Công trình xanh bước sang giai đoạn mới: Những thay đổi từ tiêu chuẩn LEED v5

Xu hướng này được trao đổi tại buổi giao lưu chuyên đề tháng 3 với chủ đề “Cập nhật khuynh hướng Green Building tại Đông Nam Á và những thay đổi của phiên bản mới nhất”, do Câu lạc bộ Kiến tạo Thương hiệu (The Branding Club) – câu lạc bộ thành viên của Saigon Times Club tổ chức tại TPHCM.

Chia sẻ chính tại sự kiện là ông Đỗ Hữu Nhật Quang, Giám đốc Công ty Tư vấn Công trình xanh GreenViet.

Từ hiệu quả năng lượng đến vòng đời carbon

Theo ông Quang, tiêu chuẩn LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) do Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ (U.S. Green Building Council) phát triển đang có những thay đổi đáng chú ý với phiên bản mới nhất – LEED v5.

Trong các phiên bản trước như LEED v4, hệ thống đánh giá đã bắt đầu đề cập đến vòng đời vật liệu và tác động môi trường của công trình. Tuy nhiên, LEED v5 đặt trọng tâm rõ rệt hơn vào việc giảm phát thải carbon trong toàn bộ vòng đời công trình, bao gồm phát thải trong quá trình sản xuất vật liệu, thi công, vận hành và bảo trì suốt thời gian sử dụng.

Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng chung của ngành xây dựng toàn cầu, khi các nghiên cứu cho thấy phát thải carbon từ xây dựng và vận hành công trình chiếm khoảng 37% tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu.

Vì vậy, việc phát triển công trình xanh không chỉ là bài toán tối ưu thiết kế hay tiết kiệm năng lượng trong vận hành, mà ngày càng gắn với việc quản lý tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời của công trình.

Tác động đến chuỗi cung ứng vật liệu

Một thay đổi quan trọng của cách tiếp cận mới là mở rộng phạm vi trách nhiệm sang chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng.

Thứ nhất là yêu cầu từ thị trường xuất khẩu, đặc biệt từ châu Âu và Bắc Mỹ, nơi các tiêu chuẩn môi trường đang trở thành một phần trong điều kiện hợp tác kinh doanh.

Thứ hai là xu hướng quản lý phát thải ngày càng rõ ràng từ phía Chính phủ. Khi nhiều quốc gia bắt đầu triển khai kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính, doanh nghiệp cũng phải chuẩn bị cho việc đo lường và minh bạch dữ liệu liên quan đến hoạt động sản xuất và vận hành.

Thứ ba là yếu tố cạnh tranh trên thị trường. Trong một số lĩnh vực như bất động sản công nghiệp, các công trình đạt chứng nhận xanh có thể giúp doanh nghiệp thu hút khách thuê quốc tế và nhà đầu tư dễ dàng hơn.

Những thách thức trong triển khai

Dù xu hướng công trình xanh ngày càng rõ ràng, việc triển khai trong thực tế vẫn gặp nhiều thách thức.

Một trong những vấn đề được nêu ra tại buổi thảo luận là sự khác biệt giữa các tiêu chuẩn môi trường quốc tế và một số quy chuẩn kỹ thuật trong nước. Chẳng hạn, việc sử dụng một số vật liệu tự nhiên hoặc vật liệu mới có thể giúp giảm phát thải carbon, nhưng đôi khi lại gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật như phòng cháy chữa cháy.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu của công trình xanh đôi khi cao hơn so với công trình truyền thống. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu được tối ưu ngay từ giai đoạn thiết kế, mức chênh lệch chi phí thường không quá lớn và có thể được bù đắp bằng chi phí vận hành thấp hơn trong dài hạn.

Bước chuyển của ngành xây dựng

Sự ra đời của LEED v5, bắt buộc áp dụng sau ngày 30-6-2026, cho thấy cách tiếp cận đối với công trình xanh đang dần chuyển từ tối ưu chi phí vận hành sang quản lý tác động carbon và môi trường trong toàn bộ vòng đời công trình.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh các tiêu chí phát triển bền vững ngày càng ảnh hưởng đến thương mại và đầu tư quốc tế, việc thích ứng với các tiêu chuẩn mới không chỉ là yêu cầu về môi trường, mà còn có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với ngành xây dựng, điều này đồng nghĩa với một bước chuyển quan trọng: từ việc xây dựng những công trình tiết kiệm năng lượng sang phát triển những hệ sinh thái xây dựng có phát thải carbon thấp và minh bạch hơn về tác động môi trường.

Quỳnh Hương