Công thức 'thắng và chỉ có thắng' của ông Trump lần này thua?

Trong tập phát sóng của chương trình truyền hình thực tế The Apprentice hồi tháng 1/2004, ông Trump nói: “Không phải lúc nào mọi thứ cũng dễ dàng”. Ông nhắc nhớ lại giai đoạn cuối thập niên 1980, khi ông gặp nhiều vấn đề trong kinh doanh và “nợ hàng tỷ USD”.

Đó là một trong số rất ít lần ông Trump công khai thừa nhận từng gặp khó khăn trong sự nghiệp. Trong tập phát sóng ấy, ông Trump thừa nhận từng gặp khó khăn là để kể câu chuyện “doanh nhân vượt khó”, biến thất bại ngắn hạn thành thành công dài hạn.

“Sau giai đoạn đó, tôi phản công. Và tôi đã thắng, thắng lớn”, ông Trump nói trong chương trình. Lần tâm sự đó được xem là một ngoại lệ, bởi thường khi nói về bản thân, ông Trump có một nguyên tắc: Ông không bao giờ thua.

Thắng và chỉ có thắng

Theo First Post, việc luôn tuyên bố chiến thắng là một phần quan trọng trong chiến lược hành động của ông Trump, kể từ khi ông còn là doanh nhân bất động sản tại New York.

Từ trước khi bước vào chính trường, ông Trump đã xây dựng hình ảnh cá nhân dựa trên ý tưởng cốt lõi: Ông không bao giờ thua. Từ thương trường cho tới chính trường, các thất bại thường được ông diễn giải thành chiến thắng.

Ông Trump luôn tuyên bố chiến thắng và lặp lại nhiều lần để khắc sâu thông điệp đối với người ủng hộ. Ảnh: Reuters.

Ngay cả khi những bất lợi hiện ra rất rõ ràng, ông Trump vẫn sử dụng chiến thuật lặp lại tuyên bố chiến thắng. Thông điệp được đưa ra nhất quán nhiều lần để củng cố niềm tin trong mắt người ủng hộ.

“Tâm trí ông ấy có thể kể một câu chuyện khác, giống như một biên kịch. Khi cần thay đổi cách nhìn nhận thực tế, ông ấy thay đổi được ngay”, ông David Cay Johnston, tác giả cuốn The Making of Donald Trump, phân tích.

Khi ông Trump thất bại trước ông Biden trong cuộc bầu cử năm 2020, ông Trump vẫn tuyên bố chiến thắng và tiếp tục nhắc lại chuyện này cho tới tận hôm nay. Ông Trump hiểu sức mạnh của việc lặp lại thông điệp đối với niềm tin của người ủng hộ.

Đó là một phần phong cách của Tổng thống Trump. Ông nắm được nghệ thuật định hình câu chuyện, sử dụng khẩu hiệu xuyên suốt để đạt hiệu ứng mong muốn.

Những người ủng hộ ông cho rằng đó là biểu hiện của sự tự tin và năng lực lãnh đạo. Các cựu trợ lý mô tả đây là chiến lược truyền thông có chủ đích. Dù có nhiều cách diễn giải, nhưng về cơ bản, ông Trump luôn có khả năng “biến thất bại thành chiến thắng”.

“Việc lãnh đạo sẽ dễ dàng hơn khi bạn thành công và chiến thắng, mọi người sẽ theo bạn nếu bạn là người chiến thắng. Nhưng thực ra, tôi thích ở gần những người thua cuộc hơn, vì điều đó khiến tôi cảm thấy dễ chịu”, ông Trump nói một cách hài hước tại hội nghị đầu tư diễn ra trong tháng 3.

Trong nhiều thập kỷ, Nhà Trắng vốn đã có truyền thống biến tin xấu thành tin tốt, nhằm giảm nhẹ tác động tiêu cực. Tuy nhiên, với Tổng thống Trump, việc luôn khẳng định chiến thắng đã trở thành điều cốt lõi trong mọi thông điệp.

Chẳng hạn, khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan mà ông theo đuổi, ông tuyên bố đây chính là cơ hội để ông thực hiện mục tiêu theo phương cách khác, “mạnh mẽ và quyết liệt hơn”.

Nghệ thuật biến thất bại thành chiến thắng

Năm 1973, công tố viên liên bang đưa ông Trump và cha của ông ra tòa, với tố cáo phân biệt đối xử chủng tộc trong hoạt động kinh doanh cho thuê nhà. Khi ấy, luật sư Roy Cohn tư vấn cho nhà Trump trong quá trình phản tố.

Vụ việc kết thúc bằng những thỏa thuận. Ông Trump coi đó là chiến thắng, vì ông không bị kết luận là có tội.

Vai trò của luật sư Roy Cohn trong vụ kiện này có ảnh hưởng lớn đối với ông Trump trong nguyên tắc hành xử không nhượng bộ mà ông theo đuổi về sau: Không bao giờ thừa nhận sai lầm hay thất bại, đồng thời liên tục tấn công đối thủ.

Ông Trump được xem là bậc thầy trong xây dựng hình ảnh, từ khi còn là doanh nhân trẻ, ông đã biết cách thu hút truyền thông. Ảnh: Reuters.

Trong sự nghiệp kinh doanh, ông Trump từng thua lỗ khi tung ra một số dòng sản phẩm như thịt bò, nước đóng chai, vodka, tạp chí, dịch vụ hàng không, dịch vụ thế chấp, lớp học trực tuyến...

Dù vậy, ngay cả với những thất bại nặng nề như khách sạn Trump Plaza phá sản, đội bóng bầu dục New Jersey Generals giải thể, hay giải đua xe đạp Tour de Trump không thể duy trì, hình ảnh doanh nhân thành công của ông Trump vẫn không hề bị suy suyển.

Từ khi còn là doanh nhân trẻ, ông Trump đã luôn chú trọng xây dựng hình ảnh tỷ phú giàu có, nổi tiếng và thành công. Ông biết cách thu hút truyền thông và sớm có thói quen gắn tên mình lên nhiều dự án.

Điều đó giúp ông Trump trở thành hình mẫu tỷ phú trong văn hóa đại chúng Mỹ. Trong kinh doanh, ông Trump không bao giờ công khai thừa nhận các khoản lỗ. Sau khi 3 sòng bạc tại Atlantic City, bang New Jersey, bị phá sản, ông vẫn nói đã có “một giai đoạn tuyệt vời” tại đây.

Từ kinh doanh, ông Trump mang quan điểm “không bao giờ thua” vào chính trị. Giáo sư Russell Muirhead (Đại học Dartmouth) nhận định: “Ông Trump đã quen với việc sống trong thực tại do ông ấy tự tạo ra, đồng thời sẵn sàng ngó lơ thế giới khách quan bên ngoài. Chiến thắng nhiều khi còn nằm ở thái độ”.

Chiến lược này hiện cũng định hình thông điệp của ông Trump trong vấn đề Iran. Ông Trump tuyên bố Mỹ thắng trong chiến sự Iran chỉ vài ngày sau khi chiến dịch bắt đầu. Ông vẫn liên tục lặp lại tuyên bố này, ngay cả khi Tehran tiếp tục duy trì năng lực tấn công các mục tiêu của Mỹ và đồng minh tại vùng Vịnh, cũng như siết chặt eo biển Hormuz gây tổn hại kinh tế toàn cầu.

Khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, ông Trump khẳng định Mỹ đã đạt được các mục tiêu đề ra trong chiến dịch quân sự.

Dù vậy, chính trường quốc tế phức tạp hơn nhiều so với thương trường hay chính trị nội bộ của một quốc gia. Mỹ không đạt được thỏa thuận sau quá trình đàm phán với Iran. Điều này cho thấy giới hạn của việc đơn phương tuyên bố chiến thắng trong một cuộc khủng hoảng địa chính trị phức tạp.

Ông Trump: Đàm phán Mỹ - Iran 'rất sâu', dù thế nào Mỹ cũng thắng Tổng thống Trump cho biết Washington và Tehran đang đàm phán ở cấp độ cao nhất nhiều thập kỷ, trong khi quân đội Mỹ bắt đầu “dọn đường” tại eo biển Hormuz giữa bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh.