Công ty Điện lực Khánh Hòa: Số hóa lưới điện, hướng tới vận hành thông minh

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Công ty Điện lực Khánh Hòa xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để hiện đại hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước xây dựng lưới điện thông minh.

Theo ông Hồ Thái Yên Kha - Giám đốc Công ty Điện lực Khánh Hòa, Công ty đã hoàn thành các nhiệm vụ chuyển đổi số được giao trong giai đoạn 2021-2025 trên các lĩnh vực quản trị nội bộ, đầu tư xây dựng, kỹ thuật sản xuất, kinh doanh và dịch vụ khách hàng. Giai đoạn tiếp theo, Công ty tiếp tục duy trì kết quả đạt được, đồng thời tập trung xây dựng nền tảng cho lưới điện thông minh.

Số hóa để quản lý, vận hành hiệu quả hơn

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là chuẩn hóa dữ liệu GIS hạ thế và từng bước triển khai hệ thống SCADA. Đây được xem là những nền tảng quan trọng giúp thay đổi phương thức quản lý, giám sát và xử lý sự cố lưới điện.

Với SCADA, các thông số vận hành và trạng thái thiết bị tại các trạm 110kV, thiết bị phân đoạn trên lưới 22kV được thu thập liên tục, trực quan hóa trên sơ đồ đơn tuyến tại Trung tâm Điều khiển. Điều độ viên có thể theo dõi tình trạng vận hành và thực hiện từ xa các thao tác đóng, cắt thiết bị, điều chỉnh nấc máy biến áp.

Khi xảy ra cảnh báo hoặc sự cố, hệ thống cung cấp thông tin tức thời, kết hợp các tính năng phân tích để khoanh vùng, xác định vị trí sự cố. Phần lưới bị sự cố có thể được cách ly và chuyển đổi nguồn để nhanh chóng cấp điện trở lại cho các khu vực lân cận không bị ảnh hưởng.

Công ty Điện lực Khánh Hòa đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, từng bước hiện đại hóa công tác quản lý và vận hành lưới điện.

Trong khi đó, GIS hạ thế giúp trực quan hóa toàn bộ sơ đồ lưới điện hạ thế, gồm trạm biến áp, tuyến dây, tủ phân phối và công tơ trên bản đồ địa lý. Cơ sở dữ liệu được chuẩn hóa hỗ trợ phân tích bán kính cấp điện, phát hiện khu vực quá tải, lệch pha để kịp thời cân pha, tách tải.

Khi xảy ra sự cố lưới hạ thế, lực lượng sửa chữa có thể tra cứu nhanh vị trí trạm, tuyến dây và tọa độ cột trên GIS, từ đó tiếp cận hiện trường nhanh hơn và rút ngắn thời gian mất điện cho khách hàng.

Theo kế hoạch, Công ty đã thực hiện chuyển đổi dữ liệu từ các chương trình Thông tin hiện trường, CMIS, PMIS sang dữ liệu Geodatabase và dự kiến hoàn thành biên tập dữ liệu GIS hạ thế trong tháng 9/2026.

Dữ liệu trở thành nguồn lực vận hành

Một nền tảng quan trọng khác trong quá trình chuyển đổi số là hệ thống đo đếm điện năng. Công ty Điện lực Khánh Hòa đã hoàn thành 100% công tơ điện tử và thu thập dữ liệu đo đếm từ xa.

Nguồn dữ liệu này đang được khai thác phục vụ quản lý phụ tải, dự báo nhu cầu điện, giảm tổn thất và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng.

Dữ liệu được thu thập theo thời gian thực hoặc chu kỳ 30 phút/lần, giúp Công ty theo dõi chính xác biểu đồ phụ tải theo khu vực và từng khách hàng lớn, xác định các khung giờ cao điểm tại từng trạm biến áp để điều chỉnh phương thức vận hành, hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ.

 Hệ thống SCADA giúp giám sát thông số vận hành, điều khiển thiết bị từ xa và hỗ trợ xử lý nhanh các sự cố trên lưới điện.

Dữ liệu lịch sử tiêu thụ điện cũng là cơ sở phân tích xu hướng sử dụng điện theo ngày, tuần, mùa, khu vực và nhóm khách hàng. Đặc biệt, với đặc thù phụ tải khu vực Nam Khánh Hòa biến động lớn vào mùa nắng nóng, việc kết hợp dữ liệu điện với thời tiết, nhiệt độ, sản xuất công nghiệp và phụ tải sinh hoạt giúp nâng cao độ chính xác dự báo nhu cầu, qua đó chủ động phương án cung ứng và vận hành hệ thống.

Trong giảm tổn thất điện năng, dữ liệu đo xa giúp đối chiếu sản lượng điện đầu nguồn, từng trạm biến áp và sản lượng điện thương phẩm, từ đó khoanh vùng các khu vực có tỷ lệ tổn thất cao. Đồng thời, việc theo dõi điện áp cuối nguồn, dòng điện và tình trạng lệch pha giúp kịp thời cân pha, nâng công suất trạm hoặc bổ sung tụ bù.

Đối với khách hàng, công tơ điện tử và đo xa góp phần loại bỏ sai sót do ghi chỉ số thủ công. Khách hàng có thể tra cứu chỉ số điện hàng ngày, hàng giờ qua ứng dụng chăm sóc khách hàng và nhận cảnh báo khi sản lượng điện tăng bất thường.

Khi xảy ra mất điện, dữ liệu từ xa truyền về hệ thống quản lý giúp Công ty chủ động tiếp nhận thông tin, hỗ trợ lực lượng kỹ thuật nhanh chóng tiếp cận và xử lý sự cố. Như vậy, dữ liệu đo xa không chỉ phục vụ ghi chỉ số, lập hóa đơn mà đang trở thành nguồn dữ liệu quan trọng cho quản lý vận hành, dự báo phụ tải và chăm sóc khách hàng.

Tăng tốc công nghệ, phát triển nhân lực số

Trong giai đoạn tiếp theo, Công ty Điện lực Khánh Hòa tiếp tục duy trì 100% quy trình nghiệp vụ được số hóa, sử dụng chữ ký số và ứng dụng Smart EVN; đẩy mạnh sử dụng phần mềm IMIS trong quản lý vật tư, thiết bị.

Trong quản lý kỹ thuật và vận hành, Công ty tập trung ứng dụng Digital Workforce, AI và UAV trong kiểm tra đường dây 110kV; triển khai bảo dưỡng theo tình trạng thiết bị (CBM); nâng cấp phần mềm PMIS theo hướng tích hợp AI và phân tích dữ liệu.

 Ứng dụng AI, UAV và các công nghệ số trong kiểm tra, quản lý thiết bị là bước đi hướng tới xây dựng lưới điện thông minh tại Khánh Hòa.

Cùng với đó là đầu tư đồng bộ hạ tầng viễn thông, cáp quang OPGW trên đường dây 110kV, cáp quang ADSS trên lưới trung, hạ thế và thiết bị truyền dẫn. Các nhiệm vụ đột phá thời gian tới gồm hoàn thiện SCADA tại Trung tâm Điều khiển Khánh Hòa 1; tăng cường an toàn thông tin cho hệ thống IT/OT; hoàn thiện DMS/DAS/FLISR; kết nối dữ liệu SCADA, số hóa nghiệp vụ điều độ và hoàn thiện hệ thống GIS.

Đích đến của các giải pháp này là hiện đại hóa lưới điện, tăng mức độ tự động hóa và từng bước tiến tới vận hành lưới điện thông minh.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Công ty, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ đủ năng lực làm chủ. Vì vậy, Công ty chú trọng đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, công nhân viên, đồng thời có kế hoạch tuyển dụng nhân lực công nghệ thông tin chuyên sâu về AI và an toàn thông tin.

Việc hoàn thiện dữ liệu GIS hạ thế góp phần trực quan hóa lưới điện, giúp lực lượng kỹ thuật nhanh chóng xác định vị trí và tiếp cận hiện trường khi xảy ra sự cố.

Các chương trình đào tạo tập trung vào SCADA, DMS, GIS, Digital Workforce, AI, UAV và các công cụ số gắn với công việc thực tế. Cùng với đào tạo, Công ty xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, khuyến khích chuyên viên kỹ thuật nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp mới.

Từ chuẩn hóa dữ liệu GIS, khai thác dữ liệu đo xa đến SCADA, AI, UAV và tự động hóa, Công ty Điện lực Khánh Hòa đang cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW bằng những thay đổi gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, công nghệ được ứng dụng sâu hơn và người lao động làm chủ các công cụ mới, quá trình chuyển đổi số sẽ tạo nền tảng để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý, độ tin cậy cung cấp điện và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lưới điện thông minh./.