thức về vai trò của văn hóa trong phát triển. Văn hóa không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là nguồn năng lượng sáng tạo cho tương lai. Khi được đầu tư đúng mức, văn hóa có thể tạo ra những giá trị kinh tế lớn, đồng thời góp phần nâng cao vị thế quốc gia và lan tỏa hình ảnh đất nước ra thế giới.
Trong một thế giới ngày càng cạnh tranh về sáng tạo và sức mạnh mềm, công nghiệp văn hóa chính là cơ hội để Việt Nam phát huy bản sắc của mình, đồng thời tham gia sâu hơn vào dòng chảy của kinh tế sáng tạo toàn cầu.
Nếu biết khơi dậy nguồn lực sáng tạo của dân tộc, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ hiện đại, giữa bản sắc văn hóa và hội nhập quốc tế, công nghiệp văn hóa hoàn toàn có thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.
Tin nóng
Mức lương cơ sở dự kiến tăng thêm 8%, tương ứng tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7/2026, theo đề xuất của Bộ Nội vụ...
Khoảng 70% nguyên liệu hóa dầu của Indonesia đến từ Trung Đông, khi nguồn cung bị gián đoạn, thị trường lập tức rơi vào tình trạng khan hiếm, thậm chí có những loại nguyên liệu gần như 'biến mất.'
Tỷ giá ngoại tệ ngày 31/3 ghi nhận xu hướng đáng chú ý khi đồng USD tiếp tục tăng giá trên thị trường quốc tế nhờ nhu cầu trú ẩn gia tăng. Trong khi đó, thị trường trong nước diễn biến phân hóa rõ rệt giữa kênh ngân hàng và thị trường tự do.
Gián đoạn nguồn cung khí đốt từ Trung Đông do xung đột Iran đang đẩy nhiều nền kinh tế châu Á quay lại sử dụng than, một giải pháp rẻ và ổn định hơn, nhưng gây áp lực lớn lên các mục tiêu giảm phát thải.
NA UY - Từ nguồn dầu mỏ ở Biển Bắc, quốc gia Bắc Âu này đã xây dựng nên quỹ đầu tư hơn 2 nghìn tỷ USD, biến tài nguyên hữu hạn thành tài sản cho nhiều thế hệ.
Theo các chuyên gia phân tích từ công ty nghiên cứu Bernstein, thị trường cổ phiếu tiền điện tử có thể đang tiến gần đến mức đáy, mở ra cơ hội mua vào với mức giá giảm lớn.
Tin mới
Sự sụt giảm mạnh chỉ số P/E cho thấy cổ phiếu của gã khổng lồ chip này có thể là một món hời, nhưng nó cũng gắn liền với những rủi ro và bất ổn
Nghỉ hưu sớm từng là mục tiêu mà nhiều người mơ ước. Tuy nhiên, câu chuyện của người phụ nữ dưới đây cho thấy, rời khỏi công việc quá sớm không phải lúc nào cũng như kỳ vọng.
Sáng 31/3, giá bạc thế giới tiếp đà phục hồi, giao dịch quanh mức 72,412 USD/ounce giữa lúc giá dầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Cùng chiều với thị trường thế giới, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng điều chỉnh giá bạc tăng cả hai chiều mua-bán.
Trong bối cảnh giá xăng dầu trên thị trường thế giới biến động mạnh, đặc biệt chịu tác động từ các bất ổn địa chính trị như xung đột Trung Đông, ngành logistics Việt Nam đang đứng trước áp lực lớn về chi phí vận hành. Giá nhiên liệu tăng cao đã kéo theo chi phí vận tải quốc tế leo thang, phổ biến từ 50% đến 100%, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, trong thách thức này, các mô hình phát triển thân thiện môi trường, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đang chứng minh vai trò quan trọng trong việc ổn định một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.
Những ý tưởng đột phá, giàu tham vọng trở nên hiếm hoi hơn khi tâm lý chung của thị trường trở nên thận trọng. Cả dòng vốn và lựa chọn của startup nghiêng về các mô hình đã được kiểm chứng, có khả năng tạo dòng tiền ổn định...
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026, yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm điện và thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trên phạm vi cả nước.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến Dự thảo Thông tư quy định miễn các khoản phí, lệ phí hỗ trợ sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực hàng không, hàng hải. Dự kiến thời gian thực hiện trong 9 tháng của năm 2026 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc trang bị kiến thức để hội viên phụ nữ khai thác Internet hiệu quả, chủ động bảo vệ bản thân trước các cạm bẫy công nghệ và hoạt động xâm phạm an ninh mạng là yêu cầu cấp thiết.