Công nhận Lễ hội truyền thống Chùa Ông là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về công nhận Lễ hội Chùa Ông là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm đã trao Chứng nhận của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho xã Như Quỳnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm trao Chứng nhận của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về Lễ hội Chùa Ông được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia cho xã Như Quỳnh. Ảnh: Nguyễn Công Hải - TTXVN

Phó Chủ tịch UBND xã Như Quỳnh Nguyễn Duy Phong cho biết, đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ và nhân dân xã Như Quỳnh, mà còn là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị văn hóa truyền thống đã được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Lễ hội truyền thống Chùa Ông là nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa tâm linh, có lịch sử lâu đời, gắn liền với quá trình hình thành, phát triển của vùng đất Như Quỳnh.

Nghi thức rước kiệu trong Lễ hội truyền thống Chùa Ông năm 2026. Ảnh: Nguyễn Công Hải - TTXVN

Chùa Ông (Bản Tịch tự) tọa lạc tại thôn Bình Lương được xây dựng từ thời nhà Lý (thế kỷ XII), gắn với vua Lý Thần Tông và Thiền sư Từ Đạo Hạnh. Chùa thờ Phật và phối thờ vua Lý Thần Tông theo lối “Tiền Phật hậu Thánh”, tạo nên nét đặc trưng tiêu biểu, mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng trong hệ thống di tích của Việt Nam.

Từ năm 2001, chùa được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Đến năm 2025, Lễ hội Chùa Ông chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội truyền thống Chùa Ông năm 2026. Ảnh: Nguyễn Công Hải - TTXVN

Lễ hội được tổ chức hằng năm từ ngày 6-9 tháng 3 âm lịch, để tưởng nhớ công đức tiền nhân, đồng thời là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc, thể hiện rõ nét đời sống tinh thần, niềm tin và khát vọng của nhân dân địa phương.

Trong quá khứ, lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, gồm nhiều nghi thức truyền thống phong phú. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của chiến tranh và hoàn cảnh lịch sử, sau một thời gian bị gián đoạn, đến năm 1993, lễ hội được khôi phục. Các nghi thức cổ truyền từng bước được phục dựng trên cơ sở tư liệu lịch sử và ký ức của các bậc cao niên.

Nét cổ kính Cổng tam quan tại Chùa Ông (tại thôn Bình Lương, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên). Ảnh: Nguyễn Công Hải - TTXVN

Hiện nay, lễ hội duy trì việc bảo tồn gần như nguyên vẹn nghi thức rước kiệu Đức Thánh trang nghiêm; duy trì nghi lễ phất cờ lệnh; kết hợp hài hòa giữa yếu tố Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, tạo nên bản sắc riêng biệt. Công tác tổ chức ngày càng bài bản, khoa học, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và nhân dân.

Nét cổ kính Cổng tam quan tại Chùa Ông (tại thôn Bình Lương, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên). Ảnh: Nguyễn Công Hải - TTXVN

Trong suốt quá trình đó, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Như Quỳnh đã tích cực sưu tầm tư liệu, bảo tồn và hoàn thiện hồ sơ khoa học về di sản. Nhận thức rõ di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý báu của quá khứ mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển trong tương lai, địa phương xác định cần tăng cường quản lý nhà nước, nâng cao nhận thức cộng đồng, bảo tồn nghi lễ truyền thống, phát triển gắn với du lịch bền vững, huy động nguồn lực xã hội, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.

Việc Lễ hội Chùa Ông được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có ý nghĩa sâu sắc, góp phần khẳng định giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đóng góp vào việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đây cũng là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục gắn kết công tác bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.