Công nhận Khu du lịch quốc gia Kim Liên: Phát huy giá trị lịch sử, văn hóa quê hương Bác Hồ

Quê hương lưu giữ nhiều kỷ vật quý

Từ năm 1956, Đảng và Nhà nước đã chủ trương khôi phục các di tích gắn với tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh trên quê hương của Người. Tỉnh Nghệ An đã thành lập Ban lãnh đạo và Ban chuyên môn xây dựng quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiền thân của Ban quản lý Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên (Khu di tích Kim Liên) ngày nay. Sau khi thành lập, đơn vị đã tổ chức sưu tầm tư liệu, gặp gỡ nhân chứng để xác định và phục dựng ngôi nhà của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh Bác Hồ. Ông Lâm Đình Hùng, Phó giám đốc Ban quản lý Khu di tích Kim Liên cho biết, mỗi hiện vật nơi đây vừa là tư liệu lịch sử quý giá vừa lưu giữ những ký ức chân thực về quê hương, gia đình và cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác Hồ. Bởi vậy, nhiều thế hệ cán bộ luôn trăn trở xây dựng khu di tích thành nơi lưu giữ đầy đủ nhất những tư liệu về Bác, thông qua việc kết nối và sưu tầm từ các bảo tàng, di tích trên cả nước.

Hiện Khu di tích Kim Liên lưu giữ gần 4.000 tài liệu, hiện vật quý giá liên quan đến gia đình, tuổi thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh, hai lần Người về thăm quê và những món quà chứa đựng tình cảm sâu nặng của đồng bào, chiến sĩ cả nước cùng bạn bè quốc tế. Từ năm 2019 đến nay, khu di tích đã bổ sung 162 bức thư, điện, bài nói chuyện của Bác với quê hương Nghệ An cùng nhiều bài báo về gương người tốt, việc tốt có bút tích của Người. Những dòng chữ Bác gửi về quê hương luôn khiến cán bộ nơi đây xúc động. Ông Hùng đặc biệt ấn tượng với 3 bài báo Bác Hồ ký bút danh Trần Lực đăng trên Báo Nhân Dân. Văn phong của Bác mộc mạc, gần gũi, phê bình sâu sắc mà thấm thía, thể hiện sự quan tâm cụ thể và thiết thực đối với sự phát triển của quê hương. Đó là bài học quý về phong cách làm việc giản dị, nói ít, làm nhiều nhưng mang lại hiệu quả lớn mà cán bộ hôm nay cần nghiêm túc học tập và noi theo.

Hàng triệu lượt du khách về thăm quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh mỗi năm. Ảnh: THÀNH VINH

Mỗi năm, Khu di tích Kim Liên đón hàng triệu lượt khách tham quan. Từ năm 2012 đến nay, nơi đây đã đón hơn 10.000 đoàn khách quốc tế với gần 78.000 lượt người từ 67 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với lòng kính trọng và ngưỡng mộ, nhiều đoàn khách đã gửi tặng khu di tích những món quà đặc biệt. Món quà từ nước bạn Lào như chiếc thố khảm bạc thắm tình đoàn kết, hữu nghị đặc biệt giữa hai dân tộc; bức tranh gỗ, chiếc đàn mộc cầm mang đậm dấu ấn văn hóa Lào. Một món quà ý nghĩa của Cộng hòa Italy là đĩa nhạc Generazione Vietnam phát hành khoảng năm 1975. Bìa đĩa nhạc là chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, đĩa gồm những ca khúc ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của Việt Nam, được thể hiện bởi nhiều nghệ sĩ trên thế giới, là biểu tượng cho phong trào đoàn kết quốc tế.

Công tác sưu tầm và bảo tồn hiện vật, tài liệu tại Khu di tích Kim Liên luôn đối mặt với nhiều khó khăn. Mỗi hiện vật được làm từ những chất liệu khác nhau như giấy, vải, gỗ, kim loại hay ảnh tư liệu nên có yêu cầu bảo quản riêng về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng. Chỉ một biến động nhỏ của môi trường cũng có thể khiến hiện vật bị ố màu, mối mọt hoặc xuống cấp. Trong khi đó, điều kiện khí hậu miền Trung khắc nghiệt tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến kho bảo quản và các di tích gốc. Mặt khác, trong nhân dân vẫn còn lưu giữ nhiều kỷ vật, tư liệu liên quan đến gia đình và quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhưng không ít hiện vật thiếu hồ sơ, nguồn gốc và căn cứ khoa học để xác minh. Vì vậy, quá trình sưu tầm đòi hỏi cán bộ chuyên môn phải kiên trì đối chiếu tư liệu, gặp gỡ nhân chứng và thẩm định chặt chẽ trước khi đưa vào lưu giữ, trưng bày.

Trên hành trình gìn giữ và phát huy giá trị di sản, Ban quản lý Khu di tích Kim Liên luôn tìm cách đưa hình ảnh quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Từ những lời thuyết minh chân tình, các lễ báo công, dâng hoa tưởng niệm đến những cuộc triển lãm, nói chuyện chuyên đề, mỗi hoạt động đều góp phần làm sống dậy những câu chuyện giản dị mà sâu sắc về Bác. Cùng với đó, công nghệ số được ứng dụng ngày càng rộng rãi qua mã QR, thuyết minh tự động, tư liệu số hóa và không gian thực tế ảo, giúp du khách dễ dàng hơn trong tiếp cận các tư liệu lịch sử.

Tái tạo trải nghiệm lịch sử

Lễ hội Làng Sen năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 18 đến 30-5, với 9 hoạt động chính. Nổi bật là lễ dâng hoa, dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Khu di tích Kim Liên và đền Chung Sơn; lễ rước ảnh Bác; lễ khai mạc lễ hội gắn với công bố quyết định Khu du lịch quốc gia Kim Liên; các triển lãm chuyên đề “Kỷ niệm 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước”; “80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”; trưng bày chuyên đề về hệ thống bảo tàng, di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trên toàn quốc gắn với kỷ niệm 70 năm thành lập Khu di tích Kim Liên. Bên cạnh đó, lễ hội còn có các hoạt động như tổ chức không gian “chợ quê” kết hợp trải nghiệm du lịch tại Làng Sen; khánh thành dự án Thác 9 tầng tại xã Kim Liên.

Du khách về thăm quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: HOÀNG LAM

Để nâng tầm Lễ hội Làng Sen, ngành văn hóa, du lịch tỉnh Nghệ An đang xây dựng chương trình du lịch đêm “Thắp sáng Làng Sen” với tour “Mô Tê show-Chuyện Làng Sen". Đây là một sản phẩm văn hóa-du lịch đêm mang tính biểu tượng quốc gia, với ý tưởng đưa Làng Sen thành một “bảo tàng sống” vào ban đêm, nơi khán giả không đứng ngoài quan sát mà bước vào-di chuyển-trải nghiệm trong chính không gian đã hình thành nên một con người vĩ đại.

Chương trình khai thác trực tiếp giá trị di sản của Làng Sen bằng nghệ thuật sắp đặt, trình diễn thực cảnh, tạo nên một trải nghiệm độc đáo, đưa khán giả vào không gian sân khấu nhạc kịch đương đại, nơi câu chuyện được nâng tầm bằng công nghệ, âm nhạc và ngôn ngữ biểu đạt hiện đại. Điểm khác biệt cốt lõi của dự án là không “kể lại lịch sử” mà tái tạo trải nghiệm lịch sử; không chỉ là biểu diễn mà là hành trình cảm xúc đa không gian; kết hợp di sản-nghệ thuật-công nghệ trong một cấu trúc hoàn chỉnh. Chương trình này nhằm tạo sản phẩm du lịch đêm đặc thù, kéo dài thời gian du khách lưu trú tại Nghệ An; góp phần định vị Làng Sen vừa là điểm tham quan vừa là điểm đến trải nghiệm văn hóa cấp quốc gia; có khả năng phát triển thành thương hiệu lâu dài, vận hành ổn định, khai thác nhiều mùa.

Sân vận động Làng Sen (tỉnh Nghệ An) và cây đa nơi ghi dấu hai lần Bác Hồ về thăm quê. Ảnh: THÀNH VINH

Bà Quách Thị Cường, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An thông tin: “Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và triển lãm kéo dài đến hết tháng 5, tạo điều kiện để nhân dân và du khách có thêm thời gian khám phá chiều sâu của văn hóa Làng Sen, đồng thời góp phần thúc đẩy du lịch trải nghiệm trên quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Mỗi mùa Lễ hội Làng Sen là một dịp để hàng triệu người dân và du khách trở về nguồn cội, lắng nghe những câu chuyện bình dị mà sâu sắc về Bác. Bằng sự gìn giữ và vun đắp qua nhiều thế hệ, di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cùng những giá trị tốt đẹp của văn hóa Làng Sen sẽ mãi được lưu truyền, tỏa sáng trên quê hương xứ Nghệ.